Cuộc sống số

Đảng Dân chủ nghi Nvidia can thiệp vào vụ điều tra buôn lậu chip AI sang Trung Quốc

Sơn Vân • 20/11/2026 19:49

Các nghị sĩ đảng Dân chủ muốn làm rõ liệu Nvidia có tác động đến quá trình Bộ Thương mại Mỹ điều tra Megaspeed hay không, theo một bức thư mà Reuters được tiếp cận.

Megaspeed là công ty cung cấp dịch vụ điện toán đám mây có trụ sở ở Singapore bị nghi chuyển trái phép chip AI Nvidia sang Trung Quốc.

Đảng Dân chủ nghi Nvidia can thiệp vào vụ điều tra Megaspeed

Trong bức thư ngày 19/11 gửi Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick, các nghị sĩ Dân chủ tại Hạ viện muốn biết liệu bộ này có cho phép “một tập đoàn lớn của Mỹ, có quan hệ cả về tài chính lẫn cá nhân với chính quyền Tổng thống Donald Trump, can thiệp vào hoạt động thực thi pháp luật hay không”.

Megaspeed gần đây thu hút sự chú ý của công chúng sau khi xuất hiện thông tin Jensen Huang có quan hệ tình cảm ngoài hôn nhân với Alice Huang, cựu lãnh đạo công ty này. Tình báo Mỹ nghi ngờ Alice Huang là gián điệp Trung Quốc. Thế nhưng, Trung Quốc bác bỏ cáo buộc này.

Vụ việc đó cùng những nghi vấn liên quan đến hoạt động kinh doanh chip AI của Nvidia tại Trung Quốc được cho là góp phần dẫn đến quyết định từ chức giám đốc điều hành của Jensen Huang hôm 12/11. Jensen Huang thừa nhận không chung thủy với vợ nhưng không công khai chi tiết mối quan hệ ngoài hôn nhân.

Alice Huang ôm Jensen Huang từ phía sau vào tháng 5/2025 ở Đài Loan. Ảnh: X
Alice Huang ôm Jensen Huang từ phía sau vào tháng 5/2025 ở Đài Loan. Ảnh: X

Megaspeed là đối tác của Nvidia và hoạt động trong lĩnh vực trung tâm dữ liệu, nằm trong diện điều tra của Mỹ suốt hai năm qua, theo thông tin Bộ Thương mại và Bộ Tư pháp Mỹ công bố tuần này.

Hai bộ cho biết vào tháng 5/2025, các điều tra viên thuộc Bộ Thương mại Mỹ đã yêu cầu Nvidia cung cấp hồ sơ liên quan đến hoạt động bán hàng cho Megaspeed. Đến tháng 6/2025, các điều tra viên phối hợp với giới chức Singapore kiểm tra trực tiếp tại cơ sở của Megaspeed và thẩm vấn Alice Huang.

Một quan chức Bộ Thương mại Mỹ nói với Reuters rằng vào tháng 8/2025, Nvidia đã trực tiếp liên hệ với các nhân viên của bộ này và đề nghị được gặp một người trong số họ. Theo Nvidia, Thứ trưởng Thương mại Mỹ Jeffrey Kessler nói công ty có thể trao đổi trực tiếp với các nhân viên điều tra.

“Người dân Mỹ và Quốc hội xứng đáng được biết đầy đủ những gì đã xảy ra”, hai nghị sĩ Mỹ Gregory Meeks (thành viên cấp cao nhất của phe Dân chủ trong Ủy ban Đối ngoại Hạ viện) và Sydney Kamlager-Dove (nghị sĩ bang California) viết trong thư.

Hai nghị sĩ yêu cầu Bộ Thương mại Mỹ trả lời các câu hỏi và cung cấp những tài liệu liên quan trước ngày 1/12.

“Cục Công nghiệp và An ninh (BIS) tiến hành mọi hoạt động thực thi pháp luật theo đúng quy định. BIS xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trên mọi lĩnh vực, trong đó có hoạt động buôn lậu chip”, người phát ngôn BIS thuộc Bộ Thương mại Mỹ tuyên bố.

