Nhịp đập công nghệ

Nvidia chịu thêm sức ép vì hồ sơ Mỹ cấp phép xuất khẩu 879.868 chip AI sang Trung Quốc

Sơn Vân • 21/11/2026 19:45

Việc Mỹ cấp phép xuất khẩu gần 880.000 chip AI tiên tiến sang Trung Quốc có thể khiến Nvidia chịu thêm sức ép, trong bối cảnh các doanh nghiệp Trung Quốc cân nhắc chuyển sang dùng chip AMD và đẩy nhanh phát triển chip nội địa.

Mỹ cấp phép xuất khẩu gần 880.000 chip AI sang Trung Quốc, Alibaba, Baidu, Tencent và BYD mua được 272.000 chip

Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ vừa khiến hoạt động thương mại bán dẫn xuyên biên giới thêm xáo trộn khi công bố hồ sơ cấp phép xuất khẩu vốn được giữ kín, cho thấy Washington đã cấp phép bán 879.868 chip AI tiên tiến cho các hãng công nghệ Trung Quốc.

Hôm 19/11, Ủy ban Đối ngoại Hạ viện thông báo chính quyền Trump đã phê duyệt các lô hàng gồm 879.868 chip AI tiên tiến do Nvidia và AMD sản xuất để bán cho các công ty Trung Quốc trong khoảng thời gian từ tháng 12/2025 đến tháng 5/2026.

Trong số 879.868 chip được Bộ Thương mại Mỹ cấp phép xuất khẩu có 75.000 chip dành cho Alibaba, 150.000 chip cho Tencent, 43.000 chip cho Baidu và 4.000 chip cho BYD. Con số này tương đương 272.000 chip AI, chiếm khoảng 31% tổng số 879.868.

Đáng chú ý, cả 4 doanh nghiệp này đều nằm trong danh sách các công ty Trung Quốc bị Lầu Năm Góc cáo buộc có sự hậu thuẫn của quân đội, Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ cho biết.

Việc công khai dữ liệu cấp phép xuất khẩu chip một cách bất thường diễn ra trong bối cảnh chính quyền Trump đang chịu sự giám sát chặt chẽ hơn, sau những thông tin liên quan đến mối quan hệ tình cảm ngoài hôn nhân giữa Jensen Huang (cựu giám đốc điều hành Nvidia) và Alice Huang, nữ doanh nhân bị nghi là điệp viên Trung Quốc. Vụ việc làm dấy lên những lời kêu gọi mới tại Washington về việc có lập trường cứng rắn hơn với Trung Quốc.

Alice Huang (người Trung Quốc) là cựu lãnh đạo Megaspeed, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ điện toán đám mây có trụ sở tại Singapore và từng là đối tác kinh doanh của Nvidia tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Megaspeed xác nhận bà đã rời công ty từ tháng 8/2025 và không giữ bất kì chức vụ nào.

Jensen Huang và Alice Huang tại nhà hàng ở Đài Loan vào tháng 5/2025. Ảnh: NY Post
Jensen Huang và Alice Huang tại nhà hàng ở Đài Loan vào tháng 5/2025. Ảnh: NY Post

Tài liệu cho thấy trong cùng giai đoạn từ tháng 12/2025 đến tháng 5/2026, các doanh nghiệp đã đề nghị được cấp phép xuất khẩu hơn 3,4 triệu chip sang Trung Quốc. Tuy nhiên, hiện chưa rõ bao nhiêu giấy phép trong số được phê duyệt đã thực sự dẫn đến việc giao chip cho khách hàng Trung Quốc. Những chip này bao gồm H200 của Nvidia và MI325X của AMD.

Những thông tin liên quan đến Jensen Huang cũng khiến dư luận chú ý trở lại đến các vụ buôn lậu chip AI Nvidia sang Trung Quốc mà không bị xử lý, qua đó gia tăng sức ép buộc chính quyền Trump phải mạnh tay hơn với các mối đe dọa công nghệ từ Trung Quốc.

