Doanh nghiệp công nghệ số đừng đi bán cái mình có
Thứ trưởng Bộ KH&CN Phạm Đức Long đề nghị cộng đồng doanh nghiệp công nghệ số ngừng chào bán sản phẩm có sẵn để tập trung giải quyết bài toán thực tiễn của địa phương và đất nước.
Phát biểu tại Lễ công bố Bản đồ và Vinh danh Top 10 Doanh nghiệp Công nghệ số Việt Nam 2026 tối 18/11, thay mặt lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN), Thứ trưởng Phạm Đức Long ghi nhận, đánh giá cao nỗ lực của Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ CNTT Việt Nam (VINASA) trong việc nhận diện, tôn vinh và kết nối cộng đồng doanh nghiệp công nghệ số.
Theo Thứ trưởng, Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đã đặt ra yêu cầu phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực quan trọng hàng đầu của đất nước. Để thực hiện mục tiêu đó, doanh nghiệp công nghệ số phải trở thành trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, là chủ thể trực tiếp đầu tư nghiên cứu, phát triển, ứng dụng và thương mại hóa công nghệ.

Từ yêu cầu hình thành các doanh nghiệp quy mô lớn, làm chủ công nghệ chiến lược để xây dựng năng lực tự chủ cho quốc gia, Thứ trưởng Phạm Đức Long đã trao đổi bốn vấn đề trọng tâm với cơ quan quản lí và cộng đồng doanh nghiệp.
Bản đồ số là công cụ "động" để nhận diện năng lực quốc gia
Đánh giá cao việc VINASA công bố Bản đồ Doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam 2026, Thứ trưởng Phạm Đức Long nhấn mạnh giá trị của bản đồ không chỉ nằm ở việc giới thiệu những đơn vị dẫn đầu, mà quan trọng hơn là nhận diện được năng lực công nghệ số thực tế của Việt Nam: Chúng ta đang có những doanh nghiệp nào, làm chủ công nghệ gì, giải quyết được bài toán nào và hiện đang thiếu những năng lực gì?
Đối với Bộ KH&CN, bản đồ là nguồn công cụ tham khảo quan trọng phục vụ công tác hoạch định chính sách, xác định lĩnh vực ưu tiên thúc đẩy phát triển. Đối với các địa phương như Hà Nội, đây là cơ sở dữ liệu hữu ích để tìm kiếm, kết nối đối tác phù hợp với nhu cầu thực tiễn. Thứ trưởng đề nghị VINASA tiếp tục hoàn thiện phương pháp đánh giá, xác thực và cập nhật dữ liệu thường xuyên, bởi "bản đồ ngày hôm nay không phải là bản đồ cố định, mà biến động như công nghệ đang biến động trong bối cảnh ngày hôm nay".

Cơ quan nhà nước cần chủ động tạo bài toán và mở thị trường
Ở góc độ tạo lập thị trường, Thứ trưởng đề nghị các bộ, ngành, địa phương chủ động đặt ra các bài toán thực tế để mở thị trường cho cộng đồng doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam.
Phân tích về bản chất của chuyển đổi số, Thứ trưởng Phạm Đức Long cho rằng thời gian qua nhiều nơi mới chỉ quan tâm đến những "bài toán lớn". Bài toán lớn là cần thiết, nhưng chuyển đổi số không chỉ gói gọn trong những bài toán mang tính "thiên niên kỉ".
Mọi bài toán nhằm giải quyết nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội tại từng bộ, ngành, địa phương, cơ quan, đơn vị đều rất quan trọng. "Chuyển đổi số là đưa mọi việc lên môi trường số, là giải quyết các bài toán mà chúng ta, địa phương, bộ, ngành đang có", Thứ trưởng nêu rõ và đề nghị các cơ quan nhà nước mở tất cả các bài toán để doanh nghiệp cùng xắn tay giải quyết.
Doanh nghiệp công nghệ số phải chuyển từ ứng dụng sang làm chủ
Đối với cộng đồng doanh nghiệp công nghệ số, Thứ trưởng Phạm Đức Long đề nghị tập trung thực hiện hai yêu cầu mang tính cốt lõi:
Một là, thay đổi tư duy tiếp cận thị trường, không đi bán sản phẩm sẵn có mà phải đi giải bài toán của bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp. Thứ trưởng thẳng thắn chỉ ra thực trạng thời gian qua: "Trước đến giờ chúng ta đi bán những cái chúng ta có, chúng ta chuyển đổi số nửa vời và cuối cùng cơ quan nhà nước, doanh nghiệp cảm thấy mệt mỏi vì vừa phải làm số vừa phải làm giấy. Nó không đúng”.
Đến với bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, chúng ta giải bài toán gì của bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp, chứ chúng ta đừng bán cái chúng ta đang có.
Thứ trưởng Phạm Đức Long
Thay vì chào bán những phân hệ, phần mềm có sẵn, Thứ trưởng yêu cầu doanh nghiệp khi đến với các bộ, ngành, địa phương phải đặt câu hỏi: "Anh cần giải quyết bài toán gì?" để cùng ngồi xuống tìm phương án giải quyết triệt để. Việc sử dụng công nghệ gì hay bao nhiêu phần mềm không quan trọng bằng việc giải quyết dứt điểm và hữu dụng bài toán thực tế đó cho chính quyền, doanh nghiệp và người dân.

