Sở Xây dựng TP.HCM nói gì về đề xuất miễn vé xe buýt toàn dân?

Đề xuất miễn phí hoàn toàn vé xe buýt tại TP.HCM đang thu hút sự quan tâm lớn của dư luận. Không chỉ là một chính sách an sinh, đây còn được xem là giải pháp chiến lược nhằm tái cấu trúc giao thông đô thị. Trước những băn khoăn về tính khả thi và hiệu quả, đại diện Sở Xây dựng đã chính thức lên tiếng, làm rõ các vấn đề cốt lõi xoay quanh chủ trương “xe buýt 0 đồng”.

Miễn vé xe buýt chỉ là điều kiện cần

Tại buổi họp báo về tình hình kinh tế - xã hội TP.HCM chiều 9.4, ông Đỗ Diệp Gia Hợp – Phó Trưởng phòng Bảo trì khai thác công trình giao thông (Sở Xây dựng) cho rằng, việc miễn vé xe buýt không đơn thuần là chính sách hỗ trợ chi phí đi lại, mà còn là “cú hích” nhằm thay đổi hành vi giao thông của người dân.

Theo ông Hợp, Sở Xây dựng đã hoàn tất việc tham mưu và trình hồ sơ lên các cấp có thẩm quyền. Đồng thời, thành phố cũng đang xây dựng nghị quyết để trình Hội đồng nhân dân xem xét. Toàn bộ quy trình được triển khai theo đúng quy định pháp luật nhằm đảm bảo khi chính sách được thông qua sẽ có đầy đủ hành lang pháp lý để thực hiện.

Đại diện Sở Xây dựng nhấn mạnh, việc miễn vé xe buýt cần được nhìn nhận trong tổng thể chiến lược phát triển giao thông công cộng. “Đây là giải pháp mang tính nền tảng để tiến tới kiểm soát phương tiện cá nhân trong tương lai”, ông Hợp nói.

Một trong những vấn đề được dư luận đặc biệt quan tâm là hiệu quả thực tế của chính sách: liệu miễn vé xe buýt có đủ sức thu hút người dân từ bỏ xe máy, ô tô cá nhân để chuyển sang phương tiện công cộng?

Trả lời câu hỏi này, Sở Xây dựng dẫn lại kết quả từ các chương trình thí điểm trước đây, cho thấy lượng hành khách tăng từ 20% đến 31%. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy chi phí là một trong những rào cản lớn đối với việc sử dụng xe buýt.

Tuy nhiên, ông Hợp cũng thẳng thắn nhìn nhận: miễn vé không phải là yếu tố quyết định duy nhất. “Miễn phí chỉ là điều kiện cần. Để người dân gắn bó lâu dài với xe buýt, chất lượng dịch vụ mới là yếu tố then chốt”, ông nhấn mạnh.

Vì vậy, song song với đề xuất miễn vé, Sở Xây dựng đang tập trung rà soát và hoàn thiện toàn bộ hệ thống vận hành. Từ việc lấy ý kiến các sở, ngành đến xây dựng cơ chế giám sát, tất cả đều nhằm đảm bảo chính sách khi triển khai sẽ minh bạch, hiệu quả và tránh trục lợi.

Đáng chú ý, công nghệ được đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược này. Hệ thống vé điện tử đang được triển khai đồng bộ trên toàn mạng lưới xe buýt. Dù hành khách không phải trả tiền, việc “quét vé” vẫn được duy trì để thu thập dữ liệu.

Theo ông Đỗ Diệp Gia Hợp, nguồn dữ liệu này sẽ giúp cơ quan quản lý nắm bắt chính xác lưu lượng hành khách, từ đó điều chỉnh tần suất tuyến xe theo thời gian thực. Đây là yếu tố quan trọng để tránh tình trạng quá tải khi lượng người sử dụng tăng mạnh.

Hạ tầng có thể đáp ứng nếu lượng khách tăng

Liên quan đến lo ngại về năng lực hạ tầng, đại diện Sở Xây dựng cho biết thành phố đã tiến hành rà soát toàn diện và nhận thấy hệ thống xe buýt hiện vẫn còn dư địa lớn để khai thác.