Bộ Thương mại Mỹ cho biết cách tiếp cận của cơ quan này với việc cấp phép xuất khẩu chip H200 "dựa trên một quy định được công bố trên Công báo Liên bang vào tháng 1/2026". Quy định này đặt ra nhiều yêu cầu bổ sung đáng kể về an ninh quốc gia với các doanh nghiệp xin cấp phép. Nhờ đó, hồ sơ của họ có thể được xem xét theo từng trường hợp cụ thể, thay vì mặc định bị từ chối.

Chris McGuire, cựu quan chức Mỹ và chuyên gia về cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung, nhận định: "Việc hơn 30% số chip AI được cấp phép xuất sang Trung Quốc dành cho các doanh nghiệp mà Bộ Quốc phòng Mỹ xác định có liên hệ với quân đội Trung Quốc thực sự gây kinh ngạc. Điều này đặt ra câu hỏi liệu Bộ Thương mại Mỹ có tiến hành bất kì cuộc đánh giá nghiêm túc nào về an ninh quốc gia trước khi phê duyệt các giấy phép này hay không".

Nvidia và AMD lên tiếng

Nvidia tuyên bố các giấy phép xuất khẩu này "đi kèm những điều kiện nghiêm ngặt và giới hạn về số lượng". Công ty Mỹ nói thêm: "Dù đã nhận được một số giấy phép, chúng tôi sau đó đã ngừng vận chuyển chip H200 sang Trung Quốc".

AMD cho biết công ty "tuân thủ các luật và quy định hiện hành của Mỹ về kiểm soát xuất khẩu, đồng thời duy trì những quy trình nghiêm ngặt để bảo đảm việc tuân thủ trên toàn bộ hoạt động kinh doanh toàn cầu".

Cựu Tổng thống Joe Biden từng hạn chế Trung Quốc tiếp cận những dòng chip AI tiên tiến có giá trị cao, xuất phát từ lo ngại công nghệ này có thể giúp tăng cường đáng kể sức mạnh quân sự Trung Quốc và làm suy giảm lợi thế dẫn đầu của Mỹ trong lĩnh vực AI.

Song vào tháng 12/2025, ông Trump đã bật đèn xanh cho Nvidia xuất khẩu chip H200 sang Trung Quốc, đảo ngược các biện pháp hạn chế được áp dụng dưới thời ông Biden. Quyết định này vấp phải sự chỉ trích dữ dội từ những chính trị gia Mỹ có quan điểm cứng rắn với Trung Quốc, thuộc cả hai đảng.

Dù các giấy phép xuất khẩu đã được phê duyệt, vẫn có nhiều câu hỏi xoay quanh việc liệu chip AI có thực sự được đưa đến Trung Quốc hay không.

Tháng 5, Reuters đưa tin Mỹ đã cho phép khoảng 10 công ty mua chip H200, nhưng chưa có lô hàng nào được giao. Trong phiên điều trần trước Ủy ban Đối ngoại Hạ viện vào tháng 7, quan chức Bộ Thương mại Mỹ Jeffrey Kessler cho biết hoạt động vận chuyển chip đã bắt đầu, nhưng số lượng còn "rất ít".

Sau đó, Reuters dẫn lời những người am hiểu vấn đề cho biết một số doanh nghiệp Internet lớn của Trung Quốc đã được cấp phép mua khoảng 10.000 chip H200 mỗi công ty.

"Đây là lần công khai thông tin chi tiết nhất trong lịch sử Đạo luật Cải cách Kiểm soát Xuất khẩu", Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ Brian Mast, nghị sĩ đảng Cộng hòa đại diện bang Florida, nói khi công bố dữ liệu.

Ông Brian Mast đề cập đến đạo luật được ban hành năm 2018, nhằm mở rộng thẩm quyền của Bộ Thương mại Mỹ trong việc hạn chế xuất khẩu các công nghệ nhạy cảm vì lý do an ninh quốc gia.

