AI

Căng thẳng về chip AI phủ bóng hội nghị thượng đỉnh Trump - Tập Cận Bình

Sơn Vân • 16/11/2026 21:48

Khả năng Mỹ siết chặt hơn nữa việc Trung Quốc tiếp cận những loại chip AI tiên tiến sẽ phủ bóng lên cuộc hội đàm giữa ông Trump và Tập Cận Bình tại hội nghị thượng đỉnh ở thành phố Thâm Quyến tuần này, theo các nhà phân tích.

Tuy nhiên, hai nhà lãnh đạo vẫn có thể đạt được một số tiến triển trong hợp tác bảo đảm an toàn AI.

Cuộc gặp dự kiến diễn ra vào 19/11, chỉ 1 tuần sau khi Jensen Huang, đồng sáng lập Nvidia, từ chức sau những thông tin về mối quan hệ tình cảm ngoài hôn nhân với Alice Huang - nữ doanh nhân bị nghi là gián điệp Trung Quốc.

Alice Huang (người Trung Quốc) là cựu lãnh đạo Megaspeed International, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ điện toán đám mây có trụ sở tại Singapore và là đối tác kinh doanh của Nvidia tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

"Ông Tập Cận Bình có thể không nhắc đến Jensen Huang"

Năm 2025, Jensen Huang từng là gương mặt nổi bật tại hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung vào cuối tháng 10/2026 ở thành phố Busan (Hàn Quốc), nơi ông thúc đẩy hoạt động bán chip AI Nvidia.

Vụ bê bối của Jensen Huang đã thúc đẩy các nghị sĩ Mỹ kêu gọi siết chặt việc Trung Quốc tiếp cận chip AI tiên tiến. Theo các nhà phân tích, Trung Quốc đang chuẩn bị đối phó với khả năng này.

"Chủ tịch Tập Cận Bình có thể không nêu tên hay nhắc đến Jensen Huang, nhưng tôi khá chắc chắn rằng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu sẽ là một trong những chủ đề trọng tâm khi ông gặp Tổng thống Trump", ông George Chen, Chủ tịch bộ phận tư vấn kỹ thuật số của công ty tư vấn The Asia Group, nhận định.

Theo George Chen, mối quan ngại chính của chính phủ Trung Quốc không chỉ nằm ở các biện pháp kiểm soát công nghệ, mà còn ở khả năng Mỹ tìm cách kiềm chế đà phát triển rộng hơn của nước này trên cả phương diện công nghệ lẫn kinh tế.

"Nếu chúng ta chuyển từ trạng thái ổn định chiến lược sang kiềm chế chiến lược, đó sẽ là một thay đổi lớn. Đây chính là điều Trung Quốc đang theo dõi", ông nói.

Căng thẳng về chip AI phủ bóng hội nghị thượng đỉnh Trump - Tập Cận Bình
Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ở Nhà Trắng hôm 24/9. Ảnh: Reuters

Dù cạnh tranh gay gắt, Mỹ và Trung Quốc vẫn đang tìm hiểu khả năng hợp tác để ứng phó với những rủi ro do các mô hình AI ngày càng mạnh mẽ gây ra.

Hai bên đã lên kế hoạch tổ chức thêm các cuộc thảo luận về AI bên lề hội nghị thượng đỉnh tại Thâm Quyến, theo ba người được thông báo về công tác chuẩn bị cho cuộc gặp. Nội dung dự kiến tập trung vào những biện pháp bảo vệ nhằm ngăn chặn công nghệ này bị sử dụng sai mục đích.

Một cơ chế khẩn cấp được đề xuất nhằm thông báo cho nhau về các sự cố AI nghiêm trọng, từng được Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và Phó thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong thảo luận hồi tháng 9, đến nay vẫn chưa đi vào hoạt động, theo nguồn tin của Reuters am hiểu các cuộc trao đổi.

Những nguồn tin này không cho biết cụ thể nguyên nhân khiến việc thiết lập cơ chế an toàn nói trên bị trì hoãn.

Cơ chế được xây dựng nhằm giúp ngăn chặn các sự cố liên quan đến AI hoặc những hiểu lầm phát sinh từ công nghệ này leo thang thành khủng hoảng an ninh quốc gia. Theo Reuters, đến nay hoạt động liên lạc giữa hai bên chủ yếu dựa vào các cuộc trao đổi trực tiếp giữa quan chức cấp cao.

Tuần trước, khi phát biểu tại thành phố New York (Mỹ), ông Scott Bessent cho biết hai bên sẽ thảo luận về quy trình liên lạc khi xảy ra sự cố an toàn AI tại các cuộc đàm phán trong khuôn khổ Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC). Ông cũng kì vọng hai nước sẽ chia sẻ những kinh nghiệm tốt nhất trong việc kiểm tra, đánh giá các mô hình AI tiên tiến.

"Hiện tại, tôi không nghĩ việc để những căng thẳng tiềm ẩn xung quanh các biện pháp siết chặt kiểm soát xuất khẩu làm ảnh hưởng đến hội nghị thượng đỉnh giữa hai nhà lãnh đạo nằm trong lợi ích của bất kì bên nào", Bo Zhengyuan, đối tác tại công ty tư vấn nghiên cứu Plenum có trụ sở ở thành phố Thượng Hải (Trung Quốc), nhận định.