Hiện TP.HCM có hàng nghìn phương tiện, trong đó nhiều tuyến chưa hoạt động hết công suất, đặc biệt vào giờ thấp điểm. Điều này cho phép hệ thống có thể tiếp nhận thêm lượng hành khách đáng kể mà chưa cần đầu tư ngay lập tức quá nhiều phương tiện mới.

“Chúng tôi đánh giá hạ tầng hiện tại có thể đáp ứng mức tăng trưởng ban đầu. Quan trọng là phải điều hành linh hoạt, dựa trên dữ liệu thực tế”, ông Hợp khẳng định.

Song song đó, kế hoạch nâng cấp và mở rộng mạng lưới cũng đang được xây dựng. Các tuyến xe buýt sẽ được điều chỉnh, bổ sung nhằm tăng độ phủ, đặc biệt tại các khu dân cư đông đúc và khu công nghiệp.

Hạ tầng phụ trợ như nhà chờ cũng sẽ được cải thiện để nâng cao trải nghiệm hành khách. Ngoài ra, xe buýt có thể được ưu tiên trong tổ chức giao thông nhằm đảm bảo tốc độ và độ đúng giờ – những yếu tố then chốt để thu hút người sử dụng.

Một điểm đáng chú ý khác là định hướng phát triển giao thông xanh. Theo Sở Xây dựng, tỷ lệ xe buýt sử dụng năng lượng sạch tại TP.HCM hiện đã chiếm hơn một nửa tổng số phương tiện và sẽ tiếp tục được nâng lên trong thời gian tới.

Việc kết hợp giữa miễn phí vé và sử dụng phương tiện thân thiện môi trường được kỳ vọng sẽ tạo ra tác động kép: vừa giảm chi phí cho người dân, vừa giảm phát thải khí nhà kính.

Thay đổi thói quen đi lại là bài toán dài hạn

Tuy nhiên, đại diện Sở Xây dựng cũng nhấn mạnh rằng để chính sách phát huy hiệu quả, cần có sự đồng bộ từ nhiều phía. Xe buýt khó có thể hoạt động hiệu quả nếu thiếu sự kết nối với các loại hình giao thông khác như metro hay xe đạp công cộng.

Bên cạnh đó, thay đổi thói quen đi lại của người dân là một quá trình dài. Theo ông Đỗ Diệp Gia Hợp, cần đẩy mạnh truyền thông để người dân hiểu rằng lựa chọn xe buýt không chỉ vì miễn phí, mà còn vì lợi ích chung của xã hội.

Ở góc độ quản lý, thành phố cũng đang nghiên cứu các giải pháp kiểm soát phương tiện cá nhân trong tương lai. Khi giao thông công cộng đủ hấp dẫn, việc hạn chế xe cá nhân sẽ trở nên khả thi hơn.

Trong suốt quá trình triển khai, các chỉ số về sản lượng hành khách, chi phí vận hành và mức độ hài lòng của người dân sẽ được theo dõi chặt chẽ. Đây sẽ là cơ sở để điều chỉnh chính sách kịp thời, đảm bảo hiệu quả sử dụng ngân sách.

Từ những phân tích trên, có thể thấy đề xuất miễn vé xe buýt không phải là một quyết định đơn lẻ, mà là một phần trong chiến lược dài hạn nhằm tái cấu trúc giao thông đô thị.

Như chia sẻ của ông Đỗ Diệp Gia Hợp, mục tiêu cuối cùng không phải là miễn phí, mà là xây dựng một hệ thống giao thông công cộng đủ hấp dẫn để người dân tự nguyện lựa chọn.

Nếu được triển khai đồng bộ và hiệu quả, “xe buýt 0 đồng” có thể trở thành bước ngoặt quan trọng, góp phần giảm ùn tắc, cải thiện môi trường và nâng cao chất lượng sống cho người dân đô thị.