Vì sao người cao tuổi TP.HCM ngại dịch vụ công trực tuyến dù có VNeID?
Rào cản thiết bị cũ, nỗi lo lừa đảo mạng và lỗi kĩ thuật khiến người cao tuổi TP.HCM ngại dịch vụ công trực tuyến. Thành phố đã kích hoạt 20.000 nhân sự hỗ trợ.
Trong tiến trình xây dựng chính quyền điện tử, định danh điện tử VNeID và các cổng dịch vụ công trực tuyến được kì vọng sẽ xóa bỏ hoàn toàn cảnh người dân phải xếp hàng chờ đợi làm giấy tờ. Tuy nhiên, đằng sau sự hiện đại của công nghệ lại là một khoảng trống đáng lưu tâm mang tên khoảng cách thế hệ. Với không ít người cao tuổi và các nhóm yếu thế, việc sở hữu tài khoản định danh điện tử mới chỉ là bước khởi đầu, bởi tâm lí e ngại cùng những rào cản vô hình vẫn khiến họ chùn bước mỗi khi tự mình thực hiện quyền lợi công dân trên môi trường số.

Giải mã nghịch lí: Có VNeID nhưng vẫn chùn bước trước thủ tục online
Chia sẻ tại buổi họp báo về các vấn đề kinh tế - xã hội TP.HCM vào chiều 19/11, ông Nguyễn Trọng Ngân, Trưởng phòng Chuyển đổi số (Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM) cho biết, qua quá trình theo dõi và đánh giá thực tiễn triển khai dịch vụ công trực tuyến, cơ quan chuyên môn nhận thấy người cao tuổi trên địa bàn thành phố đang phải đối mặt với nhiều lớp rào cản chồng chéo.
Rào cản đầu tiên và trực diện nhất nằm ở hạ tầng thiết bị cá nhân, đặc biệt là tại các khu vực vùng sâu, vùng xa của thành phố. Thực tế cho thấy nhiều người lớn tuổi hiện vẫn chưa được trang bị điện thoại thông minh hoặc đang sử dụng những dòng máy đời cũ có cấu hình thấp, dẫn đến tình trạng giật lag hoặc không tương thích với các ứng dụng hành chính hiện đại. Sự thiếu hụt về phần cứng này tạo ra điểm nghẽn ngay từ khâu cài đặt, đăng nhập và duy trì hoạt động của tài khoản định danh điện tử VNeID.
Ngay cả khi đã vượt qua rào cản về thiết bị và có sẵn VNeID, người cao tuổi lại tiếp tục đối diện với áp lực từ quy trình thao tác kĩ thuật và rào cản tâm lí. “Các thủ tục hành chính trên môi trường mạng thường đòi hỏi nhiều bước liên hoàn cùng các lớp bảo mật khắt khe, khiến người lớn tuổi rất dễ quên mật khẩu hoặc thao tác nhầm lẫn giữa chừng”, ông Ngân nói.
Đáng chú ý hơn, trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao ngày càng tinh vi, tâm lí lo ngại bị lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng đã khiến nhiều người cao tuổi hình thành phản xạ phòng vệ cao độ. Họ thường mang tâm lí sợ hãi, không dám tự ý tải về hay nhấn vào các đường dẫn khai báo thông tin vì lo ngại rủi ro mất an toàn dữ liệu cá nhân.
Bên cạnh yếu tố con người, những biến động về mặt kĩ thuật và quy định pháp lý cũng góp phần tạo nên sự e ngại cho người dân khi giao dịch trực tuyến.
Chia sẻ về góc độ chuyên môn kĩ thuật, ông Nguyễn Trọng Ngân cho biết kể từ ngày 1/1/2026, hệ thống dữ liệu của ngành công an đã có sự điều chỉnh đồng loạt, kéo theo việc phải tương tác trên nhiều nền tảng phần mềm khác nhau nên khó tránh khỏi phát sinh một số lỗi kĩ thuật cục bộ. Song song đó, theo quy định của pháp luật hiện hành, vẫn còn một số thủ tục hành chính bắt buộc công dân phải có mặt trực tiếp để xuất trình bản gốc nhằm đối chiếu và thu hồi giấy tờ cũ, khiến quy trình chưa thể khép kín hoàn toàn trên không gian mạng.
Phủ sóng 20.000 nhân sự "cầm tay chỉ việc" xóa nhòa tâm lí e ngại
Để hóa giải triệt để tâm lí "ngại" công nghệ của người cao tuổi, TP.HCM đã lựa chọn cách tiếp cận lấy sự đồng hành trực tiếp của con người làm trọng tâm thay vì để người dân tự xoay xở trước màn hình điện thoại. Thành phố đã tham mưu và triển khai phương án thành lập mạng lưới tổ công nghệ số cộng đồng hướng tới người cao tuổi với quy mô lên tới hơn 3.900 tổ, quy tụ khoảng 20.000 thành viên tham gia. Lực lượng này có mặt tại từng khu dân cư, trực tiếp "cầm tay chỉ việc" cho người cao tuổi và các đối tượng yếu thế từng thao tác nhỏ nhất.
Ngoài ra, TP.HCM còn tổ chức 467 đội hình tình nguyện viên số túc trực ngay tại các bộ phận một cửa, sẵn sàng gỡ rối và hỗ trợ người dân hoàn thiện hồ sơ điện tử một cách chính xác.
Nhằm duy trì sự thông suốt của hệ thống từ cơ sở đến cấp thành phố, ông Nguyễn Trọng Ngân khẳng định công tác nâng cao năng lực nội tại và ứng cứu kĩ thuật luôn được cơ quan quản lí đặt lên hàng đầu. Thành phố thường xuyên tổ chức các chương trình đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu nhằm nâng cao kĩ năng số và thái độ phục vụ tận tâm cho đội ngũ cán bộ tại cơ sở. Đối với các sự cố phần mềm phát sinh sau đợt điều chỉnh hệ thống đầu năm 2026, một kênh hỗ trợ trực tuyến xuyên suốt giữa Trung tâm Chuyển đổi số và Công nghệ với các phường, xã luôn được vận hành ở trạng thái sẵn sàng cao nhất. Nhờ cơ chế phối hợp chặt chẽ này, bất kì vướng mắc kĩ thuật nào nảy sinh trong quá trình tiếp nhận và xử lí hồ sơ cho người dân đều được tiếp nhận và tháo gỡ kịp thời.
Có thể thấy, việc người cao tuổi còn dè dặt với dịch vụ công trực tuyến không xuất phát từ sự chối bỏ cái mới, mà đến từ những rào cản rất thực tế về thiết bị, kĩ năng và nỗi lo an toàn thông tin. Với chiến lược kết hợp hài hòa giữa giải pháp công nghệ hiện đại và mạng lưới 20.000 nhân sự hỗ trợ cộng đồng rộng khắp, TP.HCM đang từng bước xóa bỏ rào cản tâm lí ấy, biến những tiện ích của chính quyền số trở thành công cụ phục vụ đắc lực và gần gũi với mọi người dân.

.jpg)

