Quân đội Mỹ lo ngại bị 'thế lực thù địch' lợi dụng AI làm ô danh

Theo trang chuyên dành cho quân nhân Mỹ (Military Times), tổ chức We the Veterans & Military Families tuần qua công bố một loạt thông điệp, nhằm cảnh báo binh sĩ về “việc các thế lực thù địch nước ngoài và những kẻ xấu lợi dụng trí tuệ nhân tạo tạo sinh để thực hiện hành vi lừa đảo”, như một phần trong nỗ lực giáo dục rộng hơn về trộm cắp danh tính và các cuộc tấn công tài chính.

AI nối giáo cho lừa đảo

Khi những vụ lừa đảo do máy tính tạo ra ngày càng dễ dàng thực hiện và lan truyền nhanh chóng, các nhà tổ chức lo ngại cộng đồng quân nhân sẽ trở thành mục tiêu hấp dẫn hơn đối với kẻ gian, bởi thu nhập ổn định và vị thế xã hội được tôn trọng của họ. Thay vì chờ đến khi trở thành nạn nhân, các thành viên trong cộng đồng quân nhân được khuyến khích phải trở thành lực lượng tiên phong trong việc phát hiện và ngăn chặn những chiêu trò này.

Ellen Gustafson, vợ của một sĩ quan hải quân và giám đốc điều hành nhóm vận động, cho biết: “Điều này rõ ràng đã diễn ra từ nhiều năm nay, nhưng các trò lừa đảo đang ngày càng tinh vi hơn nhờ sự hỗ trợ của AI tạo sinh. Chúng ta biết rằng kẻ thù nước ngoài đang sử dụng chúng và chúng ta cũng biết rằng họ đang nhắm vào người dân khắp đất nước, đặc biệt bằng cách lợi dụng danh nghĩa cựu chiến binh hoặc thương hiệu quân nhân.

Chúng ta phải là những người hiểu rõ hơn về vấn đề này, nhận diện được các đợt nhắm mục tiêu và những nỗ lực gây ảnh hưởng, từ đó lên tiếng cảnh báo để không bị mắc bẫy”.

Nằm trong khuôn khổ dự án Homefront Sentinel, chiến dịch có điểm nhấn là một đoạn video ngắn với hình ảnh những “binh sĩ giả” được tạo ra hoàn toàn bằng máy tính. Họ trông và phát âm như người thật, minh họa mức độ tiên tiến của công nghệ hiện đã nằm trong tay tội phạm mạng.

Theo Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC), năm ngoái người trong quân đội đã nộp hơn 99.000 khiếu nại liên quan đến lừa đảo, trong đó gần 43.000 vụ là mạo danh. Riêng dạng lừa đảo này đã khiến binh sĩ và gia đình họ thiệt hại khoảng 178 triệu USD trong năm 2024.

Các quan chức của chiến dịch cho biết, thống kê chỉ ra rằng tỷ lệ quân nhân và vợ/chồng quân nhân bị lừa đảo tương đương dân thường, nhưng số tiền mà họ mất thường lớn hơn. Dữ liệu liên bang cho thấy, trung bình quân nhân hoặc người thân của họ bị kẻ gian chiếm đoạt nhiều hơn khoảng 20% so với dân thường và tổng mức thiệt hại vẫn đang gia tăng hằng năm.

Gustafson cho hay nhóm của bà sẽ hợp tác với nhiều tổ chức cựu chiến binh để triển khai chiến dịch này, với mục tiêu kép: khuyến khích các thành viên cộng đồng suy xét cẩn trọng trước những mối nguy lừa đảo và giúp vạch trần những trò lừa họ bắt gặp trên mạng xã hội.

Bà nói: “Ví dụ, có rất nhiều trò lừa nhắm đến phụ nữ bình thường, sử dụng hình ảnh giả mạo sĩ quan quân đội để khiến họ nảy sinh tình cảm rồi gửi tiền. Điều đó làm hoen ố hình ảnh của cựu chiến binh và gia đình quân nhân. Và đó chính là lý do cộng đồng này có vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức và giáo dục mọi người”.

