Mỹ lập trung tâm truy dấu dòng tiền lừa đảo, tiền mã hóa trở thành trọng tâm?
Mỹ vừa ra mắt trung tâm chặn dòng tiền tới các mạng lưới lừa đảo trực tuyến ở nước ngoài. Năm 2025, người Mỹ báo mất 17,7 tỉ USD vì các vụ gian lận qua mạng. Công ty phân tích blockchain TRM Labs sẽ cung cấp phần mềm để trung tâm lần theo dòng tiền.
Đơn vị mới mang tên Trung tâm Ngăn chặn Mối đe dọa (Threat Disruption Center). Ngày 18/11, Lực lượng Đặc nhiệm An ninh Nội địa (HSTF) của Mỹ công bố thành lập trung tâm. HSTF do Bộ An ninh Nội địa và Bộ Tư pháp cùng dẫn dắt.
Trung tâm nhắm vào các nhóm tội phạm nước ngoài đứng sau lừa đảo, tội phạm mạng và tống tiền tình dục. Cách làm là cắt nguồn tiền của chúng. Chính quyền Tổng thống Donald Trump muốn chặn tiền khi còn đang chuyển, thay vì chỉ điều tra khi đã mất.
Thiệt hại do tội phạm mạng đang tăng nhanh. Năm 2025, Trung tâm Khiếu nại Tội phạm Internet (IC3) của Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) lần đầu nhận hơn 1 triệu đơn. Tổng thiệt hại được báo cáo vào khoảng 20,9 tỉ USD, tăng 26% so với năm trước. Riêng các vụ lừa đảo trực tuyến chiếm khoảng 453.000 đơn và 17,7 tỉ USD.

Trung tâm chặn lừa đảo trực tuyến hoạt động ra sao
Trung tâm Ngăn chặn Mối đe dọa nằm trong Trung tâm Điều phối Quốc gia của HSTF. Lực lượng này quy tụ hơn 30 cơ quan liên bang và hơn 440 đối tác cấp bang, địa phương. Trung tâm cho điều tra viên công cụ để phân loại đơn trình báo của nạn nhân. Nó cũng giúp vẽ sơ đồ các mạng lưới tội phạm đứng phía sau. Nạn nhân vẫn trình báo qua IC3 của FBI.
Trung tâm chia sẻ thông tin gần như tức thì với ngân hàng, dịch vụ thanh toán và sàn tiền mã hóa. Biện pháp có thể gồm tạm dừng khoản tiền nạn nhân đang chuyển cho kẻ lừa đảo. Tội phạm phải dùng dịch vụ tài chính để chuyển tiền đánh cắp. Khi tiền đi qua ngân hàng hay sàn giao dịch, các bên này có thể phát hiện giao dịch đáng ngờ.
Trung tâm là một phần trong việc thực thi Sắc lệnh 14390 mà ông Trump kí ngày 6/3/2026. Văn bản có tên "Chống tội phạm mạng, gian lận và thủ đoạn săn mồi nhắm vào công dân Mỹ". Sắc lệnh yêu cầu các cơ quan liên bang phối hợp với doanh nghiệp tư nhân. Mục tiêu là phát hiện và triệt phá các nhóm tội phạm xuyên quốc gia. Văn bản yêu cầu lập một nhóm tác chiến trong Trung tâm Điều phối Quốc gia của HSTF. Bản thân HSTF đã có từ tháng 1/2025.
Văn bản này còn mở đường cho biện pháp ngoại giao. Quốc gia dung túng các nhóm tội phạm có thể bị trừng phạt, hạn chế thị thực hoặc cắt viện trợ. Bộ trưởng Tư pháp được giao đề xuất một chương trình hoàn trả cho nạn nhân.
"Mỗi giờ trôi qua từ lúc nạn nhân trình báo tới lúc có phản ứng là thêm thời gian để tội phạm rửa tiền và tìm mục tiêu tiếp theo", ông Heith Janke, giám đốc điều hành Ban Hình sự của FBI, nói. Theo ông, trung tâm mới giúp hành động nhanh hơn và ở quy mô lớn hơn.
