Sở hữu trí tuệ - chìa khóa nâng tầm sản phẩm OCOP Cần Thơ

Phóng viên Một Thế Giới đã có hỏi - đáp ông Phạm Trường Giang, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) TP. Cần Thơ xung quanh vấn đề này.

- Thưa ông, với vai trò là cơ quan quản lí nhà nước về KHCN và sở hữu trí tuệ (SHTT) tại địa phương, ông đánh giá như thế nào về thực trạng xây dựng và bảo hộ thương hiệu cho sản phẩm OCOP, đặc sản Cần Thơ hiện nay?

- Ông Phạm Trường Giang: Có thể nói, Cần Thơ đã đạt được những kết quả rất tích cực trong công tác xây dựng và bảo hộ tài sản trí tuệ, đặc biệt là đối với sản phẩm OCOP và các đặc sản địa phương. Tính đến ngày 05/8, thành phố đã có 606 đơn đăng ký bảo hộ và 677 văn bằng bảo hộ được cấp, trong đó có 633 nhãn hiệu, 30 kiểu dáng công nghiệp, 12 giải pháp hữu ích và 02 sáng chế. Đặc biệt, thành phố hiện đang quản lí 03 chỉ dẫn địa lí, 08 nhãn hiệu chứng nhận và 41 nhãn hiệu tập thể.

Về chương trình OCOP, Cần Thơ đã phát triển được 903 sản phẩm, trong đó có 242 sản phẩm đạt chuẩn 4 sao và 04 sản phẩm xuất sắc đạt hạng 5 sao quốc gia như gạo ST. Đây là những minh chứng rõ nét cho năng lực sáng tạo và chất lượng vượt trội của nông sản Cần Thơ. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đó, chúng tôi cũng nhận thấy tiềm năng SHTT của địa phương vẫn chưa được khai thác tối đa. Số lượng đăng kí bảo hộ đối với các tài sản trí tuệ có hàm lượng tri thức và giá trị thương mại cao như sáng chế, giải pháp hữu ích hay kiểu dáng công nghiệp vẫn còn rất khiêm tốn. Nhiều chủ thể OCOP và làng nghề truyền thống còn gặp khó khăn trong khâu hoàn thiện hồ sơ đăng kí, quản trị thương hiệu và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Bên cạnh đó, việc quảng bá, khai thác thương mại các nhãn hiệu đã được bảo hộ cũng chưa tương xứng với tiềm năng, chưa phát huy được giá trị thực tế trên thị trường.

- Thưa ông, những khó khăn, thách thức nào đang cản trở doanh nghiệp và các chủ thể OCOP tại Cần Thơ trong việc đăng kí và bảo hộ sở hữu trí tuệ?

- Ông Phạm Trường Giang: Có nhiều rào cản đang đặt ra. Trước hết là nhận thức của các chủ thể sản xuất. Không ít doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh vẫn chưa thực sự quan tâm đến việc đăng kí bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ cho sản phẩm của mình. Họ thường cho rằng đây là thủ tục phức tạp, tốn kém và chưa thấy được lợi ích thiết thực từ việc bảo hộ các đối tượng SHTT (sở hữu công nghiệp). Nhiều sản phẩm OCOP đã được đăng kí bảo hộ sở hữu trí tuệ (nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, …) nhưng chưa được chủ thể khai thác, thương mại một cách hiệu quả. Nhất là trên môi trường thương mại điện tử.

Thách thức thứ 2 liên quan đến năng lực và nguồn lực. Kinh nghiệm và năng lực quản trị, khai thác quyền sở hữu trí tuệ, kiểm soát chất lượng sản phẩm sau bảo hộ của nhiều chủ thể còn hạn chế. Chưa quan tâm đến việc kiểm nghiệm, đánh giá thường xuyên để đảm bảo chất lượng sản phẩm đúng với cam kết.

Thách thức thứ 3 là, đa số các chủ thể sản phẩm OCOP là hộ gia đình, hộ kinh doanh cá thể, HTX, doanh nghiệp siêu nhỏ. Vì vậy, nguồn lực của các chủ thể rất hạn chế, bao gồm ba khía cạnh cốt lõi: tài chính, con người và cơ sở vật chất.

-Vậy Sở KHCN Cần Thơ có những giải pháp cụ thể nào để tháo gỡ các điểm nghẽn này, thưa ông?

- Ông Phạm Trường Giang: Sở KH & CN là cơ quan chuyên môn tham mưu cho Ủy ban nhân dân thành phố thực hiện chức năng quản lí nhà nước về SHTT (sở hữu công nghiệp), chúng tôi đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.

Thứ nhất, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về vai trò của SHTT cho cộng đồng doanh nghiệp, hợp tác xã và các chủ thể OCOP. Chúng tôi tổ chức các hội thảo, tập huấn để hướng dẫn cụ thể quy trình đăng kí, quản lí và khai thác tài sản trí tuệ một cách hiệu quả. Hội thảo khoa học ngày 7/8 vừa qua với chủ đề "Vai trò của SHTT trong phát triển sản phẩm OCOP và ngành nghề truyền thống địa phương" là một minh chứng cho nỗ lực này.

Thứ hai, phối hợp với các Sở, ngành liên quan chuyển đổi số mạnh mẽ công tác quản lí cơ sở dữ liệu cho các sản phẩm OCOP trên địa bàn thành phố. Đồng thời, triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, blockchain,… xây dựng và hoàn chỉnh cơ sở dữ liệu cần thiết giúp sản phẩm đặc trưng của Cần Thơ dễ dàng gia nhập chuỗi bán lẻ hiện đại và sàn thương mại điện tử.

Thứ ba, sau khi sáp nhập địa giới hành chính (01/7/2025), chúng tôi đã tham mưu trình cấp có thẩm quyền ban hành các chính sách hỗ trợ (1) Hỗ trợ xác lập, bảo hộ và phát triển tài sản trí tuệ qua Chương trình phát triển tài sản trí tuệ TP. Cần Thơ đến năm 2030; (2) Hỗ trợ đổi mới công nghệ qua Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đổi mới công nghệ, thiết bị giai đoạn 2021-2030. (3) Hỗ trợ nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, hàng hóa; truy xuất nguồn gốc sản phẩm. (4) Kết nối hợp tác nghiên cứu KHCN, đổi mới sáng tạo. Thông qua các chính sách hỗ trợ trên sẽ được đánh giá hiệu quả của chính sách mang lại, từ đó chúng tôi sẽ nghiên cứu, tham mưu điều chỉnh sau cho phù hợp, với mục tiêu cuối cùng là giúp nhiều sản phẩm OCOP và các đặc sản địa phương thực sự phát huy giá trị, nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định vị thế thương hiệu của nông sản Cần Thơ trên thị trường quốc tế.