Bất động sản

Ngổn ngang nhà đất công sau sắp xếp đơn vị hành chính - Bài 2: Trên 'nóng' dưới vẫn 'lạnh'

Ngô Nguyên Minh • 16/11/2026 16:08

Thanh Hóa, Đà Nẵng, An Giang, Lâm Đồng, Quảng Trị, Quảng Ngãi… là những địa phương còn trên 500 cơ sở nhà đất công "dọn dẹp" chưa xong, bị Thủ tướng Chính phủ “điểm danh” tại Công điện hỏa tốc số 68/ CĐ-TTg ngày 7/10/2026. Các kết luận của Thanh tra Chính phủ cho thấy, điểm chung thứ 2 của không ít địa phương là sự chậm chạp dẫn tới “dây chuyền” hệ lụy hoang phế công sản.

Trước sáp nhập đã…rề rà

TP. Đà Nẵng trước khi sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, Thanh tra Chính phủ phát hiện, có tới 212 cơ sở nhà, đất trên địa bàn Đà Nẵng và tỉnh Quảng Nam chưa được phê duyệt phương án sắp xếp, xử lí các cơ sở nhà, đất của cơ quan, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp thuộc địa phương quản lí, theo Nghị định số 167/2017/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 67/2021/ND-CP.

Trước đó, thanh tra tại tỉnh Lâm Đồng (hợp nhất 3 tỉnh Bình Thuận, Đắk Nông và Lâm Đồng), Thanh tra Chính phủ phát hiện, trước khi sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, cơ quan chức năng tỉnh Lâm Đồng ban hành văn bản số 357/BC-STC ngày 18/02/2025 về việc triển khai thực hiện Nghị định số 03/2025/NĐ-CP ngày 1/1/2025 của Chính phủ chậm 18 ngày, theo yêu cầu của UBND tỉnh tại văn bản số 463/UBND-TH2 ngày 15/01/2025.

ld.jpg
Hình ảnh trụ sở một cơ quan ở tỉnh Lâm Đồng đang trong tình trạng bỏ hoang, không sử dụng. Ảnh: T.L

Có tới 21 xã, phường chậm lập hồ sơ thực hiện phương án xử lí cơ sở nhà, đất dôi dư, dẫn tới UBND tỉnh Lâm Đồng chậm trễ phê duyệt phương án xử lí tài sản công dôi dư sau sáp nhập.

“Căn bệnh” lề mề ở cả Thanh Hóa - một địa phương không phải sáp nhập với các tỉnh khác, mà chỉ sắp xếp, sáp nhập ở cấp địa giới hành chính cấp huyện và cấp xã, tức thuận lợi hơn nhiều trong sắp xếp nhà đất công dôi dư.

Tại Thông báo kết luận thanh tra nhà đất công dôi dư sau sắp xếp vừa qua, Thanh tra Chính phủ cho hay, UBND tỉnh này ban hành Công văn số 239/UBND-KTTC ngày 6/1/2025 về việc xử lý nhà, đất dôi dư trên địa bàn chậm 29 ngày so với thời hạn yêu cầu tại Công điện số 125/CĐ-TTg ngày 1/12/2024 của Thủ tướng Chính phủ.

Thanh Hóa còn ban hành Kế hoạch số 57/KH-UBND ngày 1/4/2025 về việc rà soát, lập phương án sắp xếp lại, xử lí và tổ chức xử lí trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp không sử dụng, sử dụng kém hiệu quả thuộc phạm vi quản lí của tỉnh chậm tới…114 ngày so với thời hạn yêu cầu tại Công điện số 125/CĐ-TTg ngày 1/12/2024 của Thủ tướng Chính phủ.

Thậm chí, trước khi sắp xếp chỉ đơn vị hành chính cấp huyện, xã, có tới 26 đơn vị hành chính cấp huyện không thực hiện rà soát, báo cáo phương án sắp xếp lại, xử lí và tổ chức xử lí trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp không sử dụng, sử dụng kém hiệu quả theo yêu cầu của UBND tỉnh Thanh Hóa.

