Thời sự

Hạ tầng TP.HCM vươn khơi, xuyên ngầm và chạm tới bầu trời tầm thấp

Hoàng Bắc • 21/11/2026 18:59

Quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2025 - 2050, tầm nhìn 100 năm, mở ra hành trình kiến tạo siêu đô thị đa cực, đa trung tâm. Hạ tầng xanh, giao thông đa phương thức sẽ tạo động lực kết nối toàn vùng và đưa thành phố vươn tầm.

Phá vỡ thế "đơn tâm", dệt mạng lưới liên kết vùng đa chiều

Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, tư duy quy hoạch hạ tầng kỹ thuật bước vào một chặng đường mới. Thành phố hướng tới hệ thống hạ tầng như một cơ thể sống xanh, thông minh và bền bỉ. Đó cũng là cách đô thị chuẩn bị trước những sức ép ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu, sụt lún đất và nước biển dâng.

Dòng chảy giao thông được khơi thông theo hướng đa phương thức. Đường bộ, đường sắt, đường thủy, hàng không và logistics cùng đan cài, tạo nên mạng lưới kết nối rộng mở.

Công trình mở rộng cao tốc TP.HCM - Long Thành đang đi vào giai đoạn nước rút, sẵn sàng khơi thông dòng chảy giao thương cho tương lai bứt phá.
Công trình mở rộng cao tốc TP.HCM - Long Thành đang đi vào giai đoạn nước rút, sẵn sàng khơi thông dòng chảy giao thương cho tương lai bứt phá. Ảnh: TL

Trên những cung đường bộ, các "mạch máu" chiến lược được nối dài. Mục tiêu là khép kín những trục giao thông lớn, giảm áp lực cho vùng lõi và mở thêm không gian phát triển liên vùng.

Các tuyến cao tốc huyết mạch được ưu tiên hoàn thiện. Đó là cao tốc Bắc - Nam, Biên Hòa - Vũng Tàu, TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, Chơn Thành - Hoa Lư, Mộc Bài, Cần Thơ - Cà Mau, cùng Vành đai 3 và Vành đai 4. Quốc lộ 51C cũng được nghiên cứu nâng cấp, hướng tới hình thành thêm một trục cao tốc Bắc - Nam mới.

Xa hơn, những dải lụa vành đai trung gian 2,5; 3,5; 4,5 và Vành đai 5 sẽ vươn tới duyên hải Nam Trung Bộ, nối dài mạch giao thông về phía đại ngàn Tây Nguyên.

Những nhịp cầu và đường hầm mới cũng mở thêm lối kết nối. Các công trình vượt sông Đồng Nai, sông Sài Gòn sẽ nối liền đôi bờ, thắt chặt liên kết giữa các đô thị vệ tinh. Đáng chú ý là phương án cầu/hầm nối đảo Gò Gia và công trình cầu/hầm vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu. Những công trình này mở ra cánh cửa hướng ra đại dương.

Ở khu vực lõi đô thị, hầm vượt sông được ưu tiên nghiên cứu. Cách tiếp cận này giúp tiết kiệm quỹ đất, đồng thời gìn giữ cảnh quan đô thị.

"Xương sống" đường sắt đô thị và cuộc cách mạng TOD

Nếu đường bộ mở rộng không gian đô thị, đường sắt và giao thông công cộng sức chở lớn sẽ giữ vai trò "xương sống". Đây cũng là nền tảng để định hình cấu trúc đô thị nén theo mô hình TOD.

Đến năm 2050, mạng lưới giao thông thành phố được định hướng phát triển với 18 tuyến MRT, dài khoảng 960 km, cùng 450 km LRT/Tramway. Những tuyến đường sắt sẽ kết nối với xe buýt nhanh (BRT) và xe buýt điện. Các phương thức vận tải đan cài, tạo nên mạng lưới giao thông xanh đa tầng.

TP.HCM đang triển khai nhiều dự án Metro, góp phần định hình một siêu đô thị trong tương lai. Ảnh: H.H
TP.HCM đang triển khai nhiều dự án Metro, góp phần định hình một siêu đô thị trong tương lai. Ảnh: H.H

Cùng với đường sắt đô thị, hệ thống đường sắt quốc gia và chuyên dụng cũng được mở rộng. Tuyến tốc độ cao Bắc - Nam sẽ song hành với các tuyến mới hướng tới Cần Thơ, Lộc Ninh, Tây Ninh và Biên Hòa - Vũng Tàu.

