Thời sự

Từ Côn Đảo đến Bàu Bàng: TP.HCM 'hé lộ' bản đồ 10 khu vực chiến lược

Hoàng Bắc • 17/11/2026 12:50

Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP.HCM vừa công bố tài liệu Quy hoạch tổng thể thành phố thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm, với định hướng tổ chức không gian kinh tế theo 5 cực động lực và bổ sung 5 trung tâm vệ tinh.

Đây là những không gian chiến lược, tập trung các ngành kinh tế chủ lực, có giá trị gia tăng cao, tạo động lực tăng trưởng vượt trội, dẫn dắt chuyển dịch cơ cấu kinh tế và lan tỏa phát triển trên phạm vi toàn thành phố và vùng.

5 cực động lực, mỗi khu vực một vai trò chiến lược

Nổi bật trong cấu trúc mới là cực lõi trung tâm tài chính dịch vụ quốc tế, bao gồm không gian đô thị lịch sử hiện hữu Sài Gòn, Chợ Lớn, Thủ Thiêm và đoạn trung tâm hai bên sông Sài Gòn.

Khu vực này được định hướng phát huy vai trò trung tâm tài chính, thương mại, dịch vụ, du lịch và công viên chuyên đề tầm cỡ quốc tế, đồng thời phát triển văn hóa và kinh tế sáng tạo. Thành phố ưu tiên tái thiết, bảo tồn di sản, gắn phát triển với giao thông công cộng nhằm nâng cao chất lượng không gian đô thị.

Một góc Khu đô thị mới Thủ Thiêm nhìn từ trên cao. Nơi đây sẽ trở thành trung tâm tài chính, đổi mới sáng tạo của siêu đô thị TP.HCM. Ảnh: Hoàng Quân.
Một góc Khu đô thị mới Thủ Thiêm nhìn từ trên cao, nơi đây sẽ trở thành trung tâm tài chính, đổi mới sáng tạo của siêu đô thị TP.HCM. Ảnh: Hoàng Quân

Trong khi đó, ở phía Đông, cực đổi mới sáng tạo gồm Thủ Đức - Thuận An - Dĩ An - Tân Uyên, kết nối với cảng hàng không Long Thành. Đây là khu vực tập trung vào những lĩnh vực công nghệ có giá trị gia tăng cao như công nghiệp công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, nghiên cứu và phát triển (R&D), giáo dục đại học và khởi nghiệp.

Quan trọng hơn, định hướng này đặt mục tiêu hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và đô thị tri thức, tạo nền tảng cho chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghệ và tri thức.

Ở phía Bắc, cực công nghiệp - logistics tập trung tại Thủ Dầu Một - Bến Cát - Bàu Bàng và các khu vực liên quan. Không gian này được định hướng phát triển sản xuất, chế biến chế tạo, công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, logistics và trung tâm phân phối vùng.

Điểm nhấn là sự chuyển đổi từ mô hình khu công nghiệp đơn chức năng sang hệ sinh thái công nghiệp - logistics - đô thị - dịch vụ tích hợp. Qua đó, sản xuất công nghiệp được kết nối chặt chẽ hơn với hạ tầng logistics và các dịch vụ hỗ trợ.

Ở phía Nam, cực cảng biển - thương mại tự do - công nghiệp năng lượng có không gian từ Châu Đức, Phú Mỹ xuống Long Sơn, Bà Rịa và khu cảng biển Cần Giờ.

Khác với các cực động lực phía Đông và phía Bắc, khu vực này tập trung vào lợi thế cảng biển và kinh tế hướng biển. Quy hoạch xác định phát triển cảng biển quốc tế, thương mại tự do, logistics, hàng hải và năng lượng, từng bước hình thành cửa ngõ giao thương quốc tế của TP.HCM và cả nước.

Còn tại phía Tây, cực đô thị, giáo dục, y tế có không gian từ xã Bình Hưng đến xã Hóc Môn. Thành phố định hướng phát triển các khu đô thị đồng bộ, gắn với những trung tâm giáo dục, đào tạo và y tế chuyên sâu, dịch vụ triền lâm cấp vùng.

Đáng chú ý, khu vực này không chỉ đảm nhiệm chức năng đô thị mà còn hướng đến hình thành không gian ở, học tập, nghiên cứu, khám chữa bệnh và các dịch vụ hỗ trợ theo hướng tích hợp. Các trung tâm việc làm, dịch vụ được bổ sung nhằm góp phần phân bố lại dân cư, giảm áp lực lên khu vực lõi trung tâm thành phố.