1794723646730_3040376455339045319_3040376455339045319_d7a9f1d9ee1383f585a6d4eb144bdfb9.jpg
Tương tự, trụ sở Ủy ban MTTQ tỉnh Gia Lai (cũ) cũng cửa đóng then cài. Ảnh: L.Đ.V

Sau sắp xếp vẫn…tiếp tục lê thê !

Trở lại TP.Đà Nẵng, tổng số cơ sở nhà, đất thực hiện sắp xếp lại, xử lí theo Nghị định số 03/2025/NĐ-CP, sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh của địa phương này là 3.942 cơ sở (944 cơ sở tại TP. Đà Nẵng và 2.998 cơ sở tại tỉnh Quảng Nam).

Nhưng đến tận thời điểm Thanh tra Chính phủ vào cuộc thì địa phương này chưa xây dựng phương án sắp xếp lại, xử lí cơ sở nhà, đất; vẫn còn 201 cơ sở nhà, đất chưa thực hiện sắp xếp lại, xử lí theo Nghị định số 03/2025/NĐ-CP; 2 cơ sở nhà, đất còn chậm thực hiện bàn giao trụ sở làm việc, hồ sơ bàn giao tài sản công chưa đầy đủ.

Tại Quảng Ngãi có 6 cơ sở nhà, đất đã được phê duyệt phương án sắp xếp lại, xử lí nhà, đât theo phương án thu hồi, nhưng chưa hoàn thành thủ tục thu hồi theo quy định.

tru so cong doi du xuông cap Can tho
Trụ sở một cơ quan công quyền ở TP. Cần Thơ. Ảnh: T.L

Còn Lâm Đồng, giai đoạn sau sắp xếp chính quyền địa phương 2 cấp, UBND tỉnh này ban hành Quyết định số 175/QĐ-UBND ngày 14/1/2026 phê duyệt Phương án xử lí tài sản công dôi dư chậm 14 ngày theo yêu cầu tại Công điện số 207/CĐ-TTg ngày 4/11/2025 của Thủ tướng Chính phủ và Công văn số 19672/BTC-QLCS ngày 16/12/2025 của Bộ Tài chính; ban hành công văn số 2041/UBND-KTTH ngày 20/8/2025 chậm 28 ngày, số 1472/UBND-KTTH ngày 30/1/2026 chậm 15 ngày, số 7935/UBND-KTT ngày 29/5/2026 chậm 15 ngày kể từ ngày có Quyết định chuyển giao tài sản của các Bộ, cơ quan trung ương.

Không chỉ vậy, trong công tác kiểm kê, kê khai, quản lí hồ sơ, cơ sở dữ liệu, UBND tỉnh Lâm Đồng ban hành Kế hoạch số 7856/KH-UBND ngày 25/11/2025 chậm 10 ngày và tổ chức hướng dẫn, tập huấn cho các đối tượng kiểm kê chậm 65 ngày theo yêu cầu triển khai thực hiện tổng kiểm kê tài sản công ban hành kèm theo Quyết định số 3531/QĐ-BTC ngày 17/10/2025 của Bộ Tài chính.

Thậm chí, tới giai đoạn bàn giao tài sản, Trung tâm quản lí nhà, Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Lâm Đồng và UBND 18 xã, phường vẫn chưa hoàn thành việc tiếp nhận tài sản đối với 29 cơ sở nhà, đất của các Bộ, cơ quan Trung ương chuyển giao về địa phương quản lí, xử lí dù quy định là phải trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày có quyết định chuyển giao hoặc kể từ ngày được ƯBND tỉnh giao nhiệm vụ.

Tại Thanh Hóa, sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, sắp xếp tổ chức bộ máy, địa phương này có tới 84 đơn vị hành chính cấp xã chậm lập (hoặc không điều chỉnh) phương án sắp xếp lại, xử lí nhà, đất theo thời hạn yêu cầu của chính UBND tỉnh này.

