Robot hình người bước lên sân khấu America’s Got Talent

Đằng sau những động tác bắt mắt là hàng tuần tinh chỉnh, hàng nghìn điều chỉnh kĩ thuật và một câu hỏi lớn hơn là liệu robot hình người có thể thực sự trở thành nghệ sĩ, hay vẫn chỉ là những cỗ máy được lập trình để bắt chước con người?

Từ những robot vô tri đến bạn diễn trên sân khấu

Ngô Vũ Phi là một vũ công đường phố đến từ Tứ Xuyên, Trung Quốc, từng dành phần lớn sự nghiệp để biểu diễn một mình. Là người yêu thích khoa học viễn tưởng từ nhỏ, anh từng nghĩ đến viễn cảnh con người một ngày nào đó có thể hợp tác với robot. Nhưng việc thực sự đứng trên sân khấu cùng những robot hình người lại mang đến cho Wu một cảm giác mà anh mô tả là “rất kỳ diệu”.

Tại America’s Got Talent, Ngô Vũ Phi cùng nhóm Homies và các robot hình người của Unitree đã tiến vào vòng chung kết. Đây là sân khấu mà nam vũ công 27 tuổi đã hy vọng có thể đặt chân tới trong nhiều năm.

Điều thú vị là sau nhiều tháng tập luyện, Ngô Vũ Phi bắt đầu không còn nhìn những robot bên cạnh mình như những “cỗ máy lạnh lùng, vô tri”. Trong quá trình tập luyện và biểu diễn, anh cảm nhận được thứ gần với tinh thần đồng đội.

Cảm giác đó có thể xuất phát từ chính mức độ phối hợp ngày càng phức tạp giữa người và máy. Robot phải ghi nhớ động tác, di chuyển theo nhịp, thay đổi vị trí và phản hồi chính xác với cấu trúc của bài biểu diễn. Con người cũng phải điều chỉnh cách nhảy để phù hợp với giới hạn của máy.

Robot vũ công đã trở thành một hiện tượng tại Trung Quốc sau khi những robot của Unitree gây chú ý với màn biểu diễn tại chương trình Gala mừng Xuân, một trong những chương trình truyền hình được theo dõi nhiều nhất nước này. Sau đó, doanh nghiệp và các đơn vị tổ chức sự kiện nhanh chóng tìm đến robot để tạo điểm nhấn và thu hút khách tham quan.

Nhưng để một robot hình người có thể thực hiện vài chục giây vũ đạo không hề đơn giản. Các kỹ sư phải ghi lại những chuyển động phức tạp của cơ thể người, đưa chúng vào mô phỏng trên máy tính rồi chuyển kết quả sang robot. Một đoạn vũ đạo chỉ kéo dài 30 giây đôi khi cũng cần nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần để hoàn thiện.

Lưu Chí Toàn, người phụ trách thương mại hóa tại công ty công nghệ bắt chuyển động BridgeDP, cho rằng quá trình này đòi hỏi rất nhiều tinh chỉnh. Nếu vũ công không hiểu công nghệ, số lần phải quay lại có thể tăng đáng kể.

Phương Chính Hoa, giám đốc nghệ thuật đứng sau các màn trình diễn của Ngô Vũ Phi và Unitree tại America’s Got Talent, từng phản đối ý tưởng đưa AI và robot vào nghệ thuật múa. Nhưng quá trình làm việc với các kỹ sư đã khiến ông thay đổi quan điểm. Ông ví những kỹ sư này như những “người mẹ” tạo nên tính cách và khả năng biểu diễn cho robot.

Bí quyết để 25 robot hình người đi đều không sai một bước chân

Choáng váng: Robot hình người vừa diễn tạp kĩ, vừa làm MC chuyên nghiệp

Những giới hạn của robot

Một trong những giới hạn rõ nhất của robot nằm ở chính thứ tạo nên sức hấp dẫn của vũ công đường phố là khả năng ứng biến. Theo các nghệ sĩ và chuyên gia tham gia huấn luyện robot, robot đặc biệt phù hợp với những động tác xoay. Với robot, việc điều chỉnh công suất động cơ và mô-men xoắn của cánh tay có thể giúp chúng thực hiện những chuyển động này một cách chính xác.

Ngược lại, các động tác đòi hỏi độ mềm dẻo của toàn thân lại cực kì khó. Cơ thể người có khả năng thay đổi trọng tâm, điều chỉnh tư thế và phản ứng gần như tức thời khi chuyển động. Robot vẫn gặp nhiều giới hạn về cơ học, khiến biên độ động tác của chúng không thể linh hoạt như vũ công.

Âm nhạc cũng là một “điểm mù” khác. Robot chủ yếu biểu diễn dựa trên những chuỗi động tác đã được lập trình sẵn. Nếu nhạc thay đổi đột ngột, nhịp bị kéo dài hoặc xuất hiện một tình huống bất ngờ trên sân khấu, robot không thể lập tức ứng biến theo cách một vũ công con người có thể làm.

Wegers Wei, đến từ studio Limit Crew ở Thượng Hải, thậm chí phải chủ động loại bỏ những động tác mà ông biết robot khó thực hiện. Nếu một động tác trông không đẹp hoặc khiến robot giống như đang mắc lỗi, biên đạo sẽ thay đổi nó. Nói cách khác, để robot có thể nhảy đẹp, đôi khi con người phải học cách biên đạo cho robot chứ không thể đơn giản bắt robot bắt chước toàn bộ những gì con người làm.

Thế nhưng, chính những hạn chế ấy lại cho thấy một tiềm năng đáng chú ý. Với giới công nghệ, robot dancing không chỉ là trò giải trí. Đây còn là cách để các công ty trình diễn khả năng vận động, thiết kế cơ khí, độ ổn định và độ chính xác của robot trước công chúng.

Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh ngành robot hình người Trung Quốc đang phát triển rất nhanh. Theo số liệu được nêu trong nguồn, các doanh nghiệp Trung Quốc chiếm hơn 97% lượng robot hình người được vận chuyển trên toàn cầu trong nửa đầu năm 2026. Morgan Stanley cũng dự báo thị trường robot hình người Trung Quốc có thể đạt giá trị 2 tỉ USD trong năm nay.

Tuy nhiên, bài toán thương mại hóa vẫn còn rất lớn. Nhiều doanh nghiệp chưa tìm được những ứng dụng thực tế đủ lớn ngoài lĩnh vực giải trí. Chính các lãnh đạo trong ngành cũng thừa nhận robot hình người vẫn còn cách vài năm nữa mới có thể đạt một “khoảnh khắc ChatGPT”, khi chúng trở nên thực sự hữu ích với số đông người dùng.

Với Ngô Vũ Phi, có lẽ điều đáng kinh ngạc nhất lại nằm ở khả năng học hỏi và nhân bản kiến thức của robot. Một robot học được động tác thì những robot khác có thể tiếp nhận cùng thông tin gần như đồng thời. Đó là điều con người không thể làm theo cách tương tự.