AI không thể khiến người ta bỏ tiền ra thưởng thức
Trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra phim ảnh, âm nhạc với tốc độ chóng mặt, thậm chí những sản phẩm AI trên mạng còn thu hút lượng người xem và doanh thu đáng kể.
Tại Tọa đàm "AI và âm nhạc: Công nghệ chắp cánh sáng tạo hay thay thế nhạc sĩ?"do Tạp chí Một Thế Giới tổ chức tại TP.HCM chiều 20/11, ca sĩ Ngọc Ánh nhận định khả năng tạo nội dung không đồng nghĩa với khả năng thay thế nghệ thuật của con người. Khán giả có thể tò mò xem một bộ phim do AI tạo ra trên mạng, nhưng để bỏ tiền mua vé vào rạp hay thưởng thức một buổi biểu diễn, họ vẫn cần cảm xúc, cá tính và linh hồn của nghệ sĩ thật.

Ca sĩ Ngọc Ánh: AI khó tạo nên giá trị nghệ thuật
Sự phát triển của AI đang làm thay đổi cách con người sản xuất và tiếp nhận nội dung giải trí. Chỉ với những câu lệnh đơn giản, người dùng có thể tạo ra một bộ phim ngắn, một nhân vật diễn xuất hay cả chuỗi tình tiết kịch tính. Những sản phẩm được gọi là AI drama xuất hiện ngày càng nhiều trên mạng xã hội, thu hút lượng người xem lớn và tạo ra doanh thu đáng kể.
Tuy nhiên, ca sĩ Ngọc Ánh cho rằng sự phổ biến của những nội dung này không đồng nghĩa với việc AI đã có thể thay thế diễn viên hay nền công nghiệp điện ảnh truyền thống. Theo chị, vấn đề lớn nhất của phim do AI tạo ra là sự lặp lại về hình ảnh, thiếu cá tính và không có những đột phá thực sự trong sáng tạo.
“Bạn có thích AI nào mà diễn kịch không? Bạn có thể làm một bộ phim mà AI diễn không? Bây giờ trên mạng đầy những AI drama, doanh thu thậm chí còn cao hơn cả Hollywood. Nhưng khi xem, tôi lại cảm thấy ngộp”, Ngọc Ánh chia sẻ.
Theo nữ ca sĩ, người xem có thể bắt gặp hàng loạt bộ phim với những nhân vật có khuôn mặt gần như giống nhau. Từ nam đến nữ, từ nhân vật chính đến hàng trăm người xuất hiện trong phim, tất cả dường như được tạo ra từ một khuôn mẫu. Sự đồng nhất này khiến nội dung nhanh chóng trở nên nhàm chán, dù ban đầu có thể gây tò mò nhờ tính mới lạ của công nghệ.
“Mười bộ phim cũng giống nhau, khuôn mặt cũng giống nhau. Con gái cũng vậy, con trai cũng vậy, đến 200 người cũng giống hệt nhau. Nó nhàm chán vô cùng, không có gì gọi là bứt phá hay sáng tạo”, chị nhận xét.
Nhận định của Ngọc Ánh đặt ra một câu hỏi đáng chú ý về tương lai của ngành giải trí: liệu khả năng tạo ra nội dung hàng loạt có đủ để AI chiếm lĩnh thị trường nghệ thuật?
Thực tế, lợi thế của AI nằm ở tốc độ, chi phí và khả năng sản xuất liên tục. Nhưng nghệ thuật không chỉ là tập hợp những hình ảnh đẹp, lời thoại hợp lí hay tình tiết được sắp xếp đúng công thức. Một diễn viên có thể khiến khán giả xúc động bằng ánh mắt, biểu cảm, những khoảng lặng hay trải nghiệm sống được gửi gắm vào vai diễn. Đó là những giá trị khó có thể đo lường bằng số lượng sản phẩm được tạo ra.
Ngọc Ánh cho rằng khán giả vẫn đến rạp vì muốn xem con người diễn xuất. Nếu một vai diễn vốn có thể được thể hiện bởi một diễn viên tài năng lại bị thay thế hoàn toàn bằng nhân vật AI, điều đó chưa chắc khiến công chúng hào hứng mua vé.
“Có những phần trong phim người ta có thể dùng AI để thay thế một diễn viên nào đó đã thành công hay không? Có thành công không? Không ai đến xem cả, vì đó là AI. AI có thể chỉ tồn tại trên mạng, còn đi ra rạp thì người ta vẫn muốn xem con người diễn”, chị nói.
