SpaceX chuẩn bị cho đợt phát hành cổ phiếu lần đầu lớn nhất lịch sử

Động thái này không chỉ nâng tầm quy mô của một thương vụ vốn đã được dự đoán là lớn nhất lịch sử, mà còn thiết lập những tiêu chuẩn hoàn toàn mới cho Phố Wall. Nếu thành công, đây sẽ là cột mốc định hình lại cách thức các siêu doanh nghiệp tiếp cận thị trường vốn đại chúng.

Tham vọng phá vỡ kỷ lục và những đặc quyền chưa từng có

Trước đó, công ty của tỷ phú Elon Musk từng đánh tiếng về việc tìm kiếm mức huy động 50 tỉ USD – một con số đã đủ để làm lu mờ hoàn toàn kỷ lục 29 tỉ USD mà tập đoàn dầu khí quốc gia Saudi Aramco thiết lập vào năm 2019. Tuy nhiên, theo các nguồn tin thân cận, trong một cuộc họp với giới đầu tư diễn ra vào 25.3 vừa qua, ban lãnh đạo SpaceX đã quyết định cộng thêm 25 tỉ USD vào mục tiêu ban đầu, một bước nhảy vọt cho thấy sự tự tin tột độ vào sức hút của thương hiệu trên thị trường toàn cầu.

Với kế hoạch mới này, Elon Musk đang nhắm đến mức định giá khổng lồ khoảng 1,75 nghìn tỉ USD cho đế chế khám phá không gian của mình. Để thấy rõ mức độ vĩ đại của con số này, hiện tại trên thị trường chứng khoán Mỹ chỉ có vỏn vẹn năm công ty đại chúng sở hữu giá trị vốn hóa thị trường cao hơn mức định giá kỳ vọng của SpaceX.

Dù SpaceX chưa chính thức nộp bản cáo bạch dự thảo cho các cơ quan quản lý Mỹ, giới quan sát kỳ vọng bước đi pháp lý này sẽ diễn ra trong vài ngày tới. Mục tiêu của công ty là chính thức chào sàn vào tháng 6, một thời điểm mang đậm dấu ấn cá nhân và chút tâm linh khi nó được tính toán để trùng với sinh nhật của Elon Musk, cũng như hiện tượng thiên văn hiếm gặp: sự thẳng hàng của sao Mộc và sao Kim.

Những gã khổng lồ ngân hàng đầu tư bao gồm Bank of America, Goldman Sachs, JPMorgan Chase và Morgan Stanley đều đã được xếp hàng để đóng vai trò dẫn dắt trong thương vụ bom tấn này. Điều đáng chú ý là các chủ ngân hàng đang cân nhắc một ý tưởng vô cùng táo bạo: cho phép các cổ đông hiện hữu bán tháo vị thế của họ ngay trong ngày giao dịch đầu tiên. Nếu được thông qua, quyết định này sẽ xóa bỏ hoàn toàn quy tắc truyền thống vốn được thiết kế để ngăn chặn người trong nội bộ giao dịch cổ phiếu ồ ạt (thường bị áp đặt lệnh cấm bán ra trong 180 ngày sau khi công ty lên sàn).

Tuy nhiên, một nguồn tin khác lại tiết lộ rằng SpaceX đang xem xét cơ chế "khóa cổ phiếu so le" (staggered lock-up). Cơ chế này sẽ cho phép các nhà đầu tư ban đầu từ từ bán giảm tỷ lệ sở hữu của họ trong vòng vài tháng nhằm tránh gây sụp đổ giá cổ phiếu. Lý do được đưa ra rất đơn giản: quy mô của đợt IPO này là "quá lớn để có thể mở khóa toàn bộ cùng một lúc" mà không gây ra những cú sốc thanh khoản nghiêm trọng trên thị trường.

Phố Wall "trải thảm đỏ" và định hình lại luật chơi năm 2026

Sự can thiệp sâu sắc của Elon Musk vào quy mô và thời điểm niêm yết đang tạo ra những tiền lệ vô cùng bất thường. Một nhà đầu tư thân cận với ngân hàng xử lý thương vụ này đã chia sẻ sự e ngại khi cho rằng việc Musk tự mình định giá thị trường mà không thông qua các quy trình định giá chính thức là một điều "khá đáng sợ". Tuy nhiên, sức hút từ cái tên SpaceX và tiềm năng lợi nhuận khổng lồ dường như đủ lớn để khiến các sàn giao dịch phải nhượng bộ và thay đổi luật chơi vì họ.

Thực tế, các sàn giao dịch chứng khoán lớn gần đây đã liên tục đề xuất những thay đổi trong quy tắc niêm yết. Mục tiêu rõ ràng là nhằm cung cấp các "lối đi tắt" (fast-track) để đưa các siêu công ty đại chúng mới nổi vào thẳng các bộ chỉ số hàng đầu của thị trường.

Tháng trước, sàn Nasdaq đã đưa ra đề xuất rằng bất kỳ đợt niêm yết mới nào có tổng giá trị thị trường lọt vào top 40 thành phần của chỉ số Nasdaq 100 danh giá đều có thể gia nhập chỉ số này chỉ sau 15 phiên giao dịch. Trong khi đó, theo quy định hiện hành, các thành viên mới chỉ có thể được thêm vào trong các đợt tái cơ cấu chỉ số thường niên, để thay thế một thành viên bị loại hoặc trong trường hợp chia tách công ty.

Hơn thế nữa, Nasdaq cũng đề xuất loại bỏ yêu cầu tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng tối thiểu ở mức 10% (tỷ lệ cổ phiếu của một công ty được chào bán ra công chúng). Điều này đồng nghĩa với việc các công ty lớn nhất vẫn sẽ đủ điều kiện tham gia bất chấp tỷ lệ cổ phiếu lưu hành thấp. Đề xuất này dường như được "đo ni đóng giày" cho SpaceX, khi công ty này chỉ có kế hoạch thả nổi chưa tới 5% vốn cổ phần của mình ra công chúng.

Ở phía đối diện, Sàn giao dịch Chứng khoán New York (NYSE) hồi đầu tháng này cũng không chịu kém cạnh khi thông báo họ đã áp dụng quy tắc "nhập cuộc nhanh" vào chỉ số NYSE 100 đối với các công ty mới niêm yết có giá trị vốn hóa thị trường lớn hơn top 50 công ty đang nằm trong chỉ số.

Sự nới lỏng từ các sàn giao dịch không chỉ dọn đường cho SpaceX mà còn báo hiệu một năm bùng nổ của các đợt IPO siêu lớn. Thị trường chứng khoán năm 2026 dự kiến sẽ chứng kiến sự đổ bộ của hàng loạt các gã khổng lồ công nghệ mới. Các công ty khởi nghiệp trí tuệ nhân tạo đình đám như Anthropic và OpenAI (được định giá lần lượt ở mức khổng lồ 350 tỉ USD và 730 tỉ USD) cũng đã phát đi những tín hiệu rõ ràng về kế hoạch phát hành cổ phiếu ra công chúng vào một thời điểm nào đó trong năm nay. Cuộc đua huy động vốn đang bước vào kỷ nguyên của những con số tính bằng trăm tỉ USD.