Không duy trì thói quen xấu
Trên Quốc lộ 1A, đoạn qua xã Hưng Nhân, huyện Thống Nhất (cũ), tỉnh Đồng Nai, có một địa điểm mà không mấy cư dân ở đây quên được. Đó là một khúc cua rất nhẹ, nhưng xe ô tô thường lao ra mép đường, gây những tổn thất lớn nhỏ.
Điều đáng nói là mỗi khi xảy ra tai nạn, thường xuất hiện một đám đông bu kín để… coi chơi. Hiện tượng này gây không ít khó khăn cho lực lượng chức năng và các phương tiện đến làm nhiệm vụ xử lí sự cố, cứu thương.
Cứ tai nạn xảy ra là nhiều người... đến xem
Rất tiếc, hình ảnh ấy lại là một “điển hình” khá phổ biến ở nước ta. Cứ xảy ra tai nạn là một đám đông lập tức bu lấy xem, tạo thành lực cản đối với giao thông. Nhiều đoạn đường bị ùn tắc cục bộ ngay sau đó. Việc cứu nạn, cứu hộ, giải tỏa đám đông và khôi phục lưu thông trở nên vô cùng khó khăn, nhất là khi trời mưa gió hoặc trời tối, thiếu ánh sáng.

Câu chuyện ở Hưng Nhân Đồng Nai nói trên còn có một diễn biến nguy hiểm hơn: Đã có trường hợp, khoảng 20 phút sau khi tai nạn xảy ra, một chiếc xe khác lao thẳng vào đám đông hiếu kì. Hậu quả thứ cấp ấy thật đáng tiếc.
Đã có những vụ ùn tắc giao thông nghiêm trọng sau tai nạn, như vụ trên tuyến cao tốc Pháp Vân - Ninh Bình khiến hàng vài trăm xe phải nối đuôi nhau trên đoạn đường dài hơn chục kilômét hồi tháng 10/2026.
Cũng trong tháng 10/2026, ngày 25/10, tại Quảng Trị xảy ra một vụ tai nạn khiến xe cộ ùn ứ nhiều kilômét trong nhiều giờ.
Thiệt hại về người đã là điều đáng tiếc, nhưng những hệ lụy kéo theo cũng không hề nhỏ, thậm chí có khi rất nghiêm trọng. Trong dòng xe bị ách tắc nhiều giờ trên đại lộ Võ Chí Công, hướng ra sân bay quốc tế Nội Bài, chiều 17/8/2026, nhiều hành khách có chuyến bay cận kề đã phải hủy chuyến, mua vé khác và vất vả điều chỉnh lịch trình.
Viết đến đây, tôi bỗng dừng lại suy nghĩ về nguyên nhân.
Nguyên nhân của vụ tai nạn có thể được xác định qua kết luận điều tra của CSGT. Nhưng nguyên nhân khiến đám đông hiếu kì hình thành và gây cản trở giao thông thì cần được nhìn nhận, phân tích một cách nghiêm túc: nó như một thói quen vô thức.
Có lần, tôi di chuyển trên đường Dương Thị Mười, quận 12 (cũ), TP.HCM, vào buổi sáng thì gặp một đám đông khiến giao thông ùn tắc.
Chỉ khoảng 10 phút sau, vùng ùn tắc đã lan rộng ra cả hai phía, kéo dài hàng trăm mét.
Đây là con đường không rộng, trong khi sự việc xảy ra đúng vào giờ cao điểm buổi sáng. Việc giải tỏa dòng xe lộn xộn vì thế càng khó khăn. Từ lúc ùn tắc bắt đầu đến khi CSGT có mặt, sau khi có người gọi báo, đã mất gần một giờ. Khi ấy mới gần bảy giờ sáng, lực lượng chức năng có thể đang trong thời điểm chuyển giao ca trực.
Cách điểm ùn tắc này khoảng 50 mét là Bệnh viện Quận 12 cũ TP.HCM. Những xe cấp cứu ra vào bệnh viện cũng phải đứng yên hú còi trong bất lực.
