Sàn thương mại điện tử tăng phí, chủ shop online 'khó thở'

Gần đây, hàng loạt sàn thương mại điện tử như Shopee, TikTok Shop hay Lazada đồng loạt điều chỉnh tăng phí dịch vụ, phí hoa hồng và siết nhiều chính sách vận hành. Điều này khiến không ít shop online rơi vào cảnh lợi nhuận “bốc hơi”, thậm chí phải đóng cửa hoặc rời sàn.

Theo báo cáo của YouNet ECI, tổng giá trị giao dịch (GMV) trên 4 sàn lớn gồm Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki trong năm 2025 đạt khoảng 458.160 tỉ đồng, tăng 26% so với năm trước. Trong đó Shopee vẫn chiếm thị phần lớn nhất với khoảng 57,5%, còn TikTok Shop tăng trưởng tới 93%. Tuy nhiên, tăng trưởng mạnh của thị trường lại đi kèm việc các sàn liên tục tăng thu phí để tối ưu doanh thu và bù chi phí vận hành.

Phí sàn thương mại điện tử tăng mạnh, người bán “khó thở”

Từ tháng 4/2025, Shopee và TikTok Shop đồng loạt áp dụng biểu phí mới đối với người bán. TikTok Shop tăng phí hoa hồng đối với shop thường từ mức 1–3% lên 1–4%; còn shop chính hãng (Mall) tăng từ 1–5,78% lên 1,21–7,7%. Trong khi đó, Shopee điều chỉnh phí cố định đối với shop thường từ mức tối đa 4% lên cao nhất 10%, nhiều ngành hàng tăng từ 3–4% lên 7–9%.

Không chỉ phí cố định, người bán còn phải gánh thêm hàng loạt chi phí khác như: phí thanh toán, phí quảng cáo nội sàn, phí tham gia voucher, phí freeship, phí hoàn xu, phí affiliate/KOL, phí xử lý hoàn trả hàng, thuế bán hàng online…v.v.

Chị Hương, một người bán hàng trên Tiktok shop cho biết, hiện nay bán hàng online phát sinh khá nhiều chi phí, tuy không phải thuê mặt bằng nhưng chi phí hàng tháng cũng bắt đầu tương đương, thậm chí cao hơn đi thuê mặt bằng, chưa kể các loại thuế phí như thuế doanh thu, thuế môn bài, thuế thu nhập cá nhân…v.v cũng phải đóng hàng quy, nếu chậm nộp hoặc khai báo cũng có thể bị phạt nặng.

Theo một số đơn vị hỗ trợ bán hàng online, tổng chi phí vận hành trên sàn hiện có thể chiếm từ 20–35% doanh thu của shop, chưa bao gồm giá vốn hàng hóa. Với những ngành có biên lợi nhuận thấp như gia dụng, phụ kiện, thời trang giá rẻ, nhiều shop gần như “bán càng nhiều càng lỗ”.

Chị Ánh Nguyệt, một chủ shop online bán đồ gia dụng tại TP.HCM chia sẻ, phí ngành hàng “nhà cửa & đời sống” trên Shopee tăng từ 4% lên 9,5%, trong khi TikTok Shop tăng từ 3% lên 4%. Chủ shop này cho biết, hiện doanh số vẫn tăng chút so với năm trước nhưng lợi nhuận thì bị giảm mạnh.

Gánh nặng thuế và chi phí sàn

Ngoài phí sàn, nhiều shop online còn chịu áp lực lớn từ nghĩa vụ thuế TMĐT. Từ năm 2025, cơ quan quản lý tăng cường rà soát doanh thu bán hàng online, yêu cầu kê khai và nộp thuế chặt chẽ hơn.

Đối với hộ kinh doanh online, các loại thuế phổ biến phải nộp gồm: Thuế giá trị gia tăng (VAT) khoảng 1%, thuế thu nhập cá nhân 0,5–2% tùy ngành nghề. Nếu cộng cả phí sàn và thuế, nhiều shop cho biết tổng mức khấu trừ có thể lên tới 15–20% trước khi tính các chi phí khác như nhân sự, kho bãi, đóng gói và vận chuyển.

Anh Minh (Phường Vườn Lài, TP.HCM) chuyên bán đồ điện tử, gia dụng thông minh. Các mặt hàng của anh bán trên Shopee, trước đây chịu phí 1- 4% tùy loại, nay tăng lên 1,5-9,5%. Với TikTok Shop, mức tối đa phải trả là 4%. Tăng phí là cú sốc với người bán nào phụ thuộc hoàn toàn vào sàn TMĐT.