Còn Quảng Ngãi, theo Thanh tra Chính phủ, có cơ sở nhà, đất được sắp xếp lại theo hình thức điều chuyển, nhưng chậm ban hành quyết định điều chuyển. Một số cơ sở nhà, đất được sắp xếp lại theo hình thức thu hồi nhưng chậm hoàn thành thủ tục thu hồi.

Một số cơ sở nhà, đất được phê duyệt phương án đấu giá tài sản trên đất, chuyển nhượng quyền sử dụng đất nhưng chậm triển khai, thực hiện theo phương án được duyệt; một số cơ sở nhà, đất chậm đưa vào sử dụng theo phương án sắp xếp đã được phê duyệt.

Đến khi duyệt phương án thì…bất khả thi

Nếu “lề mề” là một vấn đề, thì phương án duyệt.. không khả thi là vấn đề thứ hai tạo thành những mắt xích của “dây chuyền” để hoang phế của công.

Tại Kết luận thanh tra số 330/KL- TTCP về phòng, chống lãng phí trong quản lí, sử dụng các cơ sở nhà, đất của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp nhà nước quản lí trên địa bàn tỉnh Quảng Trị (hợp nhất từ tỉnh Quảng Bình và tỉnh Quảng Trị), Thanh tra Chính phủ cho hay, có 11/13 cơ sở nhà, đất đề xuất phương án sắp xếp nhưng lại thiếu tính khả thi dẫn đến sau nhiều năm được phê duyệt vẫn bỏ trống, xuống cấp, hư hỏng. Ba cơ sở nhà, đất (Trung tâm GDNN-GDTX huyện Triệu Phong, Nhà thiếu nhi huyện Triệu Phong, Nhà khách UBND huyện Triệu Phong) lại giao cho cơ quan, đơn vị…không có nhu cầu sử dụng.

Tại Quảng Ngãi có cơ sở nhà, đất đã được phê duyệt phương án sắp xếp lại, xử lí nhà, đất theo phương án thu hồi nhưng chưa hoàn thành thủ tục thu hồi.

trụ sơ một cơ quan ở An Giang để không xuong cap
Trụ sở một cơ quan ở tỉnh An Giang để không đang xuống cấp từng ngày. Ảnh: T.L

Ở Lâm Đồng, Thanh tra Chính phủ chỉ ra việc phê duyệt phương án khi chưa rà soát đầy đủ nhu cầu sử dụng của các cơ quan, đơn vị, chưa chứng minh được sự phù hợp về công năng, tiêu chuẩn, định mức (điển hình là việc chuyển đổi trụ sở Sở Công thương Bình Thuận cũ); 6 cơ sở với tổng diện tích đất 8.302,1 m² được “tạm giao sử dụng” nhưng không đúng hình thức xử lí khi sắp xếp.

Còn tỉnh An Giang (trước sắp xếp đơn vị hành chính) phê duyệt việc chuyển mục đích sử dụng đất, đấu giá, bán tài sản trên đất đối với các cơ sở nhà, đất theo quy hoạch, kế hoạch nhưng đến tận khi Thanh tra Chính phủ vào cuộc vẫn còn còn có 119 cơ sở không thực hiện theo phương án được duyệt.

Thực tế trên cho thấy, nếu mỗi khoảng chậm có thể chỉ là vài chục ngày, nhưng khi nhân với hàng trăm hàng nghìn cơ sở nhà đất công bị “ách” lại qua nhiều cấp, mỗi cấp một khâu, thời gian sẽ là nhiều tháng, nhiều năm.

Tại nhiều kết luận liên quan, Thanh tra Chính phủ nhận định, ngoài nguyên khách quan thì có nguyên nhân chủ quan là một số cơ quan, đơn vị chưa chủ động đề xuất phương án xử lí; còn tình trạng chờ hướng dẫn, chờ xin ý kiến, chờ thống nhất giữa các sở, ngành, dẫn đến chậm lập, phê duyệt và triển khai phương án sắp xếp, xử lí nhà, đất công.

(Còn nữa)

Kỳ 3: Hệ lụy domino từ 3 lớp “thiếu”

Ngô Nguyên Minh