Kinh tế

Ứng dụng AI, tạo động lực nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp

Minh Phương • 19/11/2026 09:20

Trí tuệ nhân tạo (AI) và các công nghệ số đang mở ra cơ hội nâng cao năng suất, tối ưu chi phí và cải thiện năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Tuy nhiên, để chuyển đổi số thực sự mang lại hiệu quả, doanh nghiệp cần lựa chọn giải pháp phù hợp với nhu cầu, nguồn lực, đồng thời chú trọng xây dựng năng lực quản trị và khai thác dữ liệu.

Công nghệ số từng bước đi vào hoạt động sản xuất, kinh doanh

Thực tiễn ứng dụng công nghệ tại doanh nghiệp cho thấy, trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa đang dần trở thành công cụ hỗ trợ thiết thực trong hoạt động quản trị, vận hành và kinh doanh.

Tổng giám đốc Công ty Thực phẩm Cholimex Diệp Nam Hải cho biết doanh nghiệp đang từng bước ứng dụng AI và tự động hóa quy trình nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, giảm khối lượng công việc thủ công.

Một trong những ứng dụng đáng chú ý là sử dụng AI để phân tích, kiểm tra hình ảnh trưng bày sản phẩm tại các điểm bán. Mỗi ngày, hệ thống phải giám sát khoảng 40.000 - 50.000 hình ảnh tại các quầy hàng. Do mỗi vị trí trưng bày gắn với những yêu cầu và giá trị khác nhau trong chương trình bán hàng, việc kiểm tra thủ công sẽ tốn nhiều thời gian và nhân lực.

Việc ứng dụng AI giúp doanh nghiệp xử lý khối lượng dữ liệu hình ảnh lớn, qua đó nâng cao hiệu quả kiểm soát hoạt động trưng bày trên thị trường.

Bên cạnh đó, Cholimex cũng triển khai công nghệ tự động hóa quy trình bằng robot phần mềm (RPA) trong xử lý đơn hàng từ các hệ thống siêu thị. Trước đây, do mỗi hệ thống siêu thị sử dụng biểu mẫu và định dạng đơn hàng khác nhau, nhân viên phải trực tiếp thu thập đơn hàng, nhập dữ liệu vào Excel rồi chuyển sang phần mềm kế toán. Quy trình này vừa mất thời gian, vừa tiềm ẩn nguy cơ sai sót.

“Doanh nghiệp bắt đầu ứng dụng RPA để tự động hóa quy trình xử lý đơn hàng. Đến nay, hệ thống đã hỗ trợ giải quyết hơn 95% khối lượng đơn hàng thuộc quy trình này, góp phần giảm đáng kể công việc thủ công cho nhân viên.

Những ứng dụng thực tế trên cho thấy chuyển đổi số không nhất thiết phải bắt đầu từ những dự án đầu tư quy mô lớn, mà có thể được triển khai từ việc giải quyết những khâu cụ thể đang gây tốn kém thời gian, chi phí và nguồn lực trong hoạt động doanh nghiệp”, ông Diệp Nam Hải nói.

tri-tue-nhan-tao 1
Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa giúp doanh nghiệp tối ưu quy trình vận hành, giảm tải công việc thủ công và nâng cao hiệu quả kiểm soát thị trường. Ảnh: MP

Xu hướng này cũng phù hợp với những nhận định trong khảo sát gần đây của HSBC. Theo đó, phần lớn doanh nghiệp kỳ vọng làn sóng đầu tư vào hạ tầng AI và hạ tầng năng lượng hỗ trợ sẽ tạo ra những nguồn cầu mới, thúc đẩy nhu cầu đối với sản phẩm, dịch vụ của họ trong hai năm tới.

Khảo sát cho thấy AI đã được ứng dụng rộng rãi trong nhiều hoạt động liên quan đến thương mại. Phần lớn lãnh đạo doanh nghiệp cho biết đã triển khai công nghệ này trong dịch vụ khách hàng và hỗ trợ bán hàng. Nhiều đơn vị cũng sử dụng AI để hoạch định chiến lược và xây dựng các kịch bản kinh doanh.

