Smartphone trong năm 2026 sẽ đắt đỏ và khan hiếm hơn do AI

Theo một báo cáo nghiên cứu mới nhất được công bố vào 16.12 bởi Counterpoint Research, sự bùng nổ của AI không chỉ làm thay đổi cách chúng ta làm việc mà còn đang làm đảo lộn chuỗi cung ứng linh kiện bán dẫn toàn cầu, đặc biệt là các chip nhớ. Cơn khát tài nguyên của các trung tâm dữ liệu AI đang hút cạn nguồn cung DRAM, đẩy giá thành linh kiện lên mức kỷ lục và tạo ra một áp lực khổng lồ lên ngành công nghiệp điện thoại thông minh.

Các chuyên gia dự báo rằng năm 2026 sẽ là một năm đầy thách thức, khi giá smartphone tăng vọt. Trong khi sản lượng xuất xưởng lại sụt giảm, đánh dấu sự kết thúc của kỷ nguyên thiết bị di động giá rẻ và dồi dào mà chúng ta từng biết. Đây không chỉ là một sự điều chỉnh thị trường ngắn hạn, mà là hệ quả của việc phân bổ lại tài nguyên công nghệ, nơi các thiết bị cá nhân phải nhường bước cho các siêu máy tính phục vụ trí tuệ nhân tạo.

Hiệu ứng domino từ trung tâm dữ liệu: Khi giá thành sản xuất tăng phi mã

Nguyên nhân sâu xa của làn sóng tăng giá sắp tới nằm ở một loại linh kiện tuy nhỏ bé nhưng đóng vai trò sống còn đối với mọi thiết bị điện tử: bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên động, hay còn gọi là DRAM. Trong một kịch bản lý tưởng, nguồn cung DRAM sẽ được phân bổ hài hòa giữa máy tính, điện thoại và máy chủ. Tuy nhiên, sự trỗi dậy của AI tạo sinh đã phá vỡ thế cân bằng này.

Các trung tâm dữ liệu trên toàn cầu đang chạy đua vũ trang để tích hợp các hệ thống tính toán hiệu suất cao của Nvidia nhằm huấn luyện và vận hành các mô hình AI. Những hệ thống này đòi hỏi một lượng khổng lồ các bộ nhớ băng thông cao và DRAM tiên tiến. Điều này buộc hai gã khổng lồ sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới là SK Hynix và Samsung phải dồn toàn lực ưu tiên cho các đơn hàng từ Nvidia và các tập đoàn công nghệ lớn, vô tình đẩy các nhà sản xuất điện thoại thông minh xuống cuối hàng đợi ưu tiên.

Hệ quả của sự chuyển dịch này được phản ánh rõ nét qua những con số biết nói trong báo cáo của Counterpoint. Dự báo cho thấy lượng smartphone xuất xưởng trong năm 2026 có thể giảm 2,1%, một sự đảo chiều đáng buồn so với các triển vọng tăng trưởng hoặc đi ngang được đưa ra trước đó. Cần lưu ý rằng lượng xuất xưởng là thước đo nhu cầu từ các kênh bán lẻ như cửa hàng và nhà phân phối, và sự sụt giảm này cho thấy các hãng điện thoại đang e ngại việc tung ra quá nhiều sản phẩm trong bối cảnh giá linh kiện leo thang.

Đồng thời, giá bán trung bình (ASP) của smartphone dự kiến sẽ tăng 6,9% so với cùng kỳ năm trước vào năm 2026, cao hơn gần gấp đôi so với mức dự báo tăng 3,6% trước đây. Sự chênh lệch này không đến từ việc các hãng điện thoại muốn tăng lợi nhuận, mà là nỗ lực tuyệt vọng để bù đắp chi phí đầu vào đang tăng chóng mặt.

Tình hình đặc biệt nghiêm trọng ở phân khúc giá rẻ. Đối với các mẫu smartphone bình dân có giá dưới 200 USD, chi phí nguyên vật liệu (Bill of Materials - BoM) đã tăng từ 20% đến 30% kể từ đầu năm nay. Đây là một con số khổng lồ đối với một phân khúc vốn có biên lợi nhuận mỏng như dao cạo. Trong khi đó, phân khúc trung và cao cấp cũng không thoát khỏi vòng xoáy này với mức tăng chi phí vật liệu từ 10% đến 15%.