Hai là, chuyển dịch mạnh mẽ từ ứng dụng công nghệ sang làm chủ sản phẩm và làm chủ công nghệ. Theo Thứ trưởng, doanh nghiệp bắt buộc phải đi qua giai đoạn ứng dụng thuần thục, nhưng sau đó phải từng bước làm chủ công nghệ để bảo đảm không bị thay thế trên thị trường.
Doanh nghiệp đầu đàn phải mở cửa, dẫn dắt hệ sinh thái
Nhắc lại câu nói "Muốn đi nhanh đi một mình, đi xa thì có đồng đội", Thứ trưởng Phạm Đức Long chia sẻ từ góc nhìn của một người xuất thân từ lĩnh vực công nghệ rằng anh em công nghệ thông tin thường có tâm lí "thấy cái gì cũng làm được" nên muốn đi một mình. Tuy nhiên, nếu đơn độc tự làm, một doanh nghiệp dốc sức chỉ làm được 5 ngân hàng, trong khi nếu biết liên kết đồng đội thành hệ sinh thái thì có thể phục vụ tới 100 ngân hàng.
Do đó, Thứ trưởng đề nghị các doanh nghiệp được vinh danh trong Top 10 và các doanh nghiệp đầu đàn phải thể hiện trách nhiệm dẫn dắt bằng cách công bố công khai lĩnh vực nào mình làm chủ, lĩnh vực nào mở ra để hệ sinh thái cùng phát triển. Lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ bày tỏ kì vọng tại sự kiện năm sau, Chủ tịch VINASA sẽ công bố được hệ sinh thái mà các doanh nghiệp đầu đàn đã kiến tạo cho đất nước.
Liên quan đến băn khoăn của nhiều đại biểu Quốc hội khi chất vấn Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ về việc làm thế nào để doanh nghiệp công nghệ số, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, nhận được các gói thầu, dự án nhà nước, Thứ trưởng Phạm Đức Long khẳng định chìa khóa nằm ở năng lực giải quyết vấn đề: "Nếu chúng ta giải được bài toán của địa phương thì chúng ta sẽ nhận được. Chúng ta không giải được bài toán của địa phương, không giải được bài toán của đất nước thì chúng ta không nhận được”.
Khép lại bài phát biểu, Thứ trưởng Phạm Đức Long cam kết Bộ KH&CN sẽ đồng hành cùng VINASA, cộng đồng doanh nghiệp và các bộ, ngành, địa phương để kiến tạo môi trường phát triển thuận lợi.
Thứ trưởng nhấn mạnh mục tiêu cuối cùng không phải là đếm xem có bao nhiêu doanh nghiệp, dự án hay sản phẩm, mà là "chúng ta giải được bao nhiêu bài toán của bộ, ngành, của địa phương" để thực sự trở thành động lực tăng trưởng kinh tế – xã hội trong thời gian tới.