Chip AI Huawei mở đường cho tham vọng xuất khẩu năng lực tính toán của Trung Quốc
Trung Quốc đã đưa vào hoạt động cụm máy tính AI đầu tiên sử dụng chip Ascend mới nhất của Huawei, được thiết kế riêng để phục vụ khách hàng nước ngoài.
Trung Quốc đưa chip Huawei Ascend 950DT vào cụm máy tính AI phục vụ khách hàng nước ngoài
Trung Quốc đang hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm xuất khẩu năng lực tính toán AI. Tham vọng này được thể hiện qua việc Trung Quốc đưa vào hoạt động cụm máy tính AI đầu tiên sử dụng chip Ascend 950DT mới nhất của Huawei, chuyên phục vụ khách hàng ở nước ngoài.
Theo truyền thông địa phương, cụm máy tính AI này đặt tại thành phố Sán Đầu (thuộc tỉnh Quảng Đông, miền nam Trung Quốc), sử dụng chip Ascend 950DT và được thiết kế theo mô hình kinh doanh "xuất khẩu token". Cơ sở này bắt đầu hoạt động từ tuần trước.
Theo trang SCMP, dự án có vốn đầu tư 1 tỉ nhân dân tệ (khoảng 150 triệu USD), được triển khai với sự hợp tác giữa Huawei và một số doanh nghiệp Trung Quốc khác, đặt tại trạm cập bờ cáp quang biển của tập đoàn viễn thông nhà nước China Telecom và do hãng dịch vụ công nghệ thông tin Guangdong Tianyima Information Industry vận hành.
Cụm máy tính này xử lý các yêu cầu AI từ người dùng nước ngoài ngay tại Trung Quốc, sau đó chỉ gửi lượng token được tạo ra trở lại quốc gia của người dùng.
Dự án đánh dấu bước tiến mới trong nỗ lực xây dựng hạ tầng AI tiên tiến bằng công nghệ trong nước của Trung Quốc, đồng thời đưa nước này trở thành nhà xuất khẩu token AI. Token là đơn vị mà mô hình AI sử dụng để xử lý văn bản và tạo câu trả lời. Khi người dùng đặt câu hỏi, mô hình AI sẽ tiếp nhận dữ liệu đầu vào, xử lý rồi tạo ra các token trong câu trả lời. Lượng token được xử lý càng lớn thì thông thường nhu cầu về năng lực tính toán càng cao.
Chip AI Ascend của Huawei, được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhất giúp Trung Quốc giảm phụ thuộc vào chip Mỹ, đang giữ vai trò then chốt trong sáng kiến này.

Dự án được triển khai trong bối cảnh Bộ Thương mại Mỹ tìm cách siết chặt hơn các hạn chế với khả năng tiếp cận các loại chip tiên tiến của doanh nghiệp Trung Quốc thông qua những trung tâm dữ liệu đặt ở nước ngoài. Động thái này càng khiến Trung Quốc cấp thiết phải đẩy nhanh quá trình tự chủ công nghệ chip.
Ngày 16/11, Bộ Thương mại Mỹ công bố quy định mới nhằm ngăn doanh nghiệp Trung Quốc tiếp cận năng lực tính toán từ chip Mỹ thông qua các trung tâm dữ liệu ở nước thứ ba. Theo đó, những loại chip bán dẫn và máy chủ tính toán tiên tiến thuộc danh mục kiểm soát của Mỹ khi xuất khẩu, tái xuất khẩu hoặc chuyển giao đến Singapore, Malaysia, Thái Lan, Indonesia và Brazil phải được cấp phép.
Quy định cũng bổ sung yêu cầu cấp phép với việc cung cấp chip và thiết bị cho các trung tâm dữ liệu ở bất kì quốc gia nào nếu những cơ sở này cung cấp năng lực tính toán vượt ngưỡng quy định cho doanh nghiệp có trụ sở tại Trung Quốc, Macau và một số địa điểm thuộc diện hạn chế của Mỹ. Ngưỡng được xác định là trên 12 triệu điểm hiệu năng tính toán tổng hợp (TPP). Quy định dự kiến có hiệu lực ngày 19/11, sau khi được đăng trên Công báo Liên bang Mỹ.