Đảng Dân chủ nghi Nvidia can thiệp vào vụ điều tra buôn lậu chip AI sang Trung Quốc
Jensen Huang và Howard Lutnick tại Nhà Trắng. Ảnh: Reuters

Megaspeed khẳng định công ty tuân thủ tất cả luật hiện hành, bao gồm cả các quy định kiểm soát xuất khẩu của Mỹ.

Người phát ngôn Nvidia cho biết, với tư cách là một công ty Mỹ, Nvidia thường xuyên trao đổi với các quan chức Bộ Thương mại để giải đáp thắc mắc, cung cấp thông tin và đề nghị hướng dẫn, chỉ đạo khi cần thiết.

“Chúng tôi mong muốn được trao đổi với Quốc hội về vấn đề này”, người phát ngôn Nvidia nói.

Vụ Megaspeed phơi bày những lỗ hổng trong kiểm soát chip AI của Mỹ

Những diễn biến mới cho thấy vụ Megaspeed không đơn thuần là cuộc điều tra một doanh nghiệp bị nghi chuyển chip AI trái phép sang Trung Quốc, mà còn đặt ra câu hỏi về cách Mỹ thực thi các biện pháp kiểm soát xuất khẩu công nghệ bán dẫn chiến lược.

Theo thông tin Bộ Thương mại và Bộ Tư pháp Mỹ công bố ngày 17/11, cuộc điều tra Megaspeed thực tế đã bắt đầu từ năm 2024, sau khi giới chức phát hiện những dấu hiệu bất thường trong hoạt động vận chuyển chip bán dẫn nhạy cảm. Đáng chú ý, Nvidia đã đưa Megaspeed vào danh sách nội bộ không được bán hàng từ tháng 6/2025, cùng thời điểm các điều tra viên Mỹ phối hợp với lực lượng chức năng Singapore kiểm tra trực tiếp doanh nghiệp này.

Sau cuộc kiểm tra, Bộ Tư pháp Mỹ đảm nhận vai trò chủ trì cuộc điều tra hình sự. Hai cơ quan khẳng định sẽ phối hợp xử lý mọi hành vi phạm pháp nếu được xác định đã xảy ra. Chính quyền Mỹ cũng nhấn mạnh đã có 17 bị cáo bị truy tố trong 6 vụ án liên quan đến cáo buộc buôn lậu chip bán dẫn trị giá hàng tỉ USD dưới thời Tổng thống Donald Trump.

Một điểm gây tranh cãi là việc Megaspeed chưa bị đưa vào danh sách đen thương mại của Mỹ, dù nhiều cơ quan trong chính quyền đã ủng hộ biện pháp này. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết Bộ Tài chính, Lầu Năm Góc, Bộ Ngoại giao và Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ đã muốn đưa Megaspeed vào danh sách thực thể từ nhiều tháng trước, nhưng Bộ Thương mại chưa thực hiện.

Sự khác biệt quan điểm này làm dấy lên câu hỏi về sự phối hợp giữa các cơ quan Mỹ trong việc ngăn chặn chip AI bị chuyển đến Trung Quốc. Bộ Thương mại Mỹ chịu trách nhiệm quản lý danh sách đen thương mại, nên quyết định của bộ có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp tục mua công nghệ Mỹ của doanh nghiệp bị nghi vi phạm.

Ông Trump đã tìm cách xoa dịu những căng thẳng đang âm ỉ trong nội các giữa Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick.

Tuần trước, trang Axios đưa tin Howard Lutnick nhiều lần cản trở các biện pháp siết chặt quản lý với những công ty bị nghi chuyển hướng chip AI tiên tiến của Nvidia sang Trung Quốc. Vấn đề này thậm chí khiến hai quan chức xảy ra tranh cãi gay gắt trong một cuộc họp tại Phòng Tình huống của Nhà Trắng.