Theo tìm hiểu của Một Thế Giới, tại TP.HCM nhiều người bán hàng online đang có ý định nghỉ bán, quay lại tìm công việc làm công ăn lương. Chị Tuất bán hàng quần áo, cho biết đang tất bật bán sổ hàng, hoàn thiện các hồ sơ khai báo thuế để chuyển hướng công việc trong tháng tới, do các sàn bồi phí, nên việc kinh doanh online ngày càng khó.

Chi phí quảng cáo và áp lực hoàn trả hàng

Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt, quảng cáo cũng trở thành “cuộc đua đốt tiền”. Để sản phẩm có hiển thị tốt, nhiều shop buộc phải chạy quảng cáo nội sàn hoặc thuê KOL/KOC livestream bán hàng. “Chi phí cho một phiên livestream có người ảnh hưởng hiện dao động từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng. Nhưng không phải buổi live nào cũng ra đơn như kỳ vọng”, một chủ shop cho biết.

Một trong những vấn đề khiến nhiều nhà bán hàng “đau đầu” nhất là tỷ lệ hoàn, hủy và trả hàng tăng cao.

Theo chia sẻ của cộng đồng bán hàng online trên Reddit và các diễn đàn TMĐT, tỷ lệ hoàn/hủy đơn ở nhiều ngành hàng hiện dao động khoảng 5–20%, đặc biệt cao ở nhóm ngành thời trang, mỹ phẩm và đồ tiêu dùng.

Ngoài ra, nhiều shop còn bị phản ánh về sản phẩm, đánh giá 1-2 sao, nên bị chủ sàn liệt kê vào shop không có úy tín, có thể bị chấm dứt kinh doanh vĩnh viễn. Trong khi đó, nhiều khác đặt hàng rồi “bom”; dùng thử sản phẩm rồi trả. Lợi dụng chính sách hoàn tiền nhanh, nhiều khách hàng đặt quần áo về chụp ảnh “sống ảo” xong rồi hoàn trả hàng, trong khi đó, chi phí vận chuyển hoàn thường do người bán chịu một phần hoặc toàn bộ.

Một số chính sách mới của Shopee còn bổ sung phí xử lý vận chuyển trả hàng và các gói bảo hiểm đơn hoàn như PiShip. Theo chia sẻ từ cộng đồng bán hàng, mức phát sinh trung bình có thể tăng thêm khoảng 2% chi phí vận hành.

Shop nhỏ đang có “làn sóng” rời sàn

Việc tăng phí liên tục khiến nhiều nhà bán nhỏ lẻ không còn đủ khả năng cạnh tranh. Nhiều dự đoán cho rằng, sắp tới có thể từ 25–35% nhà bán hàng nhỏ lẻ rời sàn TMĐT nếu chi phí tiếp tục leo thang. Các shop nhỏ hiện đang chịu áp lực chi phí từ nhiều phía như: giá nhập hàng tăng; chi phí quảng cáo cao; bị cạnh tranh khốc liệt bởi các sản phẩm của Trung Quốc, bị ép giảm giá liên tục nhưng phải tham gia freeship và tặng voucher để giữ hiển thị.

Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp lớn và nhà bán sỉ sẵn sàng “đốt tiền” để chiếm thị phần, khiến các shop nhỏ gần như không còn lợi thế. Hiện nhiều người bán nhỏ, đang chuyển hướng sang bán hàng đa kênh trên Facebook, TikTok hoặc website riêng bằng cách xây dựng thương hiệu cá nhân, vừa tạo lập thông tin vừa bán, tập trung sản phẩm ngách, nhằm hạn chế phụ thuộc hoàn toàn vào các sàn TMĐT.

Cuộc chơi ngày càng khắc nghiệt

Không thể phủ nhận TMĐT vẫn là thị trường đầy tiềm năng tại Việt Nam. Tuy nhiên, giai đoạn “dễ bán, dễ kiếm tiền” đã qua. Hiện nay, để tồn tại trên các sàn TMĐT, người bán không chỉ cần sản phẩm tốt mà còn phải biết tối ưu chi phí, quản trị quảng cáo hiệu quả, kiểm soát được việc hoàn hàng và phải biết xây dựng thương hiệu riêng để chủ động tiếp cận nguồn khách ngoài sàn.

“Với các shop online nhỏ lẻ, bài toán lớn nhất hiện nay không còn là “làm sao bán được hàng”, mà là sao phải bán được số lượng hàng nhiều nhất, bị trả hàng ít nhất, sản phẩm bị cạnh tranh ít nhất, thì may ra mới có thể trụ vững trong thời gian tới”, một người bán hàng online lâu năm tại TP.HCM chia sẻ.