Các nhà phát triển AI Trung Quốc chứng kiến nhu cầu từ thị trường nước ngoài tăng nhanh trong năm nay, nhờ lợi thế giá thấp hơn so với đối thủ phương Tây. MiniMax, Moonshot AI, Z.ai, StepFun, DeepSeek và Xiaomi đều có thời điểm vươn lên những vị trí hàng đầu trong bảng xếp hạng toàn cầu về lượng token được sử dụng.
Trung tâm dữ liệu mới cũng cho thấy Huawei đang đẩy nhanh việc đưa các cụm máy tính siêu nút vào triển khai thương mại. Đây là những hệ thống kết nối nhiều chip xử lý thành một cụm có năng lực tính toán rất lớn.
Ra mắt đầu năm 2026, chip Ascend 950DT sử dụng kiến trúc riêng, được trang bị bộ nhớ băng thông cao (HBM) do Huawei tự phát triển, với dung lượng 144 GB. Mỗi chip có năng lực tính toán FP8 đạt 1 petaflop (1 triệu tỉ phép tính dấu phẩy động mỗi giây).
Tháng 9, một cụm máy tính siêu nút quy mô lớn sử dụng chip Ascend 950DT đã đi vào hoạt động tại thành phố Thượng Hải, trong khuôn khổ hợp tác với chi nhánh địa phương của China Telecom. Hệ thống có thể lắp đặt tối đa 1.024 Ascend 950DT và sử dụng công nghệ làm mát bằng chất lỏng. Đây được xem là bước khởi đầu cho quá trình thương mại hóa các trung tâm dữ liệu dựa trên chip Ascend 950DT.
Theo một bài viết của Bloomberg hồi tháng 9, DeepSeek đang lên kế hoạch triển khai ít nhất 160.000 chip Ascend 950DT tại một trung tâm dữ liệu ở khu tự trị Nội Mông, Trung Quốc.
Trung Quốc tìm cách biến năng lực tính toán AI thành mặt hàng xuất khẩu chiến lược
Việc đưa vào hoạt động cụm máy tính AI tại Sán Đầu diễn ra đúng thời điểm cuộc cạnh tranh về năng lực tính toán giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng gay gắt. Hai nền kinh tế lớn đang theo đuổi những cách tiếp cận khác nhau: Mỹ tìm cách kiểm soát việc Trung Quốc tiếp cận chip tiên tiến, trong khi cường quốc châu Á muốn xây dựng hệ sinh thái AI có thể tự cung cấp phần cứng, mô hình và dịch vụ cho thị trường quốc tế.
Một điểm đáng chú ý là Trung Quốc đang tìm cách xuất khẩu dịch vụ AI thay vì đưa toàn bộ công nghệ ra nước ngoài. Theo hướng này, các mô hình AI, dữ liệu và hệ thống máy chủ có thể tiếp tục được vận hành tại Trung Quốc, trong khi khách hàng nước ngoài chỉ cần trả tiền để sử dụng dịch vụ. Cách làm này giúp doanh nghiệp Trung Quốc khai thác thị trường quốc tế mà không nhất thiết phải chuyển giao mô hình AI, mã nguồn hay công nghệ cốt lõi cho đối tác nước ngoài.
Chiến lược đó còn có ý nghĩa trong việc kiểm soát công nghệ. Ngày 16/10, Trung Quốc công bố dự thảo kiểm soát xuất khẩu với 23 công nghệ AI, bao gồm những công nghệ liên quan đến mô hình AI, tác tử AI, cụm máy tính và việc triển khai mô hình AI ở nước ngoài. Tuy nhiên, đề xuất không áp dụng với việc người dùng nước ngoài truy cập mô hình thông qua giao diện lập trình ứng dụng (API), website, ứng dụng hoặc phần mềm cung cấp dưới dạng dịch vụ (SaaS). Điều này tạo điều kiện để các doanh nghiệp Trung Quốc tiếp tục cung cấp dịch vụ AI cho khách hàng quốc tế mà không phải chuyển giao công nghệ cốt lõi.