Vài ngày sau, tình huống tương tự lại xảy ra. Lần này, tôi để tâm tìm hiểu nguyên nhân và phát hiện một điều khá bất ngờ: sự việc chẳng có nguyên nhân nào ghê gớm cả. Không va chạm, không chết người, không có xe cộ tông nhau gây hư hại.
Ở đó có một con kênh nhỏ. Hôm nào trời mưa, một vài người lại đến đặt lưới, đặt chũm bắt cá. Họ kiếm được khá nhiều cá, cảnh tượng cũng vui mắt.
Thế là người đi đường dừng lại xem. Ban đầu chỉ vài chục người. Nhưng những người đến sau, nhìn thấy đám đông, lại nghĩ rằng ở đó hẳn có chuyện gì nghiêm trọng nên cũng dừng xe, chen vào ngó.
Đường bắt đầu tắc. Đám đông và dòng xe ùn lại tăng lên rất nhanh. Đến khi CSGT có mặt, việc tháo gỡ tình trạng này đã trở nên hết sức khó khăn.
Một chuyện chẳng có gì nghiêm trọng, cuối cùng lại gây ra một sự cố giao thông đáng kể.
Chúng ta quan sát quy trình giải quyết một vụ tai nạn giao thông
Giai đoạn một: Tiếp nhận và ghi nhận ban đầu.
Bắt đầu từ khi xảy ra va chạm. Những người liên quan có thể tự trao đổi, thương lượng để giải quyết, nhưng nếu bất thành thì có người gọi CSGT. Lực lượng CSGT tiếp nhận tin báo và đến hiện trường, nhanh hay chậm tùy thuộc khoảng cách từ đơn vị đến nơi xảy ra tai nạn. Sau đó là các công việc ghi nhận, lập biên bản.
Riêng giai đoạn này có thể chỉ mất 10 phút, nhưng cũng có thể kéo dài vài giờ, tùy từng vụ việc.
Trong khoảng thời gian ấy, một đoạn đường vốn chỉ có một vụ va chạm nhỏ có thể đã xuất hiện hàng trăm, thậm chí hàng nghìn người tụ tập, gây cản trở giao thông.
Giai đoạn hai: Xử lí hiện trường và giải tỏa giao thông.
CSGT thực hiện các công việc như: Tổ chức đưa người bị nạn đi cấp cứu; Ghi nhận, đánh dấu những dấu vết cần thiết trên mặt đường để phục vụ việc xác minh; Lập biên bản, ghi nhận tình trạng và diễn biến vụ việc; Huy động phương tiện chuyên dụng để di chuyển xe bị nạn khỏi hiện trường, đưa về nơi tạm giữ hoặc xử lý theo quy định.
Ngay cả trong trường hợp hai bên có thể thương lượng, thống nhất phương án khắc phục và nhận lại phương tiện, việc xử lí vẫn có thể phải thực hiện theo những thủ tục pháp lí tương ứng, phải đem phương tiện về đồn, giải quyết sau.
Việc giải tỏa ùn tắc có thể diễn ra tương đối nhanh, nhưng cũng có thể kéo dài nhiều giờ, thậm chí lâu hơn, nếu phải chờ phương tiện chuyên dụng đến di chuyển xe bị nạn.
Trong bài viết này, tôi chưa bàn đến giai đoạn ba, tức quá trình giải quyết toàn bộ vụ việc. Tôi chỉ muốn tập trung vào hệ quả của cách xử lí hiện nay đối với giao thông công cộng.
Ở giai đoạn hai, CSGT có thể đã thực hiện đúng quy trình, đúng khuôn phép và quy định hiện hành. Nhưng cái “đúng” ấy liệu đã thực sự phù hợp với tình hình hiện nay?
Tình hình tai nạn giao thông, phương tiện hỗ trợ và công nghệ hiện nay đã khác rất nhiều so với mười năm trước. Thế nhưng, ở một số khâu xử lí hiện trường, cách làm dường như vẫn mang dáng dấp của một quy trình đã hình thành từ hàng vài chục năm trước.
Tình hình hiện nay cho phép chúng ta nghĩ đến một cách giải quyết khác: vẫn bảo đảm yêu cầu pháp lí, vẫn bảo đảm việc xác minh nguyên nhân tai nạn, nhưng phải ưu tiên hơn cho việc giải phóng mặt đường, hạn chế tối đa những tổn thất mà ùn tắc gây ra cho cộng đồng.
