Người tiêu dùng Việt Nam lạc quan nhất ASEAN, vì sao vẫn lo tài chính dài hạn?
Người tiêu dùng Việt Nam dẫn đầu ASEAN về mức độ lạc quan, nhưng áp lực chi phí sinh hoạt và những bất định tương lai khiến bức tranh tài chính có gam màu trái chiều khi vẫn tích cực trong hiện tại nhưng dè dặt với dài hạn.
Chiều ngày 18-11, tại buổi chia sẻ kết quả Nghiên cứu Tâm lý người tiêu dùng ASEAN (ACSS), ông Paul Kim, Giám đốc Khối Dịch vụ tài chính cá nhân, Ngân hàng UOB Việt Nam, cho biết Việt Nam tiếp tục dẫn đầu ASEAN về mức độ lạc quan của người tiêu dùng.
Theo Chỉ số Tâm lý Người tiêu dùng ASEAN (ACSI) của UOB, Việt Nam đạt 63 điểm, giảm 4 điểm so với năm trước nhưng vẫn cao hơn 9 điểm so với mức trung bình khu vực là 54 điểm.
Lạc quan về kinh tế, người Việt vẫn nặng gánh chi tiêu
ACSI phản ánh đánh giá của người tiêu dùng về tình hình kinh tế hiện tại, triển vọng kinh tế trong tương lai và khả năng tài chính cá nhân.
Dù tâm lý có phần thận trọng hơn so với năm trước, niềm tin vào kinh tế Việt Nam vẫn được duy trì ở mức cao. Có tới 84% người tiêu dùng đánh giá tích cực cả về tình hình kinh tế hiện tại lẫn triển vọng thời gian tới. Niềm tin này phần nào được củng cố bởi kết quả tăng trưởng kinh tế khả quan của Việt Nam trong nửa đầu năm 2026.
Khảo sát cho thấy 65% người tham gia lo ngại về biến đổi khí hậu, thiên tai và ô nhiễm môi trường, tăng 4 điểm % so với năm trước. Tỷ lệ lo lắng về chi phí sinh hoạt tăng lên 62%, cao hơn 8 điểm % so với năm 2025.
Đáng chú ý, lo ngại về chi tiêu hộ gia đình và tình hình địa chính trị toàn cầu cùng chiếm 60%, lần lượt tăng 10 và 8 điểm %. Những con số này phản ánh tâm lý thận trọng hơn của người tiêu dùng trước các yếu tố có thể ảnh hưởng đến ngân sách chi tiêu cho gia đình.

Ông Paul Kim, Giám đốc Khối Dịch vụ Tài chính Cá nhân, Ngân hàng UOB Việt Nam, nhận định người tiêu dùng đang đề cao kỷ luật trong quản lý tài chính cá nhân. Theo ông, khả năng cân bằng giữa niềm tin vào triển vọng dài hạn và việc quản lý tài chính thận trọng sẽ giúp các hộ gia đình ứng phó với những thách thức ngắn hạn.
Tăng tích lũy nhưng chưa an tâm về tài chính dài hạn
Trong bối cảnh môi trường kinh tế ngày càng phức tạp, cách người Việt định nghĩa về sự giàu có không chỉ xoay quanh tiền bạc.
Nghiên cứu chỉ ra rằng có 37% người tiêu dùng Việt tham gia khảo sát định nghĩa sự giàu có gắn với khả năng đáp ứng nhu cầu hiện tại và thực hiện các mục tiêu tương lai của gia đình; tiếp đến là 34% đề cao sức khỏe, thể chất tốt và 34% lựa chọn việc sở hữu một mức tài sản tài chính nhất định.
Theo UOB, kết quả này có sự khác biệt so với xu hướng chung của ASEAN, khi tự do tài chính và việc không còn nợ nần được xem là những thước đo quan trọng nhất của sự giàu có. So với các nước ASEAN khác, người tiêu dùng Việt Nam có góc nhìn về sự giàu có mang tính gia đình nhiều hơn, khi đặt sức khỏe và chất lượng cuộc sống gia đình là các yếu tố có phần trọng tâm hơn, bên cạnh các nguồn lực về tài chính.
Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng công nghệ đang trở thành một phần trong cách người tiêu dùng Việt Nam quản lý tài sản. Theo khảo sát, 85% người tham gia sử dụng các công cụ số để tiếp cận thông tin tài chính, theo dõi chi tiêu, dòng tiền và quản lý đầu tư.
