Video

Quy hoạch mới nhất phân khu đô thị sông Hồng: Nơi nào được giữ lại, nơi nào phải di dời?

Bảo Trung • 17/11/2026 13:09

Hà Nội vừa phê duyệt Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, với quy mô nghiên cứu khoảng 11.418ha. Điểm đáng chú ý là thành phố không áp dụng một phương án chung cho toàn bộ khu dân cư ngoài đê, mà phân thành ba nhóm: giữ lại để cải tạo, chỉnh trang có điều kiện; di dời một phần; và tái thiết đô thị.

Quy hoạch được phê duyệt theo Quyết định số 6075 do Chủ tịch UBND TP Hà Nội ký, thuộc phạm vi 16 phường, xã, với dân số dự báo từ 800.000 đến 1,2 triệu người. Ranh giới nghiên cứu cơ bản từ đê tả ngạn đến đê hữu ngạn sông Hồng, phía tây giáp cầu Hồng Hà, phía đông giáp cầu Mễ Sở.

Đây là bước cụ thể hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, xác định sông Hồng là trục chiến lược, không gian xanh, văn hóa, đổi mới sáng tạo, đồng thời là trục kinh tế, thương mại, dịch vụ và đô thị của Hà Nội.

Ba phương án với khu dân cư ngoài đê

Một trong những nội dung được quan tâm nhất của quy hoạch là cách xử lý các khu dân cư lâu đời, làng nghề và khu vực có di tích nằm ngoài đê sông Hồng. Thay vì di dời đồng loạt hoặc giữ nguyên hiện trạng, thành phố chia thành ba nhóm để có giải pháp phù hợp với đặc điểm từng khu vực.

Nhóm thứ nhất được giữ lại để cải tạo, chỉnh trang có điều kiện. Những làng nghề, làng xóm lâu đời có giá trị văn hóa, lịch sử sẽ được ưu tiên bảo tồn khu lõi, nâng cấp hạ tầng và kiểm soát phát triển. Các di tích, địa điểm lưu niệm cách mạng, kháng chiến, kể cả những địa điểm chưa được xếp hạng, cũng được định hướng bảo tồn gắn với cộng đồng.

Nhóm thứ hai phải di dời một phần do yêu cầu phòng, chống lũ hoặc để bảo đảm các điều kiện hạ tầng thiết yếu như phòng cháy, chữa cháy và vệ sinh môi trường.

Nhóm thứ ba là các khu vực được xác định để di dời, tái thiết đô thị. Đây chủ yếu là những nơi không bảo đảm an toàn thoát lũ hoặc nằm trong phạm vi triển khai các tuyến đường, nút giao và công trình hạ tầng, trong đó có trục đại lộ cảnh quan sông Hồng.

Việc phân nhóm được xem xét trên nhiều yếu tố: khả năng thoát lũ, tác động của các tuyến giao thông và công trình hạ tầng, khả năng duy trì cấu trúc làng sau khi mở đường, giá trị di tích và nghề truyền thống, chất lượng hạ tầng hiện hữu cũng như vị trí của khu dân cư trong cấu trúc đô thị mới.

Đáng chú ý, khu trung tâm, động lực của trục cảnh quan sông Hồng được xác định gồm toàn bộ khu vực trong vành đai 2, từ cầu Nhật Tân đến cầu Vĩnh Tuy, cùng một số khu dân cư khác. Các khu đô thị định cư, đa mục tiêu phục vụ tái định cư dự kiến được bố trí tại phường Lĩnh Nam, Long Biên, Bồ Đề và xã Bát Tràng.

Phát triển đô thị theo cao độ, ưu tiên an toàn thoát lũ

Quy hoạch đặt ba định hướng xuyên suốt là an toàn, sinh thái và giao thông. Theo đó, mọi phương án phát triển đô thị, sử dụng bãi sông, bố trí công trình và hạ tầng đều phải được kiểm chứng bằng mô hình thủy văn, thủy lực, bảo đảm an toàn phòng, chống lũ, đê điều và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Không gian đô thị được tổ chức theo từng lớp, thấp dần về phía sông. Khu vực sát bờ dành cho không gian ngập nước; tiếp đến là khu bán ngập với công viên, cây xanh, quảng trường. Những khu vực ít ngập hơn có thể bố trí dịch vụ du lịch và công trình thấp tầng có khả năng tháo lắp. Lớp sát đê được định hướng phát triển các khu hỗn hợp gồm thương mại, dịch vụ, văn phòng, nhà ở, y tế và giáo dục.