Dù sao, việc giải quyết tai nạn giao thông không có nghĩa là tạo ra hay duy trì tình trạng ùn tắc ngoài ý muốn kéo dài.

Tôi mạnh dạn đề xuất một “phom” xử lí mới
Khi CSGT nhận được tin báo tai nạn, cần thông báo ngay cho công an cấp xã hoặc lực lượng công an phụ trách địa bàn để phối hợp. Lực lượng này có thể đến hiện trường trước, thực hiện nhiệm vụ điều tiết giao thông, kiên quyết giải tán những người hiếu kì, tạo khoảng trống cho xe cứu thương và các phương tiện làm nhiệm vụ. Trong trường hợp cần thiết, họ cũng có thể hỗ trợ đưa người bị nạn đi cấp cứu.
Khi CSGT đến, cần nhanh chóng ghi nhận hiện trạng bằng các phương tiện kĩ thuật:
- Sử dụng flycam ghi hình toàn cảnh và các góc cần thiết của hiện trường, nếu điều kiện cho phép.
- Chụp ảnh chi tiết vị trí, dấu vết, phương tiện và những yếu tố liên quan.
- Bố trí một cán bộ phỏng vấn nhanh những người chứng kiến, ghi nhận đầy đủ họ tên, số điện thoại và các thông tin cần thiết. Việc xác minh sâu hơn có thể được tiếp tục tại cơ quan chức năng sau đó.
Sau khi hoàn tất những thao tác ghi nhận ban đầu cần thiết, CSGT phải khẩn trương tổ chức di chuyển phương tiện bị nạn ra khỏi mặt đường, khôi phục lưu thông sớm nhất có thể nhưng vẫn bảo đảm các yêu cầu nghiệp vụ và pháp lí.
Đây chính là điểm then chốt cần được xem xét, tháo gỡ và điều chỉnh.
Hiện nay, việc di chuyển phương tiện bị nạn đôi khi phải chờ hoàn tất nhiều công việc khác, khiến thời gian giải tỏa mặt đường kéo dài. Tôi cho rằng cần nghiên cứu một quy trình rút ngắn tối đa khâu này.
Mục tiêu có thể là khoảng mười phút kể từ khi CSGT có mặt, đối với những vụ việc đủ điều kiện, chứ không nên biến việc giải phóng mặt đường thành công đoạn phải chờ đợi sau cùng.
Tất nhiên, thời gian cụ thể phải được xây dựng trên cơ sở tính chất vụ tai nạn, yêu cầu bảo vệ chứng cứ và điều kiện thực tế tại hiện trường. Không thể áp dụng máy móc một thời hạn cho mọi vụ việc.
Về mặt pháp lí, cơ quan lập pháp và các cơ quan chuyên môn cũng cần nghiên cứu bổ sung những chế tài phù hợp đối với người không liên quan nhưng cố tình hoặc vô ý dừng xe, tụ tập xem tai nạn, gây cản trở giao thông, cản trở công tác cứu nạn, cứu hộ.
Nội dung này cũng nên được đưa vào chương trình giáo dục và bộ câu hỏi lí thuyết dành cho người học lái xe. Đây là một cách giáo dục ý thức giao thông thiết thực và có tác dụng lâu dài.
Tình trạng tụ tập hiếu kì sau tai nạn đang dần trở thành một thói quen xấu của một bộ phận người tham gia giao thông. Đáng suy nghĩ hơn, nếu một quy trình xử lí kéo dài vẫn được lặp đi lặp lại mà không được điều chỉnh, thì chính cung cách quản lí ấy cũng có nguy cơ trở thành một thứ “thói quen” khó thay đổi.
Một bên là thói quen xấu của người dân. Một bên là thói quen trong cách xử lí chưa thật sự phù hợp của cơ quan quản lí.
Trên hết là cung cách xử lí tai nạn giao thông có vẻ chưa bám kịp tốc độ của cuộc sống. Những cung cách này cần được thay đổi.
Đã đến lúc không thể tiếp tục duy trì những thói quen ấy.