Quốc hội thông qua Luật Chuyển giao công nghệ, tạo môi trường pháp lý cởi mở
Với 421/427 đại biểu có mặt biểu quyết tán thành, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ.
Ngày 10.12.2025, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ với 421/427 đại biểu có mặt biểu quyết tán thành. Sự kiện này được xem là một bước tiến quan trọng trong công cuộc hoàn thiện thể chế, tạo hành lang pháp lý hiện đại và linh hoạt nhằm xây dựng thị trường công nghệ hiệu quả, đồng thời khai thông dòng chảy công nghệ, thúc đẩy nền kinh tế dựa trên tri thức.
Chuyển đổi cách tiếp cận, mở rộng đối tượng công nghệ
Trước khi tiến hành biểu quyết, Quốc hội đã nghe Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng trình bày Báo cáo tóm tắt tiếp thu, chỉnh lý, giải trình dự thảo Luật. Bộ trưởng cho biết dự thảo đã tiếp thu đầy đủ ý kiến các đại biểu và cơ quan hữu quan, chỉnh sửa 21 điều, bổ sung một điều mới và bãi bỏ 9 điều, thể chế hóa tương đối đầy đủ các chủ trương, chính sách mới của Đảng.
Luật sửa đổi lần này hướng tới mục tiêu xây dựng thị trường công nghệ hiện đại, minh bạch và hiệu quả, thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và tăng sức cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa. Đặc biệt, luật đã chuyển cách tiếp cận từ “kiểm soát” sang “thúc đẩy đổi mới sáng tạo”, tạo môi trường pháp lý cởi mở hơn cho hoạt động chuyển giao công nghệ.
Về đối tượng công nghệ, dự thảo đã mở rộng quan niệm không chỉ giới hạn trong máy móc, thiết bị mà còn bao gồm các tài sản vô hình có giá trị gia tăng cao như tri thức, dữ liệu, thiết kế, mô hình, thuật toán, phần mềm và trí tuệ nhân tạo (AI), coi tất cả là đối tượng công nghệ theo nghĩa đầy đủ. Các hình thức chuyển giao cũng được quy định rõ, phản ánh xu thế hiện nay khi giá trị tập trung vào tài sản vô hình và giải pháp số.
Công nghệ là tài sản, quyền sở hữu được bảo vệ
Luật sửa đổi hoàn thiện các quy định về quyền sở hữu và sử dụng công nghệ, xác lập và bảo vệ quyền theo pháp luật về sở hữu trí tuệ, khoa học, công nghệ và các luật liên quan. Theo định hướng mới, công nghệ được coi là tài sản có giá trị, có thể định giá, thương mại hóa và phân chia lợi nhuận minh bạch.
Các tổ chức, cá nhân có quyền sở hữu hoặc sử dụng công nghệ hợp pháp được phép thương mại hóa công nghệ hoặc góp vốn bằng công nghệ vào dự án đầu tư hoặc doanh nghiệp. Việc này tạo cơ sở cho thị trường công nghệ phát triển lành mạnh và thực chất, khắc phục các vướng mắc lâu nay trong thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Siết chặt hậu kiểm, phân cấp gắn với tiêu chí rõ ràng
Quản lý rủi ro và thẩm định công nghệ là nội dung được nhiều đại biểu quan tâm. Luật quy định thẩm định công nghệ chỉ áp dụng cho các dự án sử dụng công nghệ hạn chế chuyển giao hoặc có nguy cơ tác động xấu đến môi trường. Mục tiêu là kiểm soát công nghệ lạc hậu, gây hại và phòng ngừa rủi ro ngay từ đầu, phù hợp với nguyên tắc bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.
Đối với việc phân cấp thẩm định công nghệ cho địa phương, luật yêu cầu phân cấp phải đi kèm với bộ tiêu chí quốc gia rõ ràng, công bố công khai kết quả thẩm định và tăng cường quyền giám sát, hậu kiểm của cơ quan quản lý nhà nước. Hậu kiểm được tăng cường nhằm ngăn ngừa các rủi ro như nâng khống giá công nghệ, tiếp nhận công nghệ lạc hậu, nhưng không tạo rào cản cho hoạt động đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp.
Phát triển tổ chức trung gian và chuyển đổi số quản lý
Luật cũng chú trọng phát triển các tổ chức trung gian, yếu tố then chốt của thị trường công nghệ. Các tổ chức môi giới, tư vấn, đánh giá công nghệ, thẩm định giá và kết nối cung - cầu sẽ được hỗ trợ phát triển chuyên nghiệp và minh bạch hơn. Việc xây dựng các sàn giao dịch và cơ chế hỗ trợ đổi mới được kỳ vọng sẽ khắc phục những điểm yếu lâu nay của hệ sinh thái trung gian.
Để nâng cao năng lực quản lý nhà nước trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh chóng, luật đặt trọng tâm vào chuyển đổi số toàn diện trong giám sát, thống kê và công bố công khai hoạt động chuyển giao công nghệ. Nhà nước tiếp tục áp dụng cơ chế hậu kiểm với chế tài mạnh, đồng thời quan tâm toàn bộ vòng đời công nghệ từ nghiên cứu, phát triển đến ứng dụng và đặc biệt là giai đoạn thương mại hóa.
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ được đánh giá là tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động đầu tư, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, và nâng cao năng lực công nghệ, góp phần đưa nền kinh tế tiến lên dựa trên tri thức và công nghệ cao.