Số phận của điện thoại thông minh trong kỷ nguyên mạng 6G?

Bất chấp sự trỗi dậy mạnh mẽ của kính thực tế tăng cường, các thiết bị đeo tích hợp trí tuệ nhân tạo và hàng loạt ý kiến trên mạng xã hội về sự thoái trào của điện thoại truyền thống. Giới chuyên gia trong ngành khẳng định điện thoại thông minh vẫn sẽ duy trì vị thế trung tâm không thể thay thế. Quá trình nghiên cứu và phát triển phần cứng hiện đang diễn ra vô cùng sôi động, hướng tới mục tiêu tung ra những sản phẩm thương mại hoàn thiện vào năm 2030.

Vị thế không thể lung lay của điện thoại thông minh

Lý do cốt lõi đầu tiên giúp điện thoại thông minh duy trì vị thế độc tôn chính là quy mô khổng lồ của nền tảng người dùng hiện tại. Với hàng tỉ người dùng trên toàn cầu và sự thâm nhập sâu rộng vào mọi khía cạnh của đời sống sinh hoạt, phương tiện này đã trở thành vật bất ly thân của xã hội hiện đại. Khối lượng hàng tỉ thiết bị đang lưu hành tạo ra một hệ sinh thái khổng lồ về ứng dụng, dịch vụ và thói quen tiêu dùng mà bất kỳ một loại hình phần cứng mới mẻ nào cũng khó lòng lật đổ hay vượt qua trong một sớm một chiều.

Thứ hai là bên cạnh yếu tố quy mô, sức mạnh điện toán trên chính thiết bị đầu cuối là một rào cản kỹ thuật khiến các thiết bị đeo mới khó lòng thay thế hoàn toàn chức năng của điện thoại thông minh. Khả năng xử lý dữ liệu trực tiếp trên phần cứng cục bộ không phụ thuộc vào kết nối mạng không dây, mang lại độ trễ cực thấp và đảm bảo hiệu suất hoạt động liên tục. Nhìn từ góc độ bảo mật và quyền riêng tư, năng lực điện toán cục bộ này đóng vai trò sống còn và tuyệt đối không thể bị thay thế hoàn toàn bởi sức mạnh điện toán đám mây hay mạng lưới máy chủ lưu trữ.

Thêm vào đó, với sự phát triển vũ bão của trí tuệ nhân tạo, thiết bị đầu cuối cá nhân có thể được huấn luyện liên tục để tạo ra những tác tử AI thấu hiểu thói quen của từng cá nhân. Trái ngược lại, các mô hình ngôn ngữ lớn trên nền tảng đám mây thường chỉ cung cấp những phản hồi mang tính chất chung chung và thiếu đi sự cá nhân hóa sâu sắc mà người dùng mong đợi.

Yếu tố thứ ba củng cố vững chắc vị trí của điện thoại thông minh chính là những giới hạn về mặt trải nghiệm của các thiết bị công nghệ mới hiện nay. Kính thông minh hay các thiết bị thị giác ảo tích hợp AI dẫu mang lại cảm giác mới lạ nhưng vẫn tồn tại nhiều điểm nghẽn về mặt thiết kế, trọng lượng và thời lượng pin. Quan trọng hơn, toàn bộ hệ sinh thái của các sản phẩm này vẫn đang thiếu vắng những ứng dụng đột phá đủ sức thuyết phục người dùng thay đổi thói quen. Do đó, chúng vẫn chỉ đóng vai trò là những thiết bị phụ trợ, xoay quanh trung tâm điều khiển là chiếc điện thoại, thay vì trở thành một nhu cầu thiết yếu đối với đại đa số công chúng.

Lộ trình tiến ra thị trường và những rào cản kỹ thuật cốt lõi

Về thời điểm thế hệ điện thoại 6G chính thức được tung ra thị trường cùng sự thay đổi về cấu trúc thiết kế so với các dòng máy 4G và 5G hiện tại, các nhà sản xuất đã có những bước đi hoạch định vô cùng rõ ràng. Chuyên gia công nghệ mạng di động Thẩm Gia (Shen Jia) từ hãng OPPO chia sẻ với phóng viên tờ Securities Times rằng các công ty điện thoại di động hiện đã bắt tay vào quá trình hợp tác nghiên cứu và phát triển sâu rộng cùng những nhà sản xuất vi mạch hàng đầu như Qualcomm hay MediaTek.

Song song đó, các hãng cũng đang thúc đẩy nghiên cứu độc lập để tự chủ các thành phần linh kiện trọng yếu như ăng-ten tần số vô tuyến. Quá trình chế tạo các nguyên mẫu sơ bộ dự kiến sẽ bắt đầu diễn ra vào năm 2027 và 2028. Sau khi tiêu chuẩn mạng toàn cầu được "chốt hạ" vào năm 2029, các vi mạch thương mại có thể được sản xuất thử nghiệm và kiểm định chỉ trong vòng vài tháng. Đến năm 2030, những sản phẩm điện thoại di động 6G hoàn thiện chắc chắn sẽ có mặt trên các kệ hàng để phục vụ người tiêu dùng.

