SpaceX tuyển kỹ sư giúp Elon Musk đưa trung tâm dữ liệu lên không gian

Khi các gã khổng lồ công nghệ đang chi hàng trăm tỉ USD để xây dựng trung tâm dữ liệu mới trên Trái đất trong cuộc đua để giành vị thế thống trị về AI (trí tuệ nhân tạo), Elon Musk cho rằng cách tốt nhất để tiết kiệm năng lượng và tiền bạc là đưa chúng lên không gian.

“Về lâu dài, AI đặt trong không gian rõ ràng là cách duy nhất để mở rộng quy mô”, Elon Musk viết trong bản ghi nhớ công bố việc SpaceX sẽ mua lại công ty khởi nghiệp AI của ông là xAI đầu tháng 2.

SpaceX cho biết mục tiêu của họ là phóng một “chòm gồm 1 triệu vệ tinh hoạt động như các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo” và đang tuyển dụng nhân sự để biến điều đó thành hiện thực. Theo SpaceX, mỗi vệ tinh sẽ tạo ra khoảng 100 kilowatt công suất tính toán trên mỗi tấn trọng lượng và bổ sung 100 gigawatt công suất tính toán AI mỗi năm.

Giống nhiều ý tưởng tham vọng khác của Elon Musk, kế hoạch này bị một số người nghi ngờ về tính khả thi. Song như thường lệ, Giám đốc điều hành SpaceX không hề nản lòng.

Tỷ phú giàu nhất thế giới tiếp tục nhấn mạnh kế hoạch này trên podcast công nghệ Dwarkesh. “Hãy ghi nhớ lời tôi nói. Trong 36 tháng nữa, thậm chí có thể chỉ khoảng 30 tháng, đặt AI ngoài không gian sẽ trở thành lựa chọn có lợi nhất về mặt kinh tế. Khi đó, việc ứng dụng AI trong không gian sẽ trở nên tuyệt vời hơn rất nhiều”, Elon Musk cho hay, nhưng cần lưu ý rằng ông là người hay trễ hạn.

Dwarkesh Patel, người dẫn chương trình podcast công nghệ dài tập mang tên mình, đã chất vấn Elon Musk về kế hoạch xây dựng trung tâm dữ liệu trong không gian.

Dwarkesh Patel cho rằng chi phí năng lượng chỉ chiếm khoảng 10% đến 15% tổng chi phí vận hành một trung tâm dữ liệu. Do đó, dù đưa trung tâm dữ liệu lên không gian có thể giải quyết bài toán chi phí năng lượng, tiền bảo trì và vận hành ngoài quỹ đạo có thể sẽ xóa sạch mọi khoản tiết kiệm đó.

Elon Musk phản hồi rằng kế hoạch này không nhằm tiết kiệm tiền điện mà nhằm đảm bảo nguồn cung năng lượng.

“Nếu nhìn vào sản lượng điện ở các nước ngoài Trung Quốc, con số này hầu như không tăng mà gần như đi ngang trong thời gian qua. Nếu xây thêm các trung tâm dữ liệu ở bất kỳ đâu ngoài Trung Quốc thì nguồn điện để vận hành chúng sẽ lấy từ đâu?”, tỷ phú 54 tuổi người Mỹ đặt câu hỏi.

Cơn bùng nổ trung tâm dữ liệu

Trung tâm dữ liệu tiêu tốn rất nhiều tài nguyên.

Những trung tâm lớn nhất có thể tiêu thụ lượng điện tương đương cả một thành phố và dùng tới vài triệu gallon nước mỗi ngày. Theo một cuộc điều tra do trang Insider công bố năm ngoái, tổng mức tiêu thụ điện của các trung tâm dữ liệu tại Mỹ có thể sớm vượt mức điện mà Ba Lan (quốc gia 36,6 triệu dân) đã sử dụng trong năm 2023.

Cuộc điều tra của trang Insider cho thấy các công ty đã nộp hồ sơ xin phép xây dựng 311 trung tâm dữ liệu trên toàn nước Mỹ tính đến năm 2010. Đến cuối năm 2024, con số này gần như tăng gấp bốn lần lên 1.240.

Theo Bộ Năng lượng Mỹ, tính đến năm 2023, khoảng 4,4% tổng lượng điện tiêu thụ của Mỹ đến từ các trung tâm dữ liệu. Các trung tâm dữ liệu chiếm khoảng 1,5% tổng lượng điện tiêu thụ toàn cầu vào năm 2024, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế.

Công ty tư vấn chiến lược quản lý hàng đầu McKinsey & Company ước tính đến năm 2030, các trung tâm dữ liệu sẽ cần khoản đầu tư 6.700 tỉ USD trên toàn cầu để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về năng lực tính toán.