Trung Quốc muốn đạt được các bước tiến thực chất về AI

Một quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ cho biết hai nước sẽ không công bố thêm tiến triển nào về Sáng kiến Hội đồng Thương mại. Sáng kiến này được hai nhà lãnh đạo nhất trí tại hội nghị thượng đỉnh Trump - Tập Cận Bình ở Washington hồi tháng 9, nhằm giảm thuế quan áp lên hàng hóa trị giá 30 tỉ USD của hai nước.

Trung Quốc xác định AI và kinh tế số là những lĩnh vực ưu tiên trong chương trình nghị sự của APEC tại Thâm Quyến. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh cho biết nước này hy vọng hai nhà lãnh đạo sẽ đạt được những thỏa thuận mang tính thực chất trong cả hai lĩnh vực đó.

Theo quan chức cấp cao Mỹ nói trên, Tổng thống Trump sẽ không dẫn theo một phái đoàn doanh nghiệp chính thức. Elon Musk là giám đốc điều hành (CEO) chủ chốt tháp tùng ông Trump, trong khi những lãnh đạo doanh nghiệp khác tham dự theo lời mời của Trung Quốc.

Một người nắm rõ công tác chuẩn bị của giới doanh nghiệp cho biết Elon Musk (CEO Tesla và SpaceX), Michael Miebach (CEO Mastercard) và Raj Subramaniam (CEO FedEx) dự kiến tham dự tiệc tối trong khuôn khổ hội nghị thượng đỉnh.

Người phát ngôn của Tesla, Mastercard và FedEx chưa phản hồi khi được đề nghị bình luận về thông tin này.

Căng thẳng về chip AI phủ bóng hội nghị thượng đỉnh Trump - Tập Cận Bình1
Tim Cook, Jensen Huang và Elon Musk trong chuyến thăm Trung Quốc hồi tháng 5. Ảnh: CNBC

Ban tổ chức Trung Quốc cho biết hơn 2.000 lãnh đạo chính trị và doanh nghiệp dự kiến tham dự Hội nghị Thượng đỉnh CEO APEC trong hai ngày 17 và 18/11. Trong số đó có đại diện của 115 công ty thuộc danh sách Fortune Global 500 (500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới theo xếp hạng của tạp chí Fortune).

Mỹ mở rộng kiểm soát chip AI, Trung Quốc đẩy mạnh tự chủ bán dẫn

Không chỉ siết hoạt động vận chuyển chip AI tiên tiến qua biên giới, Mỹ còn tìm cách ngăn doanh nghiệp nước ngoài sử dụng dịch vụ điện toán đám mây để tiếp cận từ xa những bộ xử lý bị hạn chế xuất khẩu.

Ngày 16/11, Bộ Thương mại Mỹ công bố quy định mới nhằm ngăn các tổ chức né tránh lệnh kiểm soát xuất khẩu bằng cách sử dụng năng lực tính toán tại những trung tâm dữ liệu đặt ở nước thứ ba. Động thái này cho thấy Mỹ muốn mở rộng phạm vi kiểm soát, từ việc theo dõi hoạt động vận chuyển chip vật lý đến cả quyền truy cập từ xa vào năng lực tính toán.

Những lỗ hổng trong chính sách hiện tại đang gây sức ép lên Mỹ. Reuters ngày 11/11 đưa tin Đại học Bách khoa Tây Bắc Trung Quốc, cơ sở giáo dục có quan hệ sâu rộng với quân đội nước này và nằm trong danh sách hạn chế xuất khẩu của Mỹ, đã mua hai chip AI Nvidia H200 với giá 874.700 nhân dân tệ (khoảng 123.000 USD) trong tháng 10/2026. Trường này mua chip thông qua một nhà cung cấp Trung Quốc thay vì trực tiếp từ Nvidia. Ngoài ra, hồ sơ mua sắm cho thấy Đại học Bách khoa Tây Bắc Trung Quốc còn thuê năng lực tính toán sử dụng chip Nvidia thông qua các hợp đồng với doanh nghiệp trong nước.

Trung Quốc đang đẩy mạnh phát triển ngành sản xuất chip trong nước để giảm phụ thuộc vào công nghệ Mỹ. SMIC - nhà sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất Trung Quốc - dự báo nhu cầu năng lực tính toán AI và các loại chip hỗ trợ sẽ tiếp tục vượt nguồn cung trong ít nhất hai năm tới.

Zhao Haijun, đồng CEO SMIC, cho biết tình trạng thiếu hụt năng lực tính toán và chip hỗ trợ có thể kéo dài đến giữa hoặc nửa cuối năm 2028. Riêng chuỗi cung ứng bán dẫn phục vụ các ứng dụng AI dự kiến vẫn căng thẳng đến hết năm 2027. Ông cho biết nhu cầu xây dựng trung tâm dữ liệu và triển khai AI tại doanh nghiệp thuộc nhiều ngành kinh tế đang tăng mạnh.

Những diễn biến này cho thấy tranh chấp chip AI giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới không còn đơn thuần là vấn đề thương mại. Cuộc cạnh tranh đang mở rộng sang quyền tiếp cận năng lực tính toán, chuỗi cung ứng bán dẫn và khả năng tự chủ công nghệ trong dài hạn.

Sơn Vân