Những đường ray chuyên dụng còn vươn tới cảng Hiệp Phước, cụm cảng Cái Mép - Thị Vải và cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ. Các bến xe Miền Đông mới, Miền Tây mới, An Sương, Bình Dương mới cũng được định hướng trở thành đầu mối đa phương thức gắn với TOD.

Trong khi đó, dòng chảy hàng hóa sẽ được tách khỏi khu vực nội đô. Các cảng cạn và trung tâm logistics tại An Bình, Tân Kiên, TBS Tân Vạn sẽ góp phần đảm nhiệm vai trò trung chuyển.

Đánh thức không gian ngầm, cảng biển đặc biệt và bầu trời tầm thấp

Không gian phát triển của TP.HCM không còn bó hẹp trên mặt đất. Bản quy hoạch mở rộng tầm nhìn xuống lòng đất, vươn ra biển lớn và hướng lên bầu trời. Những chiều kích mới ấy cũng mở ra dư địa cho các mô hình kinh tế tương lai.

Dưới lòng đất, thành phố nghiên cứu hình thành các trục giao thông ngầm tại khu vực trung tâm, dọc sông Sài Gòn, ga Bến Thành - Hàm Nghi, bến Bạch Đằng - Tôn Đức Thắng và kết nối sân bay Tân Sơn Nhất.

Khách tàu biển quốc tế cập cảng Cái Mép - Thị Vải (phường Tân Phước, TP.HCM) vào tháng 11/2025. Ảnh: Linh Thùy
Khách tàu biển quốc tế cập cảng Cái Mép - Thị Vải (phường Tân Phước, TP.HCM) vào tháng 11/2025. Ảnh: Linh Thùy

Các nhà ga metro sẽ liên thông với không gian thương mại dưới lòng đất. Những vùng phát thải thấp cũng từng bước hình thành tại các khu vực đông đúc, góp phần cải thiện môi trường đô thị.

Hướng ra biển, cảng biển TP.HCM được định hướng phát triển thành cảng biển loại đặc biệt. Các bến trung chuyển quốc tế có khả năng đón siêu tàu 250.000 tấn sẽ được phát triển tại Cái Mép, Thị Vải và cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ. Trong khi đó, cảng Cát Lái - Phú Hữu giữ nguyên quy mô hiện hữu.

Dọc sông Sài Gòn, các bến cảng sẽ từng bước di dời. Dải bờ sông thơ mộng được mở ra cho cảnh quan và du lịch. Những chuyến buýt thủy từ bến Bạch Đằng sẽ tiếp tục rẽ sóng, mang đến một nhịp kết nối khác cho đô thị.

Trên bầu trời, những hướng phát triển mới cũng dần định hình. Sân bay Tân Sơn Nhất được định hướng nâng công suất lên 50 triệu khách/năm vào năm 2030. Sân bay Côn Đảo đạt 5 triệu khách/năm vào năm 2050. Cùng với đó, siêu sân bay Long Thành hướng tới công suất 100 triệu khách/năm vào năm 2035.

Đặc biệt, các sân bay chuyên dụng tại Đất Đỏ, Dầu Tiếng và Gò Găng được quy hoạch phục vụ trực thăng và thiết bị bay không người lái (UAV). Những điểm cất, hạ cánh UAV cũng sẽ được bố trí tại các công trình phù hợp. Đây là những bước đi nhằm đánh thức tiềm năng kinh tế tầm thấp, mở thêm không gian giao thương trên bầu trời.

Từ những tuyến đường vươn xa đến các mạch giao thông xuyên lòng đất, từ cảng biển vươn khơi đến bầu trời tầm thấp, hạ tầng TP.HCM đang mở ra những chân trời phát triển mới.

Khát vọng siêu đô thị đa cực không chỉ nằm ở quy mô những công trình. Đó còn là hành trình kiến tạo một thành phố hiện đại, đủ sức cạnh tranh quốc tế mà vẫn giao hòa với thiên nhiên.

Hoàng Bắc