Nhu cầu xây dựng trung tâm dữ liệu đang thúc đẩy chi tiêu khổng lồ từ các công ty AI lớn. Chi tiêu vốn của Meta Platforms, Amazon, Google và Microsoft được dự báo sẽ đạt khoảng 660 tỉ USD vào năm 2026, trong đó riêng Amazon dự kiến chi 200 tỉ USD.

Elon Musk cho rằng không gian là lời giải.

SpaceX tuyển kỹ sư phát triển các trung tâm dữ liệu trong không gian

SpaceX đã bắt đầu tuyển dụng nhân sự cho dự án trung tâm dữ liệu trong không gian của mình.

Michael Nicolls, Phó chủ tịch phụ trách kỹ thuật Starlink, viết trên X hôm 7.2 rằng công ty đang tuyển dụng “nhiều vị trí kỹ sư quan trọng” để phát triển các trung tâm dữ liệu trong không gian. Một trong số đó là vị trí “kỹ sư laser không gian” làm việc tại thành phố Redmond, bang Washington, Mỹ.

Việc đặt trung tâm dữ liệu trong không gian có thể hấp dẫn với các cộng đồng như Bắc Virginia (Mỹ), nơi chi phí điện đang tăng và các dự án nhà ở đang cạnh tranh với trung tâm dữ liệu về đất đai.

Với Elon Musk, ý tưởng này rất đơn giản. “Không gian có tên gọi như vậy vì có quá nhiều chỗ trống để đặt các trung tâm dữ liệu”, ông viết trong bản ghi nhớ của SpaceX.

Thương vụ táo bạo giải cứu xAI đang thua lỗ nặng

Elon Musk vừa thực hiện một trong những thương vụ táo bạo nhất sự nghiệp của mình khi sáp nhập SpaceX với xAI để tạo ra công ty tư nhân giá trị nhất lịch sử. Thương vụ trị giá 1.250 tỉ USD này kết hợp hãng sản xuất tên lửa thống trị thị trường của Elon Musk với công ty khởi nghiệp AI đang thua lỗ cùng mạng xã hội X.

Elon Musk nói rằng động thái này là cần thiết để phóng các trung tâm dữ liệu lên không gian, xây dựng nhà máy trên Mặt trăng và thực hiện tham vọng thuộc địa hóa sao Hỏa. Những người ủng hộ tỷ phú giàu nhất thế giới ca ngợi sự kết hợp này là minh chứng khác cho tài năng của ông, khi tận dụng tên lửa tái sử dụng và mạng vệ tinh Starlink thuộc SpaceX, kết hợp với dữ liệu từ X và các mô hình AI của xAI.

Trong khi đó, các nhà phê bình coi đây là ví dụ mới nhất của kỹ thuật tài chính, sử dụng thương hiệu cá nhân Elon Musk và SpaceX để nâng đỡ cho xAI trong lúc công ty AI này đốt khoảng 1 tỉ USD tiền mặt mỗi tháng.

“Không có mức định giá nào được tính toán dựa trên các chỉ số hay cơ sở hợp lý cả. Tất cả đều dựa vào tên tuổi và uy tín của Elon Musk”, một người đầu tư vào xAI nói.

Cổ phiếu xAI sẽ được chuyển đổi thành cổ phiếu SpaceX theo tỷ lệ xấp xỉ 7 đổi 1, với giá cổ phiếu của thực thể hợp nhất là 527 USD.

Elon Musk đã nâng định giá SpaceX lên 1.000 tỉ USD, viện dẫn mức tăng doanh thu từ dịch vụ internet vệ tinh Starlink, cao hơn 200 tỉ USD so với mức giá hồi tháng 12.2025 trong một đợt bán cổ phần thứ cấp.

Jared Birchall nói trong cuộc gọi rằng Elon Musk sẽ điều hành thực thể hợp nhất, thương vụ sẽ hoàn tất vào ngày 16.3 và các nhà đầu tư có quyền chọn rút tiền mặt thay vì hoán đổi cổ phiếu xAI sang cổ phiếu SpaceX.

“Thương vụ này là minh chứng cho kỹ thuật tuyệt vời. Không gian, trung tâm dữ liệu, năng lượng mặt trời. Nhìn lại thì đây là những mảng kinh doanh riêng biệt. Song nhìn về phía trước, chúng đang trên đường va vào nhau. Điểm nghẽn của AI chính là năng lượng và Elon Musk vừa tích hợp trọn vẹn lời giải cho vấn đề đó trong cùng một hệ sinh thái”, theo Sol Bier, nhà sáng lập Factorial Funds - quỹ đã đầu tư vào cả SpaceX và xAI.

Các cộng sự của Elon Musk cũng xác nhận SpaceX vẫn nhắm tới việc chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) vào tháng 6 tới, mốc thời gian mà tỷ phú này mong muốn vì có sự kiện hiếm hoi khi sao Mộc, sao Kim và sao Thủy thẳng hàng.