Trong cuộc phỏng vấn trên chương trình Squawk Box của kênh CNBC hôm 13/11, ông Scott Bessent dường như bày tỏ sự không hài lòng với Howard Lutnick vì Bộ Thương mại Mỹ không đưa Megaspeed vào danh sách các doanh nghiệp bị coi là có nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia.

Hôm 16/11, Tổng thống Trump thừa nhận ông Lutnick có thể đã trì hoãn việc đưa Megaspeed vào danh sách này, nhưng bảo vệ quyết định đó với lý do cần thiết để duy trì quan hệ ngoại giao.

Tổng thống Mỹ nói: “Ông ấy làm vậy vì nếu không trì hoãn, nếu không có biện pháp xử lý phù hợp, quan hệ với Trung Quốc có thể đổ vỡ. Hiện chúng ta có quan hệ rất tốt với Trung Quốc. Tôi hiểu rõ quan điểm của cả hai phía và sẽ đưa ra quyết định, nhưng tôi hiểu rất rõ lập trường của cả hai bên”.

Singapore chịu sức ép phải làm rõ vai trò của Megaspeed

Vụ việc còn có chiều hướng phức tạp hơn khi Singapore tiến hành điều tra riêng. Theo trang CBS News ngày 17/11, nhà chức trách Singapore đã thu giữ hộ chiếu của Alice Huang vào tháng 6/2025 và giữ trong 8 tháng, nhằm ngăn bà rời khỏi nước này trong thời gian điều tra.

Một nguồn tin am hiểu vấn đề nói với CBS News rằng Singapore đã tìm kiếm sự hỗ trợ từ Mỹ nhưng không nhận được sự hợp tác đáng kể. Chính phủ Singapore xác nhận từng liên hệ Bộ Tư pháp Mỹ và Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) để đề nghị hỗ trợ điều tra.

Theo nguồn tin của CBS News, từ tháng 2/2025, Singapore đã điều tra khả năng Alice Huang và Megaspeed phối hợp với Supermicro, công ty có trụ sở tại California (Mỹ), để vận chuyển máy chủ trang bị chip Nvidia tiên tiến sang Trung Quốc.

Đây là chi tiết đáng chú ý bởi máy chủ AI thường chứa nhiều bộ xử lý đồ họa (GPU) hiệu năng cao, được sử dụng để huấn luyện và vận hành các mô hình AI quy mô lớn. Việc kiểm soát không chỉ dừng ở bản thân con chip mà còn phải theo dõi cả máy chủ, đơn vị mua hàng, người nhận cuối cùng và nơi thiết bị thực sự được sử dụng.

Logo Megaspeed được chụp tại văn phòng của công ty ở tòa nhà Ocean Financial Centre, Singapore, ngày 10/11. Ảnh: Getty Images
Logo Megaspeed được chụp tại văn phòng của công ty ở tòa nhà Ocean Financial Centre, Singapore. Ảnh: Getty Images

Theo thông báo của Bộ Nội vụ Singapore ngày 12/11, nhà chức trách nước này bắt đầu điều tra độc lập với Megaspeed và một số cá nhân liên quan từ tháng 2/2025, tập trung vào nghi vấn khai báo không chính xác khi mua máy chủ và những hành vi vi phạm khác. Singapore nhấn mạnh Alice Huang không bị điều tra về hoạt động gián điệp.

Ngày 24/6/2025, cảnh sát Singapore phỏng vấn Alice Huang và tạm giữ hộ chiếu nhằm bảo đảm bà có mặt khi cần phục vụ điều tra. Đến tháng 2/2026, cảnh sát kết luận không có đủ bằng chứng để xác định bà phạm các hành vi liên quan đến khai báo không chính xác mà Megaspeed bị điều tra. Tuy nhiên, Alice Huang bị cảnh cáo nghiêm khắc vì cung cấp thông tin không chính xác nhằm giảm nhẹ vai trò của mình tại công ty, đồng thời bị cấm nhập cảnh trở lại Singapore. Hộ chiếu được trả ngày 26/2/2026 và Alice Huang rời Singapore cùng ngày.

