SpaceX hút hơn 250 tỉ USD đặt mua cổ phiếu, IPO nóng gấp gần 4 lần

Điều này cho thấy đây có thể trở thành thương vụ IPO (chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng) lớn nhất lịch sử.

Các nguồn tin của Reuters cho biết lượng đăng ký mua cổ phiếu SpaceX hiện cao gấp 3,5 đến gần 4 lần số cổ phiếu dự kiến chào bán. Theo giới ngân hàng đầu tư và nhà đầu tư, đây là dấu hiệu mới nhất cho thấy sức hút rất mạnh của thương vụ IPO này. Trong đó, nhiều quỹ đầu tư dài hạn đã đặt lệnh mua cổ phiếu SpaceX với quy mô rất lớn.

Một nguồn tin tiết lộ Elon Musk, Giám đốc điều hành SpaceX, đã tham gia một số cuộc họp trực tuyến với các nhà đầu tư tiềm năng trong thời gian ngắn.

SpaceX vẫn đang trong giai đoạn tiếp thị và gặp gỡ nhà đầu tư trước IPO. Ngày 9/6, Chủ tịch SpaceX Gwynne Shotwell và Giám đốc tài chính Bret Johnsen dự kiến tham dự buổi ăn trưa với khoảng 300 nhà đầu tư tổ chức tại trụ sở Morgan Stanley ở trung tâm quận Manhattan (thành phố New York, Mỹ), do đồng Chủ tịch tập đoàn dịch vụ tài chính này là Dan Simkowitz chủ trì.

Tuy nhiên, nhu cầu đầu tư vẫn có thể thay đổi trước khi mức giá IPO của SpaceX chính thức được chốt, dự kiến diễn ra chiều 11/6. Dự kiến cổ phiếu SpaceX bắt đầu giao dịch trên sàn Nasdaq (Mỹ) vào ngày 12/6.

Các con số đăng ký hiện tại mới chỉ phản ánh mức độ quan tâm của nhà đầu tư, chưa phải số cổ phiếu phân bổ cuối cùng. Việc phân bổ sẽ được quyết định khi định giá IPO của SpaceX hoàn tất.

Theo các nguồn tin của Reuters, nhiều nhà đầu tư tổ chức lớn thường chỉ đặt lệnh vào giai đoạn cuối của quá trình IPO.

SpaceX hiện chưa đưa ra bình luận.

SpaceX IPO lúc thị trường biến động mạnh

Thương vụ IPO của SpaceX diễn ra trong bối cảnh thị trường tài chính toàn cầu biến động mạnh. Chỉ số Nasdaq giảm điểm trong phiên giao dịch ngày 9/6, sau khi ghi nhận mức giảm mạnh nhất hơn một năm vào cuối tuần trước. Trong khi đó, giá Bitcoin giảm thêm 2,8%, thấp hơn khoảng 37% so với mức đỉnh hồi tháng 1.

Theo một số nhà phân tích, đà giảm của thị trường có thể một phần xuất phát từ việc các nhà đầu tư bán bớt cổ phiếu và tài sản hiện có để huy động tiền tham gia đợt IPO SpaceX.

SpaceX đặt cược vào tên lửa, Starlink và AI trong không gian

Trong tài liệu giới thiệu với nhà đầu tư, SpaceX nhấn mạnh vị thế đặc biệt của mảng phóng tên lửa. Trong ba năm qua, SpaceX cho biết các tên lửa của công ty đã đưa lên quỹ đạo phần lớn tổng khối lượng hàng hóa được phóng vào không gian trên toàn thế giới.

Ngoài ra, SpaceX cũng làm nổi bật sự tăng trưởng mạnh mẽ của Starlink, dịch vụ internet vệ tinh đang trở thành một trong những trụ cột kinh doanh quan trọng nhất cho hãng.

Đáng chú ý, SpaceX cho rằng thị trường AI trong tương lai có thể đạt quy mô khoảng 23.000 tỉ USD và đây sẽ là cơ hội tăng trưởng lớn của công ty. SpaceX cho rằng họ là doanh nghiệp duy nhất có khả năng vượt qua các giới hạn của hạ tầng trên mặt đất bằng cách tận dụng không gian để xây dựng năng lực tính toán AI quy mô cực lớn.

Theo SpaceX, nhu cầu điện năng và năng lực tính toán tại Mỹ đang tăng chậm hơn Trung Quốc, một phần do các dự án hạ tầng quy mô lớn ở Mỹ gặp nhiều rào cản về thủ tục và triển khai. SpaceX cho rằng vấn đề này có thể được giải quyết bằng cách đưa các trung tâm dữ liệu và hạ tầng tính toán khác lên không gian nhờ hệ thống phóng của công ty.

"Bằng cách giảm mạnh chi phí tiếp cận không gian, chúng tôi đã mở rộng sứ mệnh của mình để giải quyết những thách thức cấp bách nhất trên Trái đất. Trong đó có việc thu hẹp khoảng cách số bằng cách kết nối hơn 3 tỉ người chưa có internet với mạng lưới thông tin và tri thức chung của nhân loại", SpaceX viết trong tài liệu gửi nhà đầu tư.

SpaceX phá vỡ luật chơi IPO ở Phố Wall

Elon Musk mang phong cách kinh doanh đầy khác biệt của mình vào thế giới IPO, khi SpaceX niêm yết cổ phiếu trong tuần này theo những cách chưa từng có tiền lệ.

SpaceX đặt mục tiêu đạt mức định giá khoảng 1.750 tỉ USD và giá cổ phiếu 135 USD/cổ phần. Mức này không phải để thương lượng.

Thông thường, các công ty sẽ gặp gỡ nhà đầu tư trong quá trình roadshow để thăm dò nhu cầu thị trường rồi mới xác định phạm vi giá IPO. Thế nhưng, SpaceX lại công bố giá trước khi tiến hành các cuộc gặp này.