TRM Labs giúp lần theo tiền lừa đảo ra sao
Cùng ngày 18/11, TRM Labs cho biết được chọn làm đối tác tư nhân chính của trung tâm. Công ty sẽ cung cấp Ardence làm nền tảng điều tra chính, giúp vẽ sơ đồ mạng lưới lừa đảo và tìm nạn nhân. TRM Labs cũng cử kỹ sư và điều tra viên hỗ trợ riêng. Theo công ty, chính phủ Mỹ đang đầu tư "hàng triệu USD" vào trung tâm. Con số cụ thể không được công bố.
TRM Labs vốn có một mạng cảnh báo mang tên Beacon Network. Mạng này kết nối nhà chức trách với ngân hàng, sàn tiền mã hóa và bên phát hành stablecoin. Cảnh báo được gửi tức thì để các bên kịp chặn tiền bẩn trước khi bị rút ra.
Vụ hack Binance cuối tháng 10 cho thấy chặn tiền sớm có tác dụng ra sao. Ngay ngày 29/10, Tether và Circle đã khóa gần 1,8 tỉ USD trong ví nhận tiền chính của tin tặc. Với các vụ lừa đảo nhắm vào người dân, nguyên tắc cũng vậy. Tiền phải bị giữ lại khi còn nằm trong hệ thống tài chính.
Ông Esteban Castano, đồng sáng lập kiêm CEO TRM Labs, nói các đường dây này hiếm khi dừng sau một lần lấy tiền. "Chúng rút cạn tiền tiết kiệm hay tiền hưu của nạn nhân trong nhiều tháng, nhiều năm", ông nói. Theo ông, can thiệp sớm có thể quyết định nạn nhân còn gượng dậy được hay không. Đó có thể là lời cảnh báo trước lần chuyển tiền kế tiếp, hoặc lệnh phong tỏa tài sản kịp lúc.
Những kiểu lừa đảo khiến người Mỹ mất tiền nhiều nhất
Trong báo cáo năm 2025 của IC3, lừa đảo đầu tư gây thiệt hại lớn nhất, khoảng 8,65 tỉ USD. Có 181.565 đơn trình báo liên quan tới tiền mã hóa. Khoảng 22.364 đơn liên quan tới trí tuệ nhân tạo, với thiệt hại 893 triệu USD. Những con số này chỉ tính các vụ được báo lên FBI.
Trẻ em cũng là mục tiêu. Năm 2025, Trung tâm Quốc gia về Trẻ em Mất tích và Bị bóc lột Mỹ nhận trung bình 137 báo cáo mỗi ngày. Đó là các vụ trẻ vị thành niên bị tống tiền tình dục để lấy tiền.
Các trung tâm lừa đảo ở nước ngoài cũng gây thiệt hại lớn. Theo ước tính tháng 9 của Bộ Tư pháp Mỹ, người dân nước này mất khoảng 10 tỉ USD mỗi năm vì các trung tâm lừa đảo ở nước ngoài. Chúng chủ yếu dùng chiêu lừa đầu tư tiền mã hóa và đầu tư trực tuyến. Theo Bộ Tư pháp Mỹ, các trung tâm này chủ yếu hoạt động ở khu vực Đông Nam Á, do các băng nhóm tội phạm có tổ chức điều hành. Các băng nhóm này còn dùng lao động là nạn nhân buôn người.
Ngày 3/9, Mỹ và Anh kí biên bản ghi nhớ thành lập liên minh chung nhằm đấu tranh với các trung tâm lừa đảo xuyên quốc gia. Bộ Tư pháp Mỹ cho biết đây là liên minh đầu tiên thuộc loại này. Tuy nhiên, việc triệt phá các đường dây hoạt động ở nước ngoài đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều quốc gia, đặc biệt khi dòng tiền bị đánh cắp có thể nhanh chóng được chuyển qua hàng loạt tài khoản và nền tảng khác nhau. Vì vậy, liên minh sẽ tập trung ngăn chặn dòng tiền thông qua hệ thống ngân hàng và các sàn giao dịch. Thách thức lớn nhất là liệu cơ chế này có đủ nhanh để phong tỏa tài sản trước khi những kẻ lừa đảo kịp tẩu tán hay không.