Đáng chú ý, các tập đoàn quy mô lớn có xu hướng chú trọng hơn đến những ứng dụng mang tính chiến lược như giám sát chuỗi cung ứng và đánh giá rủi ro so với nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Tổng giám đốc HSBC Private Bank Ida Liu nhận định các doanh nhân tin tưởng AI sẽ tạo ra vòng luân chuyển tích cực cho hoạt động kinh doanh. Việc gia tăng đầu tư được kỳ vọng mang lại nhiều lợi ích, từ nâng cao năng suất đến tạo lợi thế cạnh tranh, cải thiện lợi nhuận và tạo điều kiện cho những khoản đầu tư tiếp theo.

Theo bà Ida Liu, AI đang trở thành phép thử mới đối với tư duy kinh doanh, đòi hỏi các nhà sáng lập và chủ doanh nghiệp phải biết biến những gián đoạn thành cơ hội. Thành công sẽ phụ thuộc vào khả năng kết hợp các quyết định đầu tư táo bạo với quá trình triển khai có kỷ luật, qua đó nâng cao sức chống chịu và nắm bắt cơ hội trên thị trường toàn cầu.

Tháo gỡ những điểm nghẽn trong chuyển đổi số

Mặc dù tiềm năng ứng dụng AI ngày càng rõ nét, quá trình chuyển đổi số tại doanh nghiệp vẫn đối mặt nhiều khó khăn, đặc biệt đối với khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.

tri-tue-nhan-tao 3
Lộ trình chuyển đổi số vừa sức cùng mô hình dùng chung hạ tầng công nghệ giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa giảm áp lực chi phí đầu tư ban đầu. Ảnh: MP

Chủ tịch Học viện Chiến lược Nhân sự Kingsman Hoàng Trung Dũng cho rằng chuyển đổi số trong doanh nghiệp cần được hiểu rộng hơn việc đưa công nghệ vào hoạt động sản xuất, kinh doanh. Bản chất của quá trình này là thay đổi cách nghĩ, cách làm, cách tiếp cận vấn đề và phương thức tạo ra kết quả.

Theo ông Hoàng Trung Dũng, doanh nghiệp hiện chịu nhiều sức ép từ cả môi trường bên ngoài lẫn những hạn chế nội tại. Trước hết là áp lực từ thị trường khi mức độ cạnh tranh ngày càng gay gắt, khách hàng có nhiều yêu cầu hơn, trong khi sức mua và tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ ngày càng khắt khe.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp nhỏ và vừa phải cạnh tranh với cả doanh nghiệp nước ngoài, doanh nghiệp lớn trong nước và những đơn vị mới thành lập có lợi thế về công nghệ, khả năng ứng dụng các giải pháp số.

Một sức ép khác đến từ chính mô hình quản trị và phương thức vận hành của doanh nghiệp. Những cách làm từng phát huy hiệu quả trong giai đoạn trước có thể không còn đáp ứng yêu cầu phát triển hiện nay.

Ông Hoàng Trung Dũng ví von, nếu trước đây doanh nghiệp hoạt động trên một con đường làng thì phương tiện vẫn có thể đáp ứng yêu cầu. Nhưng khi bước ra đường cao tốc, doanh nghiệp mới nhận ra chiếc xe của mình không còn phù hợp, nhiều bộ phận không thể đáp ứng yêu cầu vận hành ở tốc độ cao.

Từ thực tế đó, chuyên gia cho rằng doanh nghiệp nhỏ và vừa cần tập trung giải quyết đồng thời năm bài toán lớn, gồm quản trị, vận hành, khách hàng, nhân sự và dữ liệu, trí tuệ nhân tạo.

Trong đó, bài toán quản trị đặt ra yêu cầu sử dụng hiệu quả các nguồn lực còn hạn chế, từ con người, tài chính, nguyên vật liệu, máy móc, công nghệ đến phương pháp thực hiện. Đối với vận hành, doanh nghiệp cần bảo đảm các quy trình, thủ tục được thực hiện thống nhất, giúp hoạt động sản xuất, kinh doanh diễn ra thông suốt.

