Sau 20 năm lưu lạc, bộ xương khủng long quý hiếm trở về Mông Cổ

Sự kiện không chỉ đánh dấu thắng lợi lớn trong cuộc chiến chống buôn lậu cổ vật mà còn mở ra cơ hội nghiên cứu mới cho giới khoa học.

Cuộc truy tìm xuyên biên giới kéo dài gần 20 năm

Sau gần hai thập kỷ thất lạc, 29 bộ hóa thạch khủng long quý giá vừa chính thức trở về thủ đô Ulaanbaatar của Mông Cổ. Đây được xem là một trong những vụ hồi hương cổ vật đáng chú ý nhất những năm gần đây, khép lại hành trình truy tìm kéo dài qua nhiều quốc gia và nhiều năm đấu tranh pháp lý.

Theo cảnh sát Ulaanbaatar, số hóa thạch này bị các đối tượng đào trộm tại Mông Cổ vào năm 2006 trước khi được vận chuyển trái phép ra nước ngoài nhằm bán cho các nhà sưu tập trên thị trường đen. Trong nhiều năm, tung tích của chúng gần như biến mất hoàn toàn.

Bước ngoặt xuất hiện vào năm 2013 khi lực lượng hải quan Pháp phát hiện những mảnh hóa thạch đáng ngờ trong một đợt kiểm tra. Từ đây, cuộc điều tra quốc tế được triển khai với sự phối hợp giữa cơ quan chức năng Pháp và Mông Cổ.

Trong giai đoạn 2013-2015, các thủ tục pháp lý liên quan đến quyền sở hữu, tịch thu và bảo quản hiện vật được hoàn tất theo các công ước quốc tế về bảo vệ di sản văn hóa. Sau nhiều năm lưu giữ và xác minh, toàn bộ số hóa thạch cuối cùng đã được trao trả cho Mông Cổ.

Vụ việc một lần nữa cho thấy sức hút đặc biệt của các hóa thạch khủng long đến từ sa mạc Gobi – nơi được xem là một trong những "kho báu tiền sử" lớn nhất thế giới. Sự phong phú về cổ sinh vật học đã mang lại cho Mông Cổ nhiều phát hiện mang tính đột phá, nhưng đồng thời cũng khiến quốc gia này trở thành mục tiêu của các đường dây săn trộm và buôn bán cổ vật xuyên quốc gia.

Việc đưa được hàng chục bộ hóa thạch trở về quê hương được giới chức Mông Cổ đánh giá là chiến thắng quan trọng trong nỗ lực bảo vệ tài sản văn hóa và lịch sử quốc gia.

"Anh em họ" của T-rex mở ra cơ hội nghiên cứu mới

Trong số 29 bộ hóa thạch được hồi hương, đáng chú ý nhất là bộ xương phục dựng hơn một nửa của loài Tarbosaurus bataar, một trong những loài săn mồi lớn nhất từng sinh sống tại châu Á.

Các nhà khoa học thường gọi Tarbosaurus bataar là "anh em họ" của Tyrannosaurus rex (T-rex) bởi chúng có nhiều đặc điểm tiến hóa tương đồng. Loài khủng long ăn thịt khổng lồ này sinh sống vào cuối kỷ Phấn trắng, khoảng 65-70 triệu năm trước.

Điều khiến Tarbosaurus bataar đặc biệt giá trị là dấu tích của chúng gần như chỉ được phát hiện tại sa mạc Gobi của Mông Cổ. Vì vậy, mỗi bộ hóa thạch đều mang ý nghĩa khoa học đặc biệt, giúp các nhà nghiên cứu tìm hiểu sâu hơn về hệ sinh thái cổ đại và quá trình tiến hóa của nhóm khủng long săn mồi đỉnh cao.

Ngoài Tarbosaurus bataar, bộ sưu tập còn bao gồm hóa thạch của các loài khủng long chân thú (theropod), khủng long giả đà điểu (ornithomimosaur) và khủng long mỏ vịt (hadrosaur). Đây đều là những loài từng sinh sống tại khu vực hiện nay là sa mạc Gobi vào giai đoạn cuối thời đại khủng long.