Cụ thể, khu vực có cao độ trên 11,5m được phép xây dựng công trình. Khu vực từ 9,5-11,5m bố trí công trình thích ứng, nhà nổi, không gian vui chơi và sinh hoạt cộng đồng. Từ 7,5-9,5m ưu tiên đường bộ và công viên bán ngập; khu vực dưới 7,5m dành cho đường dạo và công viên ngập nước.

Cách tổ chức này nhằm hạn chế các công trình kiên cố tại khu vực có nguy cơ ngập, đồng thời tạo không gian xanh có khả năng thích ứng với biến động mực nước sông.

Ba đoạn chức năng dọc sông Hồng

Toàn tuyến quy hoạch được chia thành ba đoạn với định hướng phát triển khác nhau.

Đoạn D1, từ cầu Hồng Hà đến cầu Thăng Long, tập trung vào cảnh quan sinh thái, bảo tồn thiên nhiên và không gian làng xóm, kết hợp thể thao, nghiên cứu, trải nghiệm và đô thị mật độ thấp. Công trình cao tầng chỉ được bố trí tại khu vực Chu Phan - Tráng Việt và quanh cầu Thượng Cát, gắn với cảng Thượng Cát và depot đường sắt.

Đoạn D2, từ cầu Thăng Long đến cầu Thanh Trì, được định hướng thành khu hỗn hợp đa chức năng, kết hợp văn hóa, nghệ thuật, thương mại, tài chính quốc tế, du lịch và đổi mới sáng tạo. Khu vực này cũng phát triển đô thị mới, khu tái định cư và các khu đô thị đa mục tiêu.

Trong đó, bờ hữu được định hướng trở thành “phòng khách đô thị”, với hệ thống công viên, tái thiết khu dân cư hiện hữu và các công trình văn hóa điểm nhấn. Bờ tả phát triển các khu chức năng hiện đại, nhà ở đa dạng, công viên ven sông và bãi giữa; dự kiến có tháp điểm nhấn gắn với trục Hồ Tây - Cổ Loa.

Đoạn D3, từ cầu Thanh Trì đến cầu Mễ Sở, ưu tiên phát triển công viên đô thị, công viên nghỉ dưỡng sinh thái kết hợp trải nghiệm. Các khu chức năng tại đây được tổ chức gắn với cảng hàng hóa, cảng hành khách và bến thủy nội địa phục vụ du lịch.

Những dự án được ưu tiên triển khai trước

Trong giai đoạn đầu, Hà Nội tập trung triển khai một số dự án trọng điểm gồm trục đại lộ cảnh quan hai bên sông; công viên công cộng tại phường Phú Thượng; công viên bãi sông tại phường Hồng Hà; khu phòng khách đô thị; khu tái định cư tại phường Lĩnh Nam; khu đô thị định cư tại phường Long Biên và dự án giải phóng mặt bằng độc lập.

Các dự án còn lại, cùng những khu nhà ở mới và công trình công cộng, hành chính, thương mại, dịch vụ, sẽ được triển khai trong giai đoạn sau.

Thành phố sẽ tiếp tục rà soát, xác định giải pháp cụ thể đối với từng khu vực, từ cải tạo, chỉnh trang có điều kiện đến di dời, tái thiết. Những nội dung này sẽ được cụ thể hóa trong Quy định quản lý theo quy hoạch phân khu, các đồ án quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 và từng dự án đầu tư.

Với quy mô hơn 11.400ha và dân số dự báo lên tới 1,2 triệu người, quy hoạch sông Hồng đặt ra bài toán lớn về cân bằng giữa phát triển đô thị, bảo tồn không gian văn hóa và bảo đảm an toàn thoát lũ. Việc phân loại rõ khu vực được giữ lại, chỉnh trang hay tái thiết sẽ là cơ sở quan trọng để chuyển định hướng quy hoạch thành các phương án triển khai cụ thể.

Bảo Trung