Roadshow là chuỗi các buổi gặp gỡ giữa ban lãnh đạo công ty và các nhà đầu tư tiềm năng trước khi cổ phiếu chính thức lên sàn.

Matt Kennedy, chiến lược gia cấp cao tại công ty nghiên cứu Renaissance Capital, nhận xét: “Đây là sự phá vỡ đáng kể quy trình IPO thông thường. Thông thường, phạm vi giá IPO chỉ là điểm khởi đầu và công ty có thể điều chỉnh theo phản hồi của nhà đầu tư trong quá trình roadshow”.

Ông cho rằng việc đưa ra mức giá cố định từ đầu khiến roadshow không còn là quá trình khám phá mức giá hợp lý nữa mà chủ yếu trở thành hoạt động tiếp thị và bán hàng.

SpaceX đang thay đổi cách phân bổ cổ phiếu IPO, giúp nhiều nhà đầu tư cá nhân có cơ hội mua cổ phiếu hơn, đồng thời gây áp lực buộc các ngân hàng Phố Wall phải giảm phí dịch vụ IPO.

Thông thường, các nhà đầu tư cá nhân nhỏ lẻ khó có cơ hội mua cổ phiếu ngay trong đợt IPO. Lý do vì phần lớn lượng cổ phiếu được phân bổ cho các quỹ đầu tư và khách hàng lớn của Phố Wall. Tuy nhiên, Reuters từng đưa tin SpaceX đang cân nhắc dành tới 30% số cổ phiếu chào bán cho nhà đầu tư cá nhân. Đây là tỷ lệ rất lớn với một thương vụ IPO và được xem là cách tận dụng cộng đồng người hâm mộ trung thành của Elon Musk.

Brian Jacobsen, chiến lược gia kinh tế trưởng tại công ty tư vấn Annex Wealth Management, nhận định: “Tỉ lệ phân bổ cho nhà đầu tư cá nhân lớn đến mức có lẽ SpaceX xem rằng nhu cầu mua rất mạnh từ nhóm này sẽ giúp hỗ trợ thương vụ nếu nhu cầu từ các nhà đầu tư tổ chức không như kỳ vọng”.

Ngoài ra, Nasdaq đã sửa đổi một số quy định, giúp SpaceX có cơ hội được đưa vào chỉ số Nasdaq 100 sớm hơn bình thường. Nếu điều đó xảy ra, hàng loạt quỹ đầu tư đang mô phỏng chỉ số này sẽ buộc phải mua cổ phiếu SpaceX, qua đó tạo thêm nhu cầu trên thị trường.

Nasdaq 100 là chỉ số chứng khoán gồm 100 công ty phi tài chính lớn nhất niêm yết trên sàn Nasdaq của Mỹ, được xem là thước đo quan trọng của nhóm doanh nghiệp công nghệ và tăng trưởng cao.

Tuy nhiên, chỉ số danh tiếng hơn là S&P 500 vẫn chưa mở cửa cho SpaceX trong ngắn hạn. Nguyên nhân là đơn vị quản lý chỉ số không chấp nhận thay đổi quy định, trong đó có yêu cầu doanh nghiệp phải có lãi. SpaceX hiện vẫn thua lỗ.

S&P 500 là chỉ số chứng khoán quan trọng của Mỹ, đại diện cho 500 công ty đại chúng lớn nhất đang niêm yết trên các sàn giao dịch của Mỹ như Nasdaq và NYSE.

Theo hồ sơ IPO, nhân viên SpaceX sẽ được phép bán một phần cổ phiếu của họ theo từng giai đoạn trước khi hết thời hạn hạn chế giao dịch thông thường là 6 tháng.

Đây là dấu hiệu cho thấy SpaceX không quá lo ngại việc nhân viên và lãnh đạo đồng loạt bán cổ phiếu sau IPO, điều có thể gây áp lực giảm giá với cổ phiếu.

Ngoài ra, đợt IPO này gần như hoàn toàn bao gồm cổ phiếu phát hành mới để huy động vốn cho công ty. Cả hai cách làm đều khá hiếm gặp trên thị trường IPO, dù không phải chưa từng có tiền lệ.

Riêng Elon Musk sẽ phải tiếp tục nắm giữ cổ phiếu của mình trong khoảng một năm sau khi SpaceX lên sàn chứng khoán.

Thông thường, sau IPO, quyền giám sát và ảnh hưởng của các cổ đông bên ngoài với doanh nghiệp sẽ tăng lên. Nhiều nhà sáng lập công ty vẫn duy trì quyền lực lớn nhờ sở hữu các loại cổ phiếu có quyền biểu quyết cao hơn bình thường, nhưng trường hợp của Elon Musk còn vượt xa điều đó.

Theo bản cáo bạch, Elon Musk sẽ nắm giữ tới 85,1% tổng quyền biểu quyết tại SpaceX sau IPO, cho phép ông tiếp tục kiểm soát gần như toàn bộ các quyết định quan trọng của công ty.

Không chỉ vậy, tỉ phú giàu nhất thế giới gần như không thể bị bãi nhiệm khỏi vị trí giám đốc điều hành SpaceX nếu không có sự đồng ý của chính ông.

SpaceX cũng bổ sung nhiều điều khoản quản trị khiến cổ đông khó thách thức các quyết định của ban lãnh đạo hơn, chẳng hạn:

- Yêu cầu tỉ lệ sở hữu tối thiểu với một số hành động pháp lý.

- Hạn chế khả năng cổ đông đưa ra các đề xuất biểu quyết.

- Tăng quyền kiểm soát của nhóm sáng lập với hoạt động quản trị doanh nghiệp.