Phụ nữ Việt Nam cũng là nạn nhân

Trong nhiều năm gần đây, lực lượng công an nước ta cũng liên tục phát hiện và xử lý những vụ việc phụ nữ Việt Nam – phần lớn ở độ tuổi trung niên – bị các đối tượng tội phạm mạng giả danh quân nhân Mỹ để lừa đảo. Điểm chung của những vụ án này là kịch bản được dàn dựng khéo léo, đánh vào sự tin tưởng và tình cảm, từ đó khiến nạn nhân rơi vào cái bẫy chuyển tiền với số tiền khổng lồ.

Năm 2019, một phụ nữ tại TP.HCM quen qua mạng một người đàn ông tự giới thiệu là kỹ sư hải quân Mỹ. Đối tượng tỏ tình, hứa cưới và khoe có nhiều quà, dự án dầu mỏ. Tin tưởng, bà đã nhiều lần chuyển tiền để “hỗ trợ thủ tục” và “đầu tư dự án”, tổng cộng 10 tỉ đồng (~438.000 USD). Toàn bộ số tiền biến mất, còn người tình ảo thì “bốc hơi” khỏi mạng xã hội.

Tháng 10.2020, một phụ nữ ở Bình Phước (cũ) quen qua mạng xã hội một người tự nhận là nhân viên gìn giữ hòa bình Mỹ tại Syria. Sau thời gian tán tỉnh, đối tượng hứa gửi quà và tiền, nhưng yêu cầu chị đóng phí để nhận. Nạn nhân đã mất hơn 1 tỉ đồng (~43.000 USD) trước khi phát hiện sự thật.

Tháng 5.2021, chị Đặng Thị M., 49 tuổi, ở Hạ Long, quen qua Facebook một người đàn ông tự xưng là sĩ quan quân đội Mỹ tên Patrick Paul, đang làm nhiệm vụ tại Afghanistan. Người này kể đang sở hữu 1,2 triệu USD, muốn gửi về Việt Nam để “tránh thuế” và nhờ chị M. đứng tên nhận hộ. Sau đó, nhiều kẻ khác đóng vai nhân viên hải quan, sân bay liên tục yêu cầu chị chuyển tiền “làm thủ tục”. Tin lời hứa hẹn kết hôn và viễn cảnh giàu sang, chị M. đã gửi 2,2 tỉ đồng (gần 100.000 USD). Khi không thấy tiền hay quà như lời hứa, chị mới nhận ra bị lừa.

Công an Lâm Đồng từng cảnh báo hàng loạt vụ việc phụ nữ, đặc biệt là những người đã ly hôn hoặc độc thân, bị lừa. Kịch bản quen thuộc: đối tượng dựng hồ sơ Facebook đẹp đẽ, tự nhận là “tướng Mỹ” hoặc “sĩ quan NATO”, tỏ tình và hứa sang Việt Nam cưới. Sau đó, chúng bịa ra chuyện gửi quà giá trị lớn, rồi giả nhân viên sân bay, hải quan yêu cầu nạn nhân chuyển phí “thông quan” từ vài trăm triệu đến hàng tỉ đồng.

Công an TP.HCM từng triệt phá một đường dây quy mô, trong đó nhiều đối tượng gốc Phi và Việt Nam hợp tác. Chúng giả danh doanh nhân, quân nhân hoặc bác sĩ Mỹ để tiếp cận phụ nữ qua Facebook, Zalo. Sau khi lấy lòng tin, chúng hứa gửi quà hoặc đầu tư, rồi dựng ra đủ loại phí: phí vận chuyển, phí thuế, phí hải quan. Nhiều phụ nữ đã mất hàng tỉ đồng cho những “cuộc tình trên mạng”.