Người tiêu dùng sử dụng AI trong nhiều hoạt động liên quan đến tài chính cá nhân, phổ biến nhất là so sánh các sản phẩm ngân hàng (38%), tìm kiếm thông tin và tài liệu tài chính (33%), cũng như hỗ trợ lập ngân sách, tiết kiệm và đầu tư (cùng 30%). Tuy nhiên, AI vẫn chủ yếu đóng vai trò công cụ hỗ trợ, chưa thay thế được các kênh tư vấn truyền thống. Với những quyết định tài chính phức tạp, chuyên viên quản lý quan hệ khách hàng vẫn là nguồn hỗ trợ được ưu tiên hơn các công cụ số.
Kết quả cho thấy người tiêu dùng đang kết hợp công nghệ với tư vấn trực tiếp, thay vì hoàn toàn dựa vào các công cụ tự động khi đưa ra quyết định tài chính quan trọng.
Ngay cả trong bối cảnh bất ổn toàn cầu và áp lực chi phí gia tăng, người tiêu dùng Việt Nam vẫn duy trì tính kỷ luật tài chính cao, với 92% người tham gia khảo sát cho biết tự tin vào khả năng quản lý tài chính của mình.

Tiết kiệm vẫn là trụ cột quan trọng giúp người tiêu dùng củng cố năng lực tài chính và chủ động ứng phó với những tình huống bất ngờ. Có đến 89% người tiêu dùng cho biết họ đã tiết kiệm hơn 10% thu nhập hằng tháng, tăng 7 điểm phần trăm so với năm 2025. Đồng thời, 92% cho biết đã thiết lập quỹ dự phòng cho các tình huống khẩn cấp.
Bên cạnh đó, người tiêu dùng cũng chú trọng hơn đến việc bảo vệ tài chính và gia tăng đầu tư. Về bảo vệ tài chính và đầu tư, 79% người tham gia dành tối đa 15% thu nhập hằng năm cho phí bảo hiểm, trong khi 63% đầu tư hơn 10% thu nhập hằng năm, tăng 6 điểm phần trăm so với năm trước. Tỷ lệ tham gia quỹ đầu tư đạt 70%, còn đầu tư bền vững đạt 73%.
Dù chủ động tiết kiệm và đầu tư, người tiêu dùng vẫn thận trọng khi đánh giá khả năng bảo đảm tài chính trong tương lai. Tỷ lệ người cho rằng mình có đủ bảo hiểm để đáp ứng các nhu cầu hiện tại và tương lai giảm 6 điểm phần trăm, còn 76%.
Tương tự, tỷ lệ tin rằng danh mục đầu tư hiện tại đủ để phục vụ kế hoạch nghỉ hưu và các mục tiêu tài chính dài hạn giảm 7 điểm phần trăm, xuống 69%.
Những số liệu này cho thấy, dù ý thức tích lũy và quản lý tài chính ngày càng được nâng cao, người tiêu dùng vẫn chưa thực sự an tâm về khả năng đáp ứng các nhu cầu tài chính trong dài hạn.
Ông Paul Kim nhận định, việc Việt Nam tiếp tục dẫn đầu ASEAN về mức độ lạc quan của người tiêu dùng cho thấy niềm tin vào triển vọng tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế vẫn được duy trì. Tuy nhiên, đằng sau tâm lý tích cực đó là xu hướng thận trọng hơn trong các quyết định tài chính, cùng yêu cầu ngày càng cao về kỷ luật quản lý tài chính cá nhân trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động.
Theo ông, cân bằng giữa niềm tin vào triển vọng tương lai và sự thận trọng trong quản lý tài chính sẽ giúp các hộ gia đình ứng phó tốt hơn với những thách thức trước mắt, đồng thời chủ động nắm bắt cơ hội trong dài hạn.
Cùng với sự chủ động ngày càng tăng của khách hàng trong việc hoạch định tương lai tài chính, kỳ vọng đối với dịch vụ quản lý tài sản cũng đang thay đổi. Khách hàng không chỉ tìm kiếm các sản phẩm tài chính, mà còn mong muốn được đồng hành thông qua những tư vấn đáng tin cậy, dịch vụ thuận tiện và sự hỗ trợ phù hợp với từng giai đoạn của cuộc sống.