SpaceX vượt Amazon sau IPO, nhưng bài kiểm tra khó nhất đang ở phía trước
Đợt IPO kỷ lục vừa qua của SpaceX được xem là thành công lớn và cổ phiếu công ty đã tăng rất mạnh những ngày đầu giao dịch.
Hôm 16/6, ngày giao dịch thứ ba kể từ khi lên sàn Nasdaq (Mỹ), cổ phiếu SpaceX có lúc vượt 225 USD/cổ phiếu trước khi chốt phiên ở mức 201,8 USD. Trong phần lớn thời gian ngày hôm đó, vốn hóa thị trường của SpaceX bỏ xa Amazon.
Khi chốt phiên 16/6, vốn hóa thị trường của SpaceX vẫn nhỉnh hơn Amazon đôi chút (2.660 tỉ USD so với 2.650 tỉ USD).
Câu hỏi đặt ra lúc này là: Liệu đợt IPO (phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng) và những ngày giao dịch đầu tiên đã phản ánh đúng giá trị thực của cổ phiếu SpaceX, hay nhiều nhà đầu tư quá hưng phấn, sẵn sàng bỏ qua mọi rủi ro để mua vào?
Theo kênh CNBC, điều này không đồng nghĩa chúng ta có thể nghi ngờ năng lực của SpaceX hay Giám đốc điều hành Elon Musk. Sau những thành công đã đạt được với Tesla, rất ít người dám tin rằng Elon Musk sẽ thất bại với dự án mới của mình.
Những gì SpaceX đạt được trong hơn 20 năm qua thực sự đáng kinh ngạc. Công ty đã thực hiện hàng trăm vụ phóng tên lửa vào không gian và phát triển Starship. Đây là mẫu tên lửa khổng lồ có thể tái sử dụng hoàn toàn, được kỳ vọng sẽ thay đổi toàn bộ ngành công nghiệp vũ trụ. Ngoài ra, SpaceX còn triển khai hàng nghìn vệ tinh ở quỹ đạo thấp