Bổ sung 5 trung tâm vệ tinh, mở rộng không gian phát triển

Không dừng lại ở 5 cực động lực, quy hoạch còn bổ sung 5 trung tâm vệ tinh trong cấu trúc không gian tổng thể TP.HCM. Đó là Côn Đảo, Vũng Tàu - Long Hải - Hồ Tràm, Hóc Môn - Củ Chi, Bàu Bàng và Bắc Tân Uyên.

Theo định hướng, các trung tâm này có chức năng nâng đỡ, hỗ trợ các cực động lực, đồng thời tăng khả năng cung cấp việc làm, dịch vụ và hạ tầng tại chỗ. Đây cũng là giải pháp hạn chế tình trạng tập trung quá mức vào khu vực lõi.

Khách quốc tế dạo chơi Côn Đảo ngắm biển và những cây bàng di sản. Ảnh: Hoàng Bắc
Khách quốc tế dạo chơi Côn Đảo ngắm biển và những cây bàng di sản. Ảnh: Hoàng Bắc

Trong 5 trung tâm vệ tinh, Côn Đảo được xác định với hướng phát triển riêng, gắn du lịch với bảo tồn hệ sinh thái biển đảo. Cụ thể, đặc khu này được định hướng phát triển du lịch, đô thị sinh thái biển đảo, di sản - lịch sử, nghỉ dưỡng chất lượng cao, bảo tồn thiên nhiên và nghiên cứu khoa học.

Quan trọng hơn, định hướng phát triển Côn Đảo phải gắn với bảo vệ hệ sinh thái rừng - biển, quốc phòng, an ninh. Du lịch trải nghiệm được kết hợp với phát huy văn hóa địa phương, hướng đến phát triển đảo xanh, phát thải thấp.

Trong khi đó, Vũng Tàu - Long Hải - Hồ Tràm được định hướng phát triển chuỗi đô thị du lịch nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí và dịch vụ biển quốc tế. Không gian này kết hợp văn hóa thể thao, chăm sóc sức khỏe, hội nghị, sự kiện và kinh tế đêm.

Tuy nhiên, phát triển du lịch phải đi cùng yêu cầu kiểm soát mật độ xây dựng, bảo vệ bờ biển, rừng ven biển và các hành lang sinh thái.

Ở cửa ngõ Tây Bắc, Hóc Môn - Củ Chi được định hướng phát triển đô thị sinh thái, dịch vụ cửa ngõ và công nghiệp sinh học. Các lĩnh vực được xác định gồm nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế biến, logistics nông sản, du lịch văn hóa lịch sử, nghiên cứu - đào tạo và dịch vụ thương mại.

Song song với phát triển các ngành kinh tế, khu vực này phải kiểm soát đô thị hóa hợp lý, bảo đảm hài hòa với không gian sông Sài Gòn và các hành lang xanh.

Đáng chú ý, Bàu Bàng được định vị là trung tâm phát triển công nghiệp công nghệ cao, logistics và đô thị công nghiệp thế hệ mới. Trọng tâm là sản xuất thông minh, công nghiệp xanh, công nghiệp hỗ trợ, trung tâm phân phối và hạ tầng logistics đường bộ, đường sắt.

Từ đó, khu vực hướng đến hình thành hệ sinh thái tích hợp công nghiệp - logistics - dịch vụ - đô thị - trung tâm thể thao phía Bắc.

Cuối cùng, Bắc Tân Uyên được định hướng phát triển dịch vụ công nghiệp, logistics, giáo dục đại học và đô thị sinh thái ven sông. Điểm nhấn là khai thác hành lang sông Đồng Nai gắn với cảng, bến thủy, dịch vụ kỹ thuật, công viên và không gian công cộng.

Về tầm nhìn dài hạn, đến năm 2050, TP.HCM tiếp tục là đô thị loại đặc biệt, đô thị trung tâm vùng, có sức cạnh tranh quốc tế và là đô thị quan trọng của cả nước. Hệ thống đô thị và nông thôn được định hướng phát triển hài hòa, liên kết đồng bộ, theo hướng xanh, thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu và có năng lực cạnh tranh quốc tế.

Hoàng Bắc