Việc các giải thưởng điện ảnh như Oscar vẫn duy trì sức hút cũng là một minh chứng cho giá trị mà công chúng dành cho diễn xuất. Người xem không chỉ đánh giá một bộ phim qua câu chuyện hay kĩ xảo, mà còn quan tâm đến khả năng hóa thân, chiều sâu cảm xúc và dấu ấn riêng của diễn viên.
Âm nhạc cần linh hồn, không chỉ là sản phẩm được tạo ra nhanh chóng
Từ câu chuyện điện ảnh, Ngọc Ánh liên hệ đến lĩnh vực âm nhạc, nơi AI cũng đang tạo ra những thay đổi đáng kể. Công nghệ hiện có thể sáng tác giai điệu, viết lời, phối khí và tạo ra những bản nhạc hoàn chỉnh mà không cần một ê-kíp sản xuất truyền thống.
Tuy nhiên, nữ ca sĩ không đồng tình với việc lạm dụng AI để thay thế sức lao động của những người làm nghệ thuật. Theo chị, đằng sau một tác phẩm âm nhạc có giá trị là quá trình học tập, rèn luyện và tích lũy kinh nghiệm trong nhiều năm. Người nhạc sĩ phải hiểu âm nhạc, người ca sĩ phải luyện tập để làm chủ giọng hát, còn nhà sản xuất phải trải qua nhiều thử nghiệm mới có thể tạo ra dấu ấn riêng.
Nếu tất cả những công đoạn ấy được thay thế bằng một công cụ tạo nhạc tự động, giá trị lao động sáng tạo của con người sẽ đứng trước nguy cơ bị xem nhẹ.
Ngọc Ánh kể rằng chính một người cháu của chị, hiện đã học đến trình độ thạc sĩ và đang làm việc cho một công ty âm nhạc tại Mỹ, cũng bày tỏ sự lo ngại trước xu hướng này.
“Cháu tôi nói: ‘Dì ơi, con năn nỉ dì là đừng có làm nhạc AI nha dì’. Người ta đã bỏ công sức học tập, làm việc trong lĩnh vực âm nhạc, vậy mà AI cứ tạo ra những thứ thay thế công việc của họ”, chị kể lại.
Lời khuyên từ người cháu khiến Ngọc Ánh suy nghĩ nhiều hơn về tác động của AI đối với những người đang sống bằng nghề sáng tạo. Đây không chỉ là câu chuyện một công nghệ mới xuất hiện và làm thay đổi phương thức sản xuất, mà còn liên quan đến sinh kế, công sức và giá trị nghề nghiệp của hàng triệu người.
Nữ ca sĩ không phủ nhận AI có thể tạo ra những sản phẩm đáp ứng một số nhu cầu nhất định. Nhưng theo chị, công nghệ chỉ nên đóng vai trò hỗ trợ, không thể thay thế phần cốt lõi làm nên giá trị của nghệ thuật.
Một bản nhạc có thể có giai điệu bắt tai, phần hòa âm hoàn chỉnh và lời ca trôi chảy, nhưng những yếu tố đó chưa đủ để tạo nên sự kết nối giữa nghệ sĩ với khán giả. Người nghe đôi khi tìm thấy chính câu chuyện, nỗi đau, niềm vui hay trải nghiệm của mình trong cách một ca sĩ thể hiện ca khúc. Sự đồng cảm ấy đến từ con người và những trải nghiệm thực tế, chứ không chỉ từ khả năng sắp xếp âm thanh.
“Tôi vẫn không chấp nhận việc AI thay thế phần linh hồn của nghệ thuật”, quan điểm của Ngọc Ánh cho thấy ranh giới mà chị muốn bảo vệ.
Trong lúc AI ngày càng có thể tạo ra nội dung giải trí với chi phí thấp và tốc độ cao, câu chuyện không còn đơn giản là công nghệ có thể làm được những gì. Quan trọng hơn, khán giả có thực sự muốn trả tiền để thưởng thức những sản phẩm ấy hay không.
Một video AI có thể thu hút hàng triệu lượt xem nhờ sự tò mò, một bản nhạc AI có thể lan truyền nhanh chóng trên mạng xã hội. Nhưng để khán giả bỏ tiền mua vé xem phim, đến sân vận động nghe ca sĩ biểu diễn hay mua một sản phẩm âm nhạc vì yêu thích nghệ sĩ, nghệ thuật vẫn cần những giá trị vượt lên trên khả năng tạo nội dung tự động.
Bởi suy cho cùng, công nghệ có thể tạo ra một nhân vật biết diễn, một giọng hát giống con người hay một giai điệu hoàn chỉnh. Nhưng để khán giả thực sự rung động và muốn quay lại thưởng thức, tác phẩm vẫn cần một điều khó sao chép: linh hồn của người sáng tạo.