Cuộc điều tra với Megaspeed và 6 cá nhân khác vẫn đang được tiến hành.

Quốc hội Mỹ mở rộng giám sát Nvidia

Không chỉ phe Dân chủ, các nghị sĩ Cộng hòa cũng bắt đầu yêu cầu Nvidia và Bộ Thương mại Mỹ giải trình về vụ việc.

Ngày 18/11, Hạ nghị sĩ Brett Guthrie, Chủ tịch Ủy ban Năng lượng và Thương mại Hạ viện Mỹ, gửi thư yêu cầu Nvidia và Bộ Thương mại Mỹ cung cấp thông tin về mối quan hệ giữa Jensen Huang với Alice Huang, cũng như những rủi ro với an ninh quốc gia.

Ủy ban muốn làm rõ liệu Nvidia có tuân thủ đầy đủ luật kiểm soát xuất khẩu công nghệ tiên tiến hay không, đồng thời đánh giá tính hiệu quả của các biện pháp bảo vệ nội bộ nhằm ngăn chặn nguy cơ công nghệ Mỹ rơi vào tay đối thủ nước ngoài.

Các nghị sĩ yêu cầu Nvidia và Bộ Thương mại tổ chức các buổi báo cáo trước ngày 2/12/2026. Điều này cho thấy vụ Megaspeed đã vượt khỏi phạm vi một cuộc điều tra doanh nghiệp, trở thành vấn đề giám sát chính sách công nghệ và an ninh quốc gia tại Washington.

Với Nvidia, sức ép hiện nay không chỉ đến từ nguy cơ pháp lý liên quan đến hoạt động bán chip, mà còn từ yêu cầu chứng minh hệ thống kiểm soát khách hàng và đối tác đủ chặt chẽ. Là nhà cung cấp chip AI hàng đầu thế giới, Nvidia phải bảo đảm các sản phẩm thuộc diện kiểm soát xuất khẩu không bị chuyển hướng đến những khách hàng hoặc quốc gia bị hạn chế.

Vụ việc cũng cho thấy thách thức lớn của Mỹ trong cuộc cạnh tranh công nghệ với Trung Quốc: Kiểm soát chip được bán ra thị trường quốc tế không hề đơn giản, đặc biệt khi sản phẩm có thể đi qua nhiều nhà phân phối, công ty trung gian và trung tâm dữ liệu ở các quốc gia khác nhau.

Ngày 16/11, chính quyền Trump đưa ra những quy định mới nhằm hạn chế khả năng Trung Quốc tiếp cận gián tiếp chip AI tiên tiến Mỹ. Cụ thể, BIS công bố quy định mới nhằm ngăn doanh nghiệp Trung Quốc tiếp cận năng lực tính toán từ chip Mỹ, gồm cả Nvidia, thông qua các trung tâm dữ liệu ở nước thứ ba. Theo đó, những loại chip bán dẫn và máy chủ tính toán tiên tiến thuộc danh mục kiểm soát của Mỹ khi xuất khẩu, tái xuất khẩu hoặc chuyển giao đến Singapore, Malaysia, Thái Lan, Indonesia và Brazil phải được cấp phép.

Quy định cũng bổ sung yêu cầu cấp phép với việc cung cấp chip và thiết bị cho các trung tâm dữ liệu ở bất kì quốc gia nào nếu những cơ sở này cung cấp năng lực tính toán vượt ngưỡng quy định cho doanh nghiệp có trụ sở tại Trung Quốc, Macau và một số địa điểm thuộc diện hạn chế của Mỹ. Ngưỡng được xác định ở mức trên 12 triệu TPP (chỉ số đo tổng năng lực xử lý). Quy định dự kiến có hiệu lực ngày 19/11, sau khi được đăng trên Công báo Liên bang Mỹ.

Sơn Vân