Quốc hội thông qua Luật Dẫn độ và nhóm luật tương trợ tư pháp

Với tỷ lệ tán thành áp đảo, Quốc hội đã chính thức thông qua 4 dự án luật về tương trợ tư pháp: Luật Dẫn độ; Luật Chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù; Luật Tương trợ tư pháp về dân sự và Luật Tương trợ tư pháp về hình sự.

Riêng đối với Luật Dẫn độ, kết quả biểu quyết điện tử ghi nhận có 426/430 đại biểu có mặt tán thành, đạt tỷ lệ 89,87% tổng số đại biểu Quốc hội. Ngay sau đó, Luật Chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù cũng được thông qua với 429/430 đại biểu có mặt tán thành, chiếm 90,51% tổng số đại biểu.

Các luật này được đánh giá là bám sát mục tiêu thể chế hóa chủ trương của Đảng, về tăng cường hội nhập quốc tế về pháp luật; đồng thời, khắc phục triệt để những bất cập sau nhiều năm thực hiện Luật Tương trợ tư pháp năm 2007.

Giữ nguyên ngưỡng hình phạt 1 năm tù trong Luật Dẫn độ

Trước khi biểu quyết, các đại biểu đã lắng nghe Báo cáo tóm tắt giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Dẫn độ, do Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Hoàng Thanh Tùng trình bày.

Một trong những nội dung nhận được nhiều ý kiến thảo luận nhất, là quy định về trường hợp có thể bị dẫn độ (Điều 7). Một số ý kiến đề nghị nâng ngưỡng hình phạt tối thiểu từ 1 năm tù lên 2 năm tù trở lên để tránh lãng phí nguồn lực hành chính cho các vụ việc nhỏ.

Tuy nhiên, thay mặt Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH), ông Hoàng Thanh Tùng đã bảo vệ quan điểm giữ nguyên mức 1 năm tù trở lên đối với người có hành vi phạm tội có thể bị dẫn độ. Lý do được đưa ra là: Quy định này được kế thừa từ Luật Tương trợ tư pháp hiện hành và phù hợp với tập quán quốc tế cùng các hiệp định dẫn độ mà Việt Nam đã ký kết.

Việc giữ ngưỡng 1 năm giúp cơ quan có thẩm quyền có khả năng xem xét dẫn độ đối với cả những người có vai trò quan trọng trong việc giải quyết vụ án, dù mức hình phạt pháp luật quy định là thấp.

Chính sách nhân đạo sẽ được bảo đảm thông qua cơ chế xem xét trong từng vụ việc cụ thể, thay vì đặt ra tiêu chí cứng nhắc về mức hình phạt cao.

Không can thiệp vào công việc nội bộ sau dẫn độ

Một vấn đề khác được giải trình là đề xuất bổ sung cơ chế theo dõi việc thực hiện cam kết của nước ngoài sau dẫn độ, và áp dụng các biện pháp ngoại giao hoặc yêu cầu bồi thường nếu nước ngoài vi phạm cam kết.

Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đã thống nhất không bổ sung nội dung này. Giải thích nêu rõ, hoạt động dẫn độ dựa trên nguyên tắc bình đẳng, tôn trọng độc lập chủ quyền và thiện chí giữa các quốc gia. Việc đặt ra cơ chế kiểm soát hoặc chế tài đối với quốc gia khác có thể bị coi là can thiệp vào công việc nội bộ, làm ảnh hưởng đến quan hệ đối ngoại và không phù hợp với tập quán quốc tế.

Việc thông qua toàn bộ 4 luật tương trợ tư pháp này được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng vững chắc, giúp Việt Nam nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia và tăng cường hội nhập quốc tế sâu rộng hơn trong lĩnh vực tư pháp.