Theo kế hoạch hiện tại của Dự án Đối tác Thế hệ thứ 3 (3GPP) – tổ chức toàn cầu chịu trách nhiệm thiết lập tiêu chuẩn viễn thông, phiên bản tiêu chuẩn 6G đầu tiên dự kiến sẽ được hoàn thiện vào khoảng năm 2029, mở đường cho giai đoạn thương mại hóa quy mô lớn trên toàn thế giới vào năm 2030. Đánh giá về thiết kế vật lý, ông Thẩm Gia nhận định cấu trúc bên trong của dòng máy 6G sẽ không có những sự thay đổi quá lớn gây xáo trộn dây chuyền sản xuất.

Điển hình như vấn đề ăng-ten, ngay từ kỷ nguyên 5G, chuẩn ăng-ten đa luồng phát và nhận đã được thông qua, nhưng việc áp dụng đồng bộ trên toàn bộ thiết bị vẫn chưa thực sự khả thi do e ngại về việc gia tăng trọng lượng và độ dày của thiết bị, gây ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm cầm nắm của người dùng.

Tuy nhiên, với sự phổ biến ngày càng tăng của các tính năng thông minh và kết nối đa nền tảng, mức tiêu thụ năng lượng của điện thoại chắc chắn sẽ tăng vọt. Đây là một thách thức kỹ thuật lớn mà các nhà sản xuất đang phải tập trung cao độ để giải quyết nhằm tối ưu trải nghiệm sử dụng liên tục.

Về định giá sản phẩm, giới chuyên gia tin tưởng rằng giá bán của các thiết bị 6G sẽ không tăng vọt so với mặt bằng chung hiện tại, bởi người tiêu dùng sẽ ngay lập tức quay lưng nếu mức giá vượt qua ngưỡng chấp nhận của thị trường. Việc công nghệ mới này có tạo ra một làn sóng lên đời thiết bị ồ ạt hay không phụ thuộc hoàn toàn vào trải nghiệm thực tế mang lại có thực sự là một bước nhảy vọt so với hệ thống 5G hay không.

Cuộc đua thiết lập tiêu chuẩn và làm chủ cuộc chơi thập kỷ

Trong ngành công nghiệp truyền thông di động, các tiêu chuẩn vận hành đóng vai trò như bộ luật tối cao mang tính quyết định đến sự thành bại của mọi doanh nghiệp. Bởi vì hệ thống tiêu chuẩn 3GPP yêu cầu tính tương thích ngược của cùng một thế hệ công nghệ viễn thông trong suốt quá trình tiến hóa kéo dài hàng thập kỷ, mọi đợt nâng cấp hạ tầng mạng của các nhà mạng đều phải tính đến khả năng hoạt động trơn tru của các thiết bị đầu cuối đã được bán ra trước đó.

Cơ chế này đồng nghĩa với việc một khi các công nghệ di động bước vào giai đoạn thương mại hóa diện rộng, các bản cập nhật và phiên bản ra mắt sau đó hầu như chỉ mang tính chất tối ưu hóa bổ sung. Khung kỹ thuật khắt khe này khiến cho những sáng tạo mang tính lật đổ hay phá vỡ giới hạn truyền thống trở nên vô cùng khó khăn ở giai đoạn giữa chu kỳ. Vì vậy, phiên bản đầu tiên của bất kỳ một tiêu chuẩn mạng mới nào cũng mang sức mạnh định đoạt toàn bộ hướng đi công nghệ và phân định rõ ràng bức tranh tổng thể của toàn ngành trong trọn vẹn 10 năm tiếp theo.

Nắm bắt được tính chất sống còn của việc giành ưu thế ngay từ vạch xuất phát, hàng loạt ông lớn công nghệ từ Trung Quốc như Huawei, ZTE, Xiaomi, OPPO, vivo cho đến Honor đã âm thầm khởi động quá trình quy hoạch và nghiên cứu công nghệ 6G từ nhiều năm trước. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng và việc liên tục đổ vốn đầu tư vào các phòng nghiên cứu không hướng tới mục tiêu nào khác ngoài việc ghi danh vào bản đồ sở hữu trí tuệ lõi.

Bất kỳ doanh nghiệp nào có khả năng đưa các sáng chế của mình trở thành tiêu chuẩn chung của tổ chức 3GPP sẽ nắm giữ lợi thế tuyệt đối trong đàm phán bản quyền, làm chủ chuỗi cung ứng linh kiện và giữ vai trò định hướng sự phát triển của toàn bộ ngành công nghiệp viễn thông khổng lồ trên quy mô toàn cầu.