Ronaldo, Messi, Modric: Khi nào thì bạn dừng lại?
Cristiano Ronaldo có thể thấy những hạt cát cuối cùng đang rơi xuống trong chiếc đồng hồ cát sự nghiệp bóng đá của mình và đã sẵn sàng cho những giọt nước mắt tuôn rơi…
“Sẽ rất khó khăn”, Ronaldo nói với nhà báo Piers Morgan khi trình bày kế hoạch giải nghệ của mình trong một cuộc phỏng vấn hồi tháng 11 năm ngoái. “Có lẽ tôi sẽ khóc… nhưng tôi nghĩ mình sẽ chuẩn bị sẵn sàng”.
Ronaldo đối đầu Modric
Hiện vẫn chưa có dấu hiệu rõ ràng cho thấy ngày đó sẽ đến khi nào, nhưng ở tuổi 41, điều đó chắc chắn sẽ đến với Ronaldo, cũng giống như với Lionel Messi, đối thủ lớn của anh, người vừa bước sang tuổi 39 hôm 24/6, và Luka Modric, người đồng đội cũ 41 tuổi của anh tại Real Madrid.
Ba cầu thủ từng đoạt Quả bóng vàng - những trụ cột của đội tuyển quốc gia, mỗi người đều đã có hơn 200 lần khoác áo đội tuyển - đang trải qua những năm tháng cuối cùng tại World Cup 2026. Họ đã thi đấu ở đẳng cấp cao lâu hơn hầu hết các cầu thủ khác, nhưng rồi sẽ đến lúc phải chấp nhận rằng thời kìhoàng kim của mình sẽ phải kết thúc.
Đó cũng là số phận xảy đến với Manuel Neuer, cũng 40 tuổi, người chính thức giải nghệ sau trận Đức bị Paraguay loại vừa qua.
Ronaldo thi đấu thất thường, anh đá chật vật ở trận hòa Congo 1-1, ghi 2 bàn thắng trong trận thắng dễ Uzbekistan 5-0, nhưng sau đó lại chìm nghỉm trong trận gặp đội khá mạnh Colombia.
Modric cho thấy dấu hiệu tuổi tác rõ rệt, nhưng vẫn cho thấy tinh thần thi đấu cống hiến và ngoan cường của mình. Anh có mặt trên sân trong cả trận đấu gặp Ghana để dẫn dắt Croatia đi tới chiến thắng, giành vé vào vòng sau. 6 giờ sáng mai (3/7, giờ Việt Nam), Modric sẽ đối đầu với Ronaldo trong trận Croatia gặp Bồ Đào Nha ở vòng 1/16 World Cup 2026.
Messi là trường hợp ngoại lệ, liên tục truyền cảm hứng cho Argentina, điều này ta đã xem nhiều rồi, có lẽ không cần tán dương thêm, nhưng những phẩm chất giống như Peter Pan đó cuối cùng cũng sẽ rời bỏ anh.
Việc buông bỏ vô cùng khó khăn
Vấn đề nan giải là làm sao biết khi nào nên dừng lại. Sinh lí học cung cấp một số gợi ý, nhưng chính tâm trí của mỗi cá nhân mới là yếu tố quyết định.
Có lúc họ biết thể chất khó có thể đáp ứng, nhưng tinh thần không phải lúc nào cũng dễ dàng chấp nhận. Ngay cả sau khi đã nghỉ hưu. Serena Williams, vận động viên nữ có thu nhập cao nhất mọi thời đại, vẫn chưa từ bỏ sự nghiệp quần vợt của mình. Cô tuyên bố giải nghệ vào năm 2022 nhưng vẫn đến giải Wimbledon tranh tài một lần nữa ở tuổi 45, sau khi được nhận suất đặc cách nội dung đơn nữ năm nay.
Những huyền thoại khác cũng đã trải qua những trận chiến nội tâm tương tự. Michael Jordan đã 3 lần giải nghệ bóng rổ, lần đầu vào năm 1993, lần thứ hai vào năm 1998 và lần cuối cùng vào năm 2003. Steve Redgrave, một trong những vận động viên Olympic vĩ đại, từng khuyến khích bất cứ ai nhìn thấy ông gần một chiếc thuyền chèo sau khi giành huy chương vàng năm 1996, thì hãy bắn ông. 4 năm sau, ông trở lại và giành được danh hiệu Olympic thứ 5 tại Sydney.
Các môn thể thao đối kháng đầy rẫy những trường hợp "quay xe", từ George Foreman đến Floyd Mayweather, Conor McGregor đến Ronda Rousey. Võ sĩ boxing hạng nặng Tyson Fury đã giải nghệ ít nhất 5 lần.
Tuy nhiên, việc giải nghệ trong bóng đá thường mang tính dứt khoát hơn. “Nghỉ hưu là thời điểm mà một số yếu tố nhất định hội tụ lại”, Martin Perry, một nhà tâm lí học thể thao với 20 năm kinh nghiệm, giải thích. “Ví dụ, sức mạnh giảm sút, thời gian phục hồi sau trận đấu kéo dài hơn, mất đi sự nhiệt tình trong tập luyện và thi đấu. Giống như ánh đèn bắt đầu tắt vậy. Mọi thứ không còn cảm giác như trước nữa”.