Nvidia chịu thêm sức ép vì hồ sơ Mỹ cấp phép xuất khẩu 879.868 chip AI sang Trung Quốc
Các hãng công nghệ Trung Quốc nhiều khả năng sẽ chuyển hướng từ Nvidia sang AMD trong bối cảnh Mỹ tăng cường giám sát chặt chẽ hoạt động xuất khẩu chip. Ảnh: Shutterstock

Nvidia ngừng giao chip H200 sang Trung Quốc, AMD có cơ hội giành khách hàng

Trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh quý vừa qua hôm 17/11, bà Colette Kress, CEO tạm quyền kiêm Giám đốc tài chính Nvidia, cho biết công ty ngừng vận chuyển các chip trung tâm dữ liệu thuộc dòng Hopper được cấp phép sang Trung Quốc, trong đó có H200. Colette Kress không giải thích lý do Nvidia dừng giao hàng, cũng không cho biết quyết định này có phải là tạm thời hay vĩnh viễn. Các sản phẩm Hopper từng mang lại cho Nvidia 2,4 tỉ USD doanh thu trong quý tài chính kết thúc vào tháng 10/2026.

Theo nhận định của các nhà phân tích, thông tin do Ủy ban Đối ngoại Hạ viện công bố hôm 19/11 có thể khiến các khách hàng Trung Quốc chuyển từ Nvidia sang AMD trong ngắn hạn, đồng thời đẩy nhanh quá trình chuyển sang sử dụng chip nội địa trong dài hạn.

Việc công khai dữ liệu nhạy cảm về cấp phép xuất khẩu, cùng động thái Nvidia đột ngột ngừng vận chuyển dòng chip Hopper sang Trung Quốc trong bối cảnh chịu sự giám sát chính trị gay gắt, được dự báo sẽ tác động ngay lập tức đến các hãng công nghệ Trung Quốc, theo các nhà phân tích.

Ông Shi Shenchang, luật sư chuyên về tuân thủ quy định tại Công ty luật Co-Effort ở thành phố Thượng Hải (Trung Quốc), cho rằng các doanh nghiệp Trung Quốc có tên trong hồ sơ công bố lần này nhiều khả năng sẽ chuyển sang mua chip AMD.

Dòng chip MI325X chủ lực của AMD được xem là một lựa chọn thay thế quan trọng cho H200 trong việc huấn luyện và vận hành các mô hình AI quy mô lớn.

Tuy nhiên, Shi Shenchang cảnh báo AMD khó có thể bù đắp nguồn cung thiếu hụt trong thời gian ngắn. Việc tăng mạnh lượng chip mua vào còn phụ thuộc vào khả năng giao hàng ổn định và quá trình điều chỉnh phần mềm để tương thích với chip AMD.

Theo ông Chen Yun - nhà phân tích chip độc lập tại Bắc Kinh (thủ đô Trung Quốc), ngay cả phương án thay thế này cũng có thể chỉ tồn tại trong thời gian ngắn.

Chen Yun dự đoán các giấy phép xuất khẩu chip AMD cuối cùng cũng có thể bị thu hồi trong tương lai, tương tự việc Nvidia tuyên bố ngừng giao H200 sang Trung Quốc.

“Giá chợ đen chip Nvidia Blackwell B300 hơn 20 triệu nhân dân tệ”

Chen Yun cho biết các dòng chip AI tiên tiến nhất của Mỹ như Nvidia Blackwell B300 hiện hoàn toàn bị cấm bán cho Trung Quốc. Nếu Mỹ tiếp tục siết chặt thực thi các quy định xuất khẩu, những kênh mua bán trái phép có thể trở thành con đường duy nhất để công ty Trung Quốc tiếp cận các dòng chip tiên tiến nhất.

"Nếu không buôn lậu, họ chỉ còn cách dựa vào chip nội địa. Thế nhưng, việc buôn lậu rất tốn kém", Chen Yun nói, đồng thời cho biết giá chợ đen của mỗi chip Blackwell B300 đã tăng lên hơn 20 triệu nhân dân tệ (khoảng 2,8 triệu USD) tại Trung Quốc.

Những tiết lộ mới xuất hiện vào thời điểm Nvidia đang trải qua nhiều biến động, khi phải tìm cách ổn định hoạt động sau khi Jensen Huang từ chức hôm 12/11, đồng thời Washington siết chặt kiểm soát khả năng tiếp cận năng lực tính toán AI của các doanh nghiệp Trung Quốc thông qua các nước thứ ba.