Trong khi đó, Mỹ cũng đang tìm cách ngăn doanh nghiệp Trung Quốc tiếp cận năng lực tính toán của Mỹ thông qua các trung tâm dữ liệu ở nước thứ ba. Động thái này nhằm thu hẹp khả năng doanh nghiệp Trung Quốc thuê máy chủ sử dụng chip Mỹ tại Singapore, Malaysia, Thái Lan hoặc những thị trường khác để huấn luyện và vận hành mô hình AI.

Tác động của chính sách mới đã nhanh chóng lan sang thị trường Đông Nam Á. Ngày 17/11, các doanh nghiệp liên quan đến trung tâm dữ liệu và chip tại khu vực này chứng kiến cổ phiếu giảm sau khi Mỹ công bố biện pháp hạn chế.
Hiệp hội trung tâm dữ liệu Thái Lan cho biết khoảng 300 MW năng lực tính toán sử dụng GPU (bộ xử lý đồ họa), trị giá ước tính 12 - 18 tỉ USD, từng được kì vọng phục vụ khách hàng Trung Quốc trong 12 - 18 tháng tới. Tuy nhiên, lượng năng lực này có thể phải chuyển sang phục vụ khách hàng Mỹ hoặc những thị trường khác nếu các hợp đồng với doanh nghiệp Trung Quốc không thể thực hiện.
Điều này đặt các quốc gia Đông Nam Á trước bài toán khó: Vừa muốn thu hút đầu tư vào trung tâm dữ liệu và dịch vụ điện toán đám mây, vừa phải tuân thủ quy định xuất khẩu công nghệ của Mỹ. Những nhà vận hành phụ thuộc nhiều vào khách hàng Trung Quốc có thể đối mặt nguy cơ chậm cấp phép, giảm tỉ lệ sử dụng máy chủ và phải điều chỉnh kế hoạch đầu tư.
Đáp ứng nhu cầu chip AI trong nước
Trung Quốc vẫn phải giải quyết một thách thức quan trọng: Khả năng đáp ứng nhu cầu chip AI trong nước. Hồi tháng 9, Chủ tịch luân phiên Huawei Eric Xu (Từ Trực Quân) cho biết công ty chưa thể sản xuất đủ thiết bị tính toán AI để đáp ứng nhu cầu nội địa, nên chưa có kế hoạch mở rộng mạnh mẽ hoạt động kinh doanh quốc tế. Ông xác nhận các thử nghiệm với chip Ascend 950DT cho kết quả tốt và Huawei đang thảo luận với nhiều nhà phát triển mô hình AI Trung Quốc về việc sử dụng dòng chip này.
Vì vậy, mô hình xuất khẩu token có thể trở thành hướng đi đáng chú ý với Trung Quốc. Thay vì phải xây dựng trung tâm dữ liệu tại từng quốc gia, doanh nghiệp có thể tập trung năng lực tính toán trong nước, tận dụng mạng cáp quang biển để cung cấp dịch vụ xuyên biên giới. Tuy nhiên, hiệu quả thương mại còn phụ thuộc vào tốc độ kết nối, độ trễ khi xử lý yêu cầu, chi phí điện, khả năng cung cấp chip và những quy định về bảo vệ dữ liệu tại thị trường tiếp nhận.
Nếu mô hình này mở rộng, cạnh tranh AI toàn cầu có thể chuyển từ cuộc đua bán chip và xây dựng trung tâm dữ liệu sang cung cấp dịch vụ xử lý AI cho khách hàng ở khắp nơi. Khi đó, token có thể trở thành một đơn vị thương mại quan trọng trong nền kinh tế số, tương tự cách dung lượng lưu trữ, băng thông và năng lực điện toán đám mây đang được mua bán hiện nay.