“Việc buông bỏ có thể vô cùng khó khăn: Sẽ không còn những ngày tháng tươi đẹp, những khoảnh khắc đặc biệt khó có thể tái hiện ngoài sân đấu, và trên hết là tình đồng đội. Những lời trêu chọc, tình anh em hay chị em phôi phai. Và nếu bạn là một tuyển thủ xuất sắc, bạn biết mình có thể nỗ lực hết sức để tìm lại điều đặc biệt đó. Ít nhất bạn nghĩ mình có thể. Nhưng liệu bạn có thực sự làm được?”.
Nhiều người đã nghi ngờ tính chính đáng của sự tự tin mà Ronaldo mang lại tại World Cup lần này. Trận hòa với Congo cho thấy anh ta giống một gánh nặng hơn là một trợ thủ đắc lực cho đội tuyển Bồ Đào Nha, một đội bóng không thiếu các phương án tấn công. Cũng giống như tại giải Euro 2024, người ta cảm thấy vị trí của anh trong đội tuyển có được nhờ những vinh quang trong quá khứ hơn là những thành tích hiện tại của anh ở giải bóng đá quốc gia Saudi Arabia.
Một kì World Cup nữa rõ ràng là động lực lớn, với cú đúp vào lưới Uzbekistan giúp Ronaldo trở thành cầu thủ đầu tiên ghi bàn ở 6 kì World Cup, một kỉ lục bắt đầu từ năm 2006. Lamine Yamal của Tây Ban Nha, sinh vào mùa hè năm sau đó 2007.
“Tính cách có thể ảnh hưởng đến điều đó, cùng với nhận thức về sự nghiệp và bạn nghĩ mình là ai”, Dan Abrahams, một nhà tâm lí học thể thao hàng đầu nhìn nhận. “Một số cầu thủ muốn để lại dấu ấn nào đó tại câu lạc bộ hoặc với đội tuyển quốc gia. Vấn đề là họ thể hiện điều đó mạnh mẽ đến mức nào trong bản sắc của mình với tư cách là một cầu thủ”.
Nguy cơ để lại một di sản bị hoen ố
Messi có thể đã kết luận rằng việc giành chức vô địch World Cup 2022 là đỉnh cao sự nghiệp của mình, nhưng anh vẫn chưa từ bỏ ý định giải nghệ quốc tế sau khi giành thêm danh hiệu vô địch Copa America 2024 ở chính tại nước Mỹ. Những tuần tới, anh hoàn toàn có thể nâng cao chiếc cúp vô địch World Cup thứ hai liên tiếp nếu tiếp tục thể hiện khả năng xuyên thủng hàng phòng ngự đối phương. “Đó là màn kết thúc hoành tráng”, Perry nói. “Nếu bạn đã xây dựng được một sự nghiệp đặc biệt, bạn cũng khao khát một khoảnh khắc đặc biệt để kết thúc sự nghiệp”.
Điều không thể tránh khỏi là sự suy thoái chậm chạp và nguy cơ để lại một di sản bị hoen ố.
Ronaldo, với tất cả sự tự tin của mình, đã phải bước đi trên sợi dây mong manh trong hàng công của Bồ Đào Nha, giống như khi anh trở lại khoác áo Manchester United lần thứ hai vào năm 2021 và cuối cùng mâu thuẫn với HLV tại đó. Modric cũng mang vẻ mặt buồn rầu của một người đã trải qua quá nhiều lần trong hành trình đạt được cột mốc 200 lần khoác áo đội tuyển quốc gia.
“Hãy từ bỏ bóng đá trước khi bóng đá rời bỏ bạn”, đó là nhận định của cựu hậu vệ Liverpool và đội tuyển Anh, Jamie Carragher, trong một bài bình luận gay gắt về đôi chân đang xuống dốc của Casemiro (khi đó 32 tuổi) trên kênh Sky Sports của Anh năm 2024. “Bóng đá đã không còn phù hợp với anh ấy nữa. Ở đẳng cấp cao này, anh ấy cần phải giải nghệ và tìm hướng đi mới”.
Mùa giải trước, Casemiro đã bác bỏ kết luận đó khi khoác áo Manchester United, thể hiện đủ tốt để giữ vững vị trí trong hàng tiền vệ của Brazil tại World Cup lần này, nhưng luận điểm chung của Carragher vẫn đúng. Một màn trình diễn tệ hại có thể khiến người ta đưa ra kết luận, đó là thời điểm mà đối thủ hoặc trận đấu trở nên quá nhanh để có thể theo kịp.
“Trong tâm lí học có một hiện tượng gọi là trí nhớ chớp nhoáng, nó gắn liền rất nhiều với cảm xúc”, Abraham nói, “Bạn có thể nghĩ về cuộc sống của chính mình và sẽ có những kí ức gắn liền với cảm xúc, chẳng hạn như ngày bạn kết hôn hoặc ngày con bạn chào đời. Đó là những kí ức chớp nhoáng mà chúng ta dễ dàng nhớ lại. Tôi đưa khái niệm này vào đây vì đây là một môn thể thao rất giàu cảm xúc đối với các cầu thủ”.
