Robot 'Bàn tay hy vọng' lần đầu xuất hiện tại Việt Nam: Hy vọng cho bệnh nhân đột quỵ

Trong phần diễn thuyết tại Tuần lễ Khoa học - công nghệ Vin Future diễn ra ngày 2.12, GS Raymond Kai-y Tong, Đại học Trung văn Hồng Kông lần đầu công bố công trình “Bàn tay hy vọng” (Hand of Hope).

Đây là một bộ khung xương robot có thể “đọc” được ý định của người bệnh và hỗ trợ họ cử động, tái đào tạo não bộ thông qua hành động.

GS Raymond Kai-y Tong là chuyên gia hàng đầu về robot mềm và phục hồi chức năng. Ông đến Hà Nội lần đầu tiên, và chia sẻ những nghiên cứu mới nhất hướng tới mục tiêu “tái tạo hy vọng” cho hơn 101 triệu người sống chung với di chứng đột quỵ trên toàn thế giới.

“Nhiều bệnh nhân tổn thương vùng não bộ, liệt nửa người, không thể nâng chân tay hay thực hiện sinh hoạt cơ bản của cuộc sống. Họ cần có người chăm sóc và hỗ trợ. Nhiều người trong số họ khóc và muốn lấy lại cuộc sống độc lập”, GS Tong nói và đặt câu hỏi rằng “với những người sống với di chứng đột quỵ, làm thế nào mang lại niềm vui và hạnh phúc cho họ?”.

Hai thập niên trước, GS Tong bắt đầu nghiên cứu não bộ và tín hiệu thần kinh, từ đó đặt câu hỏi: “Nếu chỉ 10% năng lực não bộ được sử dụng, liệu 90% còn lại có thể được kích hoạt để phục hồi chức năng sau tổn thương?”.

Thông qua chụp MRI và các phương pháp phân tích tín hiệu thần kinh, nhóm nghiên cứu của ông phát triển các robot mềm có khả năng kết nối trực tiếp với ý định vận động của người bệnh.

“Khi tập luyện, tôi có hỏi bệnh nhân thấy mệt không? Họ nói cảm thấy mệt mỏi trong não bộ vì phải luyện tập kết nối tín hiệu thần kinh với cơ tay. So với nhóm chỉ tập tay có thể cử động dẻo hơn thì khi tập kết nối chuyển động với tín hiệu thần kinh cho thấy hiệu quả hơn”, GS Tong nêu.

Từ robot bàn tay, nhóm tiếp tục phát triển các thiết bị gọn nhẹ và linh hoạt hơn như robot cổ chân, nẹp hỗ trợ tập đi… để mở rộng khả năng phục hồi. Nổi bật là hệ thống cơ nhân tạo XoMuscle.

GS Tong mô tả đây là “cơ nhân tạo mạnh nhất”, kết hợp tín hiệu não - cơ với máy tính. Hơn 300 bệnh nhân, từ trẻ nhỏ đến người cao tuổi, đã phục hồi hiệu quả: từ việc nắm chai nước, cầm bút đến phối hợp vận động phức tạp. Tỷ lệ phục hồi có hỗ trợ robot đã tăng từ 10 - 80%.

XoMuscle có thể nâng vật nặng tới 20kg, chuyển động linh hoạt nhờ vật liệu mềm giúp co giãn tự nhiên. Hệ thống còn hỗ trợ trẻ bại não tập đi; một trường hợp sau 15 buổi tập đã có thể tự đứng lên mà không cần robot. "Ai cũng nói không thể, nhưng điều đó đã xảy ra", GS Tong nói.

Công nghệ này hiện được triển khai tại Australia cho trẻ bại não. Ở lứa tuổi nhỏ (khoảng 5 tuổi), cơ thể còn mềm dẻo, việc luyện tập định hướng não bộ có thể tạo ra thay đổi lâu dài cho trẻ.

Tại các bệnh viện, bác sĩ cho biết robot mềm có thể ứng dụng trong thể thao và phục hồi sau phẫu thuật. GS Tong cho hay ông đã tới Vinmec và sắp thăm Bệnh viện Đại học Y Hà Nội nhằm giới thiệu sâu hơn về giải pháp.

GS Tong cho hay sản phẩm hiện được phân phối theo gói cho bệnh viện và trung tâm phục hồi chức năng, đồng thời nhóm nghiên cứu hỗ trợ đào tạo để thay đổi tư duy tiếp cận cho nhân viên phục hồi chức năng.

Theo giáo sư, bệnh nhân có thể dùng tín hiệu não để điều khiển chi giả, nhưng cần quá trình luyện tập kết hợp công nghệ để đạt hiệu quả.

GS Tong nhấn mạnh: “Dù nhiều người nói rằng không thể, nhưng với niềm tin và sự can đảm của bệnh nhân, chúng tôi đã làm được. Và chúng tôi muốn nhiều người hơn biết đến giải pháp này.”