Về khách hàng, việc tìm kiếm khách hàng mới, giữ chân khách hàng hiện hữu và tổ chức chăm sóc khách hàng đang trở thành yêu cầu quan trọng. Chuyên gia cho rằng chỉ cần phản hồi chậm hoặc không đáp ứng kịp thời nhu cầu, khách hàng có thể chuyển sang nhà cung cấp khác. Vì vậy, doanh nghiệp cần xây dựng và khai thác dữ liệu để tiếp cận, theo dõi, duy trì mối quan hệ với khách hàng.

Đối với nhân sự, tình trạng thừa người ở bộ phận này nhưng thiếu người ở bộ phận khác vẫn diễn ra phổ biến. Trong khi nhân sự có khả năng ứng dụng công nghệ thường có xu hướng lựa chọn doanh nghiệp lớn hoặc tự khởi nghiệp, một bộ phận lao động tại doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa thành thạo công nghệ, gây khó khăn cho quá trình chuyển đổi.

Đặc biệt, bài toán dữ liệu và AI vẫn còn khá mới mẻ đối với nhiều doanh nghiệp. Dù thường xuyên tiếp cận các khái niệm như dữ liệu lớn, cơ sở dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, không ít đơn vị vẫn chưa xác định rõ những công nghệ này có thể hỗ trợ hoạt động kinh doanh ra sao, tạo ra doanh thu và hiệu quả kinh tế như thế nào.

Theo ông Hoàng Trung Dũng, khi tiếp cận một nền tảng hay phần mềm công nghệ mới, điều doanh nghiệp cần quan tâm trước hết là giải pháp đó có giúp tăng doanh thu, tiếp cận thêm khách hàng; tối ưu chi phí trong điều kiện nguồn lực hạn chế; đồng thời kiểm soát rủi ro và nâng cao chất lượng ra quyết định hay không.

Đây là những yêu cầu thiết thực, bởi trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp vẫn chủ yếu dựa vào cảm tính và kinh nghiệm trong quá trình điều hành.

Cần mô hình chuyển đổi số phù hợp với doanh nghiệp nhỏ và vừa

Một trong những rào cản đáng kể đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện nay là chi phí chuyển đổi số. Theo ông Hoàng Trung Dũng, khoản đầu tư này không chỉ dừng lại ở việc mua phần mềm hay xây dựng nền tảng công nghệ, mà còn bao gồm chi phí hạ tầng công nghệ thông tin và nhân sự vận hành.

Do đó, dù nhận thấy lợi ích của chuyển đổi số, nhiều doanh nghiệp vẫn chưa đủ khả năng triển khai. Nếu phải bỏ ra khoản đầu tư lớn ngay từ đầu trong khi chưa xác định được hiệu quả thực tế, doanh nghiệp sẽ đối mặt với rủi ro về tài chính và khả năng duy trì hoạt động.

Từ thực tế này, ông Hoàng Trung Dũng đề xuất nghiên cứu các mô hình cung cấp dịch vụ công nghệ dùng chung, chẳng hạn trung tâm công nghệ hoặc trung tâm giải pháp kinh doanh chung. Theo đó, doanh nghiệp có thể sử dụng dịch vụ và thanh toán dựa trên thời gian, số lượng nhân sự hoặc lượt sử dụng. Thậm chí, có thể nghiên cứu phương thức tính phí gắn với doanh số hoặc kết quả kinh doanh đạt được vào cuối kỳ.

Mô hình này sẽ giúp doanh nghiệp giảm áp lực đầu tư ban đầu, tiếp cận các giải pháp công nghệ theo nhu cầu thực tế và chỉ phải chi trả tương ứng với mức độ sử dụng hoặc hiệu quả đạt được.

AI và chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội nâng cao năng suất, tối ưu nguồn lực và cải thiện năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào mức độ đầu tư công nghệ, khả năng lựa chọn đúng vấn đề cần giải quyết, tổ chức thực hiện phù hợp và xây dựng nền tảng quản trị đủ năng lực để khai thác công nghệ.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, một lộ trình chuyển đổi số thiết thực, vừa sức và gắn với hiệu quả kinh doanh sẽ là điều kiện quan trọng để công nghệ thực sự trở thành động lực phát triển.

Minh Phương