“Bạn phải suy nghĩ về hậu quả và những gì sẽ xảy ra. Sẽ có cả vấn đề về bản sắc và di sản, không muốn làm mất mặt bản thân. Chúng ta tạo ra ý nghĩa xung quanh các tình huống và có những lúc một cầu thủ sẽ dừng lại và nghĩ, 'Ôi, mình đang tự làm mất mặt rồi'. Đó có thể là khoảnh khắc như một tia chớp thúc đẩy mạnh mẽ quyết định giải nghệ”.
Việc hiểu rõ những gì sẽ xảy ra tiếp theo chắc chắn sẽ giúp xua tan mọi nghi ngờ. Ronaldo đã nói rằng anh ấy đã lên kế hoạch giải nghệ "từ năm 25 tuổi" và đã bày tỏ mong muốn dành nhiều thời gian hơn cho gia đình. Các vận động viên ưu tú sẽ không bao giờ thiếu những lời mời làm việc trong lĩnh vực truyền thông hoặc, nếu họ muốn, các cơ hội huấn luyện sau khi giải nghệ. Chỉ cần tên tuổi của họ thôi cũng đủ mở ra nhiều cánh cửa.
Đã là huyền thoại, trọn đời hái tiền
Họ cũng không cần lo lắng về việc nguồn tài chính bị cắt đứt. Nếu trước thế kỷ XXI, khả năng kiếm tiền của các cầu thủ bóng đá có tính chất đột ngột, thì sức mạnh thương mại của những ngôi sao lớn nhất thực sự có thể tăng lên sau khi giải nghệ.
Hãy lấy David Beckham và kì World Cup này làm ví dụ điển hình.
Cựu đội trưởng đội tuyển Anh có một sự nghiệp thi đấu khá tốt, nhưng vẫn còn kém xa so với đẳng cấp của Messi và Ronaldo. Tuy nhiên, anh lại là một thế lực thương mại hiện diện khắp mọi nơi trong giải đấu mùa hè này, được đồng tổ chức tại Mỹ, nơi anh kết thúc sự nghiệp với đội bóng LA Galaxy thuộc giải MLS. Bên cạnh các chiến dịch quốc tế với Lay's, Walkers, Adidas và McDonald's, Beckham còn có các chiến dịch nhắm mục tiêu vào thị trường Mỹ với Home Depot và Bank of America.
Những cơ hội tương tự chắc chắn sẽ chờ đợi Messi và Ronaldo vào năm 2030 và những năm tiếp theo, bất kể vị thế thi đấu của họ ra sao.
“Messi và Ronaldo đã vượt lên trên cả giới hạn của môn thể thao này”, Steve Martin, đối tác sáng lập của MSQ Sport and Entertainment, cho biết. “Họ không phải là những cầu thủ bóng đá điển hình mà sự nghiệp sẽ chỉ dừng lại ở đó. Họ có sức sống bền bỉ hơn bất kỳ ai trong số họ, chỉ đơn giản vì tầm ảnh hưởng và danh tiếng to lớn của mình”.
“Họ vẫn đang thi đấu ở đẳng cấp cao và tập luyện mỗi ngày, vì vậy khi có nhiều thời gian rảnh hơn, giống như Beckham, họ sẽ xây dựng đế chế thương mại của mình mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Họ có thể tạo ra tác động thương mại tương tự ngay cả sau khi giải nghệ. Bạn có thể so sánh họ với những vận động viên như Roger Federer, một huyền thoại. Và một khi đã đạt được vị thế huyền thoại, đó sẽ là sự nghiệp trọn đời về mặt thương mại. Họ sẽ duy trì được vị thế đó trong 20, 30, 40 năm”.
Khả năng kiếm tiền độc quyền đó chỉ dành cho những người vĩ đại, bao gồm Usain Bolt, Jordan và Williams, người mà Martin coi là người tiên phong cho các vận động viên nữ. Những màn trình diễn của Williams tại Wimbledon mùa hè này sẽ không ảnh hưởng đến vị thế thương mại lừng lẫy của cô.
Tuy nhiên, câu chuyện của Williams nhấn mạnh nỗi đau khổ và sự lưỡng lự thường đi kèm với quyết định nghỉ hưu. Ngay cả ở tuổi 45, chị ta vẫn mong muốn thử sức thêm một lần nữa.
“Khi thời điểm đó đến, đó sẽ là một sự pha trộn của nhiều cảm xúc”, nhà tâm lí học thể thao Dan Abrahams chốt lại: “Đó là sự thất vọng, sự tàn phá, sự nhẹ nhõm, sự háo hức về những gì tương lai có thể mang lại, và cả sự trống rỗng. Họ sẽ cảm thấy vô vàn cung bậc cảm xúc. Bạn cần phải hiểu rõ hoàn cảnh của mình”.
