Lăng kính

Cuộc trở về vĩ đại

Huy Cường • 16/11/2026 15:44

Hàng ngàn chuyến bay tại Mỹ bị hủy, bầu trời của nền kinh tế số một thế giới bỗng chốc tĩnh lặng vì sự cố kỹ thuật. Nhìn từ biến cố hiện đại ấy, tôi chợt nhớ đến những cuộc “trở về” lặng lẽ nhưng bền bỉ của con người trước những ngã rẽ bất định.

Có một quy luật vận hành âm thầm nhưng mang sức mạnh lớn lao trong lịch sử nhân loại: đó là “sự trở về” với những giá trị nguyên bản.

Cách đây vài giờ, bầu trời nước Mỹ bỗng chốc tĩnh lặng. Hàng loạt sân bay trên toàn lãnh thổ tê liệt, hàng ngàn chuyến bay buộc phải “ở đâu yên đó”. Nhà chức trách không có lựa chọn nào khác ngoài việc đình trệ mọi hoạt động để khắc phục sự cố. Những chiếc phi cơ trị giá hàng trăm triệu USD nằm bất động trên đường băng. Hàng trăm ngàn hành khách - từ các doanh nhân, tổng thống, giám đốc ngân hàng đến giáo sư, bác sĩ phẫu thuật hay sĩ quan tình báo - cũng đành bất lực đứng yên.

Chỉ trong ngày 13/11, sự cố đã khiến khoảng 6.600 đến 8.200 chuyến bay bị hủy và hơn 8.600 chuyến bị hoãn. Sang ngày 14/11 (giờ địa phương), hơn 2.000 chuyến bay tiếp tục bị hủy do máy bay và phi hành đoàn xáo trộn vị trí. Thiệt hại kinh tế có lẽ phải tính bằng đơn vị hàng toa tàu chở đầy tiền USD. Trong giao dịch thương mại, pháp lí hay quân sự, chậm một giờ đã là nguy khốn, nhưng lần này, cả guồng máy khổng lồ buộc phải dừng lại, không ai có thể làm trái.

Trước đó không lâu, một hệ thống siêu thị lớn tại châu Âu cũng lao đao khi hệ thống điều hành điện tử bị xâm nhập, khiến toàn bộ hệ thống làm lạnh rối loạn theo những thuật toán bị bẻ khóa, đẩy hàng tấn thực phẩm vào nguy cơ hư hỏng.

img_1864.jpg
Hàng ngàn chuyến bay tại Mỹ bị hủy, bầu trời của nền kinh tế số một thế giới bỗng chốc tĩnh lặng vì sự cố kĩ thuật.

Hai biến cố liên tiếp chỉ trong hơn một tháng phơi bày một thực tế đáng suy ngẫm: khi con người phụ thuộc tuyệt đối vào công nghệ, bất cứ rủi ro nào cũng có thể xảy ra. Không ai phủ nhận những thành tựu rực rỡ của văn minh hiện đại, nhưng sự lệ thuộc quá mức biến mỗi trục trặc kĩ thuật thành một cơn sang chấn dây chuyền. Từ những cú sập hàng tỉ USD trên thị trường tiền mã hóa đến những lỗ hổng an ninh mạng toàn cầu, tất cả đều nhắc nhở chúng ta về tính mong manh của sự tiện nghi.

Đứng trước những tin tức dồn dập ấy, tôi bỗng thấy lòng mình bình tĩnh đến lạ. Tôi chợt nhớ đến một bản tin từ Iran cách đây ba tháng. Khi đất nước này đứng trước nguy cơ xung đột tên lửa, người dân nơi đây đã chọn một cách ứng phó rất giống người Việt Nam thời chiến: thay vì gửi con ở các nhà trẻ hiện đại, đắt đỏ, các bậc cha mẹ đưa con về gửi ông bà nội ngoại. Lựa chọn ấy vừa tiết kiệm trong bối cảnh kinh tế khó khăn, vừa tạo nên sự gắn kết và an toàn. Đó không phải là phát minh công nghệ siêu hạng nào, mà là một “cuộc trở về với quá khứ” - một quá khứ nhân bản và bền vững.

Chứng kiến ngành hàng không Mỹ chao đảo hôm nay, tôi lại nghĩ đến cái lí của sự trở về ấy. Có thể bạn sẽ cho tôi là người hoài cổ, nhưng hãy thử nhìn lại: cách đây hơn 120 năm - tức là trước năm 1903, khi anh em nhà Wright chưa thực hiện chuyến bay đầu tiên - cả thế giới vốn dĩ vẫn sống trong nhịp điệu chậm rãi ấy. Khi chưa có máy bay, con người vẫn vượt đại dương bằng tàu biển, vẫn kết nối và dựng xây thế giới.

Xin kể một kỉ niệm riêng của tôi. Khoảng năm 1978, khi đang công tác tại Sơn La, cận Tết quá khó mua vé xe, tôi đã quyết định đi bộ gần 200 km suốt bốn ngày để về quê ở Phú Thọ. Suốt hành trình ấy, lòng tôi vui phơi phới. Sau chuyến đi bộ ròng rã, thể lực tôi dẻo dai hơn, tinh thần khoáng đạt hơn và tôi thấu hiểu thêm bao điều dọc đường gió bụi.

Tôi không hề mong nền văn minh rực rỡ này lụi tàn, nhưng tôi nhìn sự cố hôm nay như một phép thử dành cho trí tuệ nhân loại. Đã có lúc người ta lo ngại về viễn cảnh những siêu đập thủy điện gặp sự cố, hay nỗi âu lo thế kỉ nằm gọn trong chiếc vali hạt nhân theo chân các nguyên thủ. Khi công nghệ tiến quá nhanh, nó vô tình tạo ra những nỗi bất an tương xứng.

Rồi biết đâu, có một ngày, khi những rào cản hiện đại tự thu hẹp lại, con người lại tìm về những cuộc gặp gỡ giản dị, không còn quá nhiều thủ tục ngặt nghèo, mang theo những thức quà quê mộc mạc mà không vướng bận những quy định khắt khe của bầu trời công nghiệp.

Thế giới hiện đại đôi khi tự sinh ra những áp lực làm khổ chính mình.

Tôi không phải siêu nhân, tôi chỉ là một người bình thường vẫn quen nhìn ngày tháng theo lịch âm, lặng lẽ quan sát dòng đời và tâm niệm một câu giản dị: Cái gì đến, sẽ đến.

Huy Cường