Counterpoint đưa ra một viễn cảnh u ám hơn khi nhận định rằng giá bộ nhớ có thể tiếp tục tăng thêm 40% cho đến quý 2 năm 2026. Điều này sẽ khiến chi phí sản xuất một chiếc điện thoại tăng thêm từ 8% đến hơn 15% so với mức giá vốn đã rất cao hiện nay. Cuối cùng, như một quy luật tất yếu của thị trường, toàn bộ gánh nặng chi phí này sẽ được chuyển sang vai người tiêu dùng, buộc họ phải chi trả nhiều hơn để sở hữu những thiết bị thiết yếu.

Cuộc sàng lọc khốc liệt: Apple, Samsung trụ vững và chiến thuật "bình mới rượu cũ"

Sự khan hiếm linh kiện và bão giá không tác động đồng đều lên tất cả các tay chơi trên thị trường. Nó tạo ra một cuộc sàng lọc khốc liệt, nơi kẻ mạnh càng thêm mạnh và kẻ yếu đứng trước nguy cơ bị đào thải. MS Hwang, Giám đốc nghiên cứu tại Counterpoint, nhận định rằng Apple và Samsung là những cái tên có vị thế tốt nhất để vượt qua cơn bão trong vài quý tới.

Nhờ quy mô khổng lồ, khả năng đàm phán giá cả vượt trội và biên lợi nhuận cao, hai ông lớn này có đủ "phòng đệm" để hấp thụ một phần chi phí gia tăng hoặc điều chỉnh chiến lược mà không gây sốc cho khách hàng. Hơn nữa, Samsung với tư cách là nhà sản xuất chip nhớ hàng đầu thế giới, còn có lợi thế "sân nhà" trong việc đảm bảo nguồn cung cho chính các thiết bị Galaxy của mình.

Ngược lại, bức tranh trở nên tăm tối hơn nhiều đối với các nhà sản xuất smartphone Trung Quốc, những người đang thống trị phân khúc tầm trung và giá rẻ. Với biên lợi nhuận thấp và sự phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung linh kiện bên ngoài, họ không có nhiều không gian để xoay sở giữa việc giữ thị phần và bảo vệ lợi nhuận. Khi giá DRAM tăng, họ buộc phải đứng trước hai lựa chọn đau đớn: hoặc tăng giá bán và chấp nhận mất khách hàng, hoặc giữ giá và chịu lỗ. Để sinh tồn, nhiều hãng có thể sẽ buộc phải áp dụng những chiến thuật thỏa hiệp về chất lượng sản phẩm, điều mà người tiêu dùng cần hết sức cảnh giác trong thời gian tới.

Counterpoint dự báo rằng để kìm hãm đà tăng giá, một số công ty có thể sẽ âm thầm hạ cấp các linh kiện khác như module camera, màn hình hiển thị hay thậm chí là hệ thống âm thanh. Việc tái sử dụng các linh kiện cũ từ các đời máy trước cũng là một giải pháp khả thi để tiết kiệm chi phí. Điều này dẫn đến một nghịch lý là người dùng có thể phải bỏ ra số tiền lớn hơn để mua một chiếc điện thoại có cấu hình không thực sự vượt trội, thậm chí kém hơn về một số mặt so với thế hệ trước.

Bên cạnh đó, các hãng sản xuất cũng sẽ cố gắng hướng người tiêu dùng sang các dòng sản phẩm cao cấp đắt tiền hơn, nơi họ có biên lợi nhuận tốt hơn để bù đắp cho chi phí linh kiện. Thị trường smartphone năm 2026, vì thế, sẽ là một chiến trường, nơi sự minh bạch về cấu hình và giá trị thực của sản phẩm bị thử thách. Và, người tiêu dùng cần trở nên thông thái hơn bao giờ hết, trước các quyết định mua sắm của mình.