Đợt IPO của SpaceX có thể huy động tới 50 tỉ USD, trở thành đợt IPO lớn nhất mọi thời đại, vượt kỷ lục 29 tỉ USD của tập đoàn sản xuất dầu mỏ Saudi Aramco năm 2019. Tuy nhiên, giới đầu tư cho rằng tiến độ thần tốc này ít liên quan đến các hiện tượng thiên văn hơn, mà chủ yếu do Elon Musk muốn vượt OpenAI và Anthropic để lên sàn trước.

Cả hai đối thủ AI này đều đang làm việc với các cố vấn để IPO trong năm 2026 và đang sở hữu những mô hình tiên tiến hơn Grok của xAI, tạo ra doanh thu lớn hơn. Dù vậy, các ngân hàng lo ngại rằng thị trường chứng khoán công khai có thể không đủ tiền để đáp ứng nhu cầu của cả ba công ty này cùng lúc, khiến ai đi trước sẽ có lợi thế.

Một số nhà đầu tư SpaceX dài hạn lo ngại rộng hơn, cho rằng việc sáp nhập với xAI đang thua lỗ nặng có thể làm phức tạp hoặc thậm chí đe dọa kế hoạch IPO. Để chi trả cho thương vụ, SpaceX sẽ phát hành thêm 250 tỉ USD cổ phiếu mới, pha loãng tỷ lệ sở hữu của các cổ đông hiện hữu. Tuy nhiên, do Elon Musk kiểm soát cả hai công ty tư nhân, gần như không ai có thể ngăn cản ông.

SpaceX nói với nhà đầu tư rằng doanh thu hằng năm của hãng đã tăng lên 16 tỉ USD, nhờ vị thế độc quyền trong các vụ phóng tên lửa thương mại và sự bùng nổ thuê bao Starlink. Tuần trước, SpaceX đã xin phép cơ quan quản lý để phóng 1 triệu vệ tinh nhằm tạo ra một “hệ thống trung tâm dữ liệu quỹ đạo”, tăng mạnh so với con số 9.400 hiện nay.

Trái lại, doanh thu của xAI trong năm 2025 chỉ ở mức vài trăm triệu USD. Gần đây, xAI thông báo có thể đã chi hơn 10 tỉ USD trong năm 2025 để mua chip và xây dựng các trung tâm dữ liệu khổng lồ cần thiết cho việc huấn luyện và vận hành các mô hình AI tiên tiến.

“Đây là thắng lợi cho cả hai, nhưng xét riêng thì cổ đông xAI hưởng lợi nhiều hơn. Nếu đứng một mình, xAI không quá xuất sắc… Google và OpenAI đang thống trị mảng người dùng, Anthropic dẫn đầu mảng doanh nghiệp. Thực tế là không còn lựa chọn nào khác, Elon Musk không thể bỏ mặc xAI. Ông ấy là thiên tài. Đây chắc chắn là kế hoạch ngay từ đầu rồi”, một nhà đầu tư vào xAI cho biết.

Giới đầu tư hiện còn đồn đoán về khả năng sáp nhập với Tesla, sau khi hãng xe điện này công bố khoản đầu tư 2 tỉ USD vào xAI tuần trước, đồng thời tiếp tục chuyển hướng chiến lược mạnh mẽ hơn sang chip AI và robot hình người.

Theo Reuters, SpaceX đang cân nhắc phát triển một thiết bị di động kết nối trực tiếp với chòm vệ tinh internet Starlink, có khả năng cạnh tranh với smartphone. Tuy nhiên, các chi tiết về thiết kế cũng như thời điểm Elon Musk dự định phát triển sản phẩm vẫn chưa rõ ràng. Những năm gần đây, Starlink đã hợp tác với T-Mobile để cung cấp internet Starlink trực tiếp tới smartphone trên mạng này, một hướng đi khác so với việc SpaceX tự sản xuất điện thoại di động.

Các nguồn tin cho biết công ty tên lửa và vệ tinh của Elon Musk đã ấp ủ kế hoạch điện thoại di động trong nhiều năm. Tuần trước, khi trả lời một người dùng X bàn về khả năng có điện thoại di động Starlink, Giám đốc điều hành SpaceX nói rằng: "Điều này không phải là không thể xảy ra trong tương lai”.

“Đó sẽ là một thiết bị rất khác so với điện thoại hiện nay. Nó được tối ưu thuần túy cho việc chạy các mạng nơ-ron hiệu suất tối đa trên mỗi watt”, Elon Musk cho hay, ám chỉ phần cứng điện toán kiểu não bộ phục vụ AI. Tuy nhiên, khi phản hồi một người dùng X chia sẻ thông tin của Reuters, tỷ phú giàu nhất thế giới lại nói: “Chúng tôi không phát triển điện thoại”.