Ngày 16/11, Bộ Thương mại Mỹ đưa ra những quy định mới nhằm hạn chế khả năng Trung Quốc tiếp cận gián tiếp chip AI tiên tiến Mỹ. Cụ thể, Cục Công nghiệp và An ninh (BIS) thuộc Bộ Thương mại Mỹ công bố quy định mới nhằm ngăn doanh nghiệp Trung Quốc tiếp cận năng lực tính toán từ chip Mỹ, gồm cả Nvidia, thông qua các trung tâm dữ liệu ở nước thứ ba. Theo đó, những loại chip bán dẫn và máy chủ tính toán tiên tiến thuộc danh mục kiểm soát của Mỹ khi xuất khẩu, tái xuất khẩu hoặc chuyển giao đến Singapore, Malaysia, Thái Lan, Indonesia và Brazil phải được cấp phép.

Quy định cũng bổ sung yêu cầu cấp phép với việc cung cấp chip và thiết bị cho các trung tâm dữ liệu ở bất kì quốc gia nào nếu những cơ sở này cung cấp năng lực tính toán vượt ngưỡng quy định cho doanh nghiệp có trụ sở tại Trung Quốc, Macau và một số địa điểm thuộc diện hạn chế của Mỹ. Ngưỡng được xác định ở mức trên 12 triệu TPP (chỉ số đo tổng năng lực xử lý). Quy định dự kiến có hiệu lực ngày 19/11, sau khi được đăng trên Công báo Liên bang Mỹ.

Các chuyên gia pháp lý và trong ngành cảnh báo con số 879.000 chip AI được Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ công bố có thể khiến nhiều người hiểu quá mức về lượng năng lực tính toán thực tế mà Trung Quốc đã tiếp nhận. Shi Shenchang lưu ý rằng dù chính quyền Trump ban đầu đã cấp phép xuất khẩu gần 580.000 chip H200, quá trình đưa phần cứng này vào hoạt động thực tế có thể mất nhiều tháng.

"Giấy phép xuất khẩu của Mỹ chỉ giải quyết vấn đề liệu chip có được phép xuất khẩu hay không", ông nói.

Shi Shenchang giải thích rằng các khâu kiểm tra trước khi giao hàng, thông quan và cấu hình, chạy thử hệ thống khiến phần lớn số chip được phê duyệt có thể vẫn chưa được đưa vào sử dụng trên quy mô lớn.

Alibaba cùng các công ty con đã đề nghị mua 948.950 chip. BIS phê duyệt 75.000 chip trong số này, theo một đơn xin cấp phép do Nvidia nộp vào tháng 12/2025. Những yêu cầu còn lại, trong đó có đề nghị mua 610.000 chip, bị BIS trả lại mà không đưa ra quyết định.

Tencent cùng các công ty con muốn mua 150.000 chip; ByteDance và công ty con đề nghị mua 150.000 chip; Baidu muốn mua 43.000 chip; còn JD.com đề nghị mua 41.300 chip. Cả 5 doanh nghiệp này đều chưa phản hồi ngay lập tức đề nghị bình luận.

Theo hai luật sư chuyên về quan hệ quốc tế tại Thượng Hải là Chen Hui và Jiang Wanting, quá trình xem xét kéo dài của Mỹ cùng những nút thắt trong khâu giao hàng đang thúc đẩy các doanh nghiệp Trung Quốc quay sang tìm nguồn cung trong nước.

"Những thay đổi trong chính sách cấp phép từ Mỹ có thể ảnh hưởng đến cơ hội giao dịch trong ngắn hạn, nhưng khó có thể một mình quyết định cục diện lâu dài của thị trường chip AI Trung Quốc", hai luật sư nhận định. Họ cho rằng các nhà sản xuất chip tăng tốc AI trong nước đang dần đưa ra những lựa chọn thay thế khả thi hơn khi hệ sinh thái công nghệ nội địa ngày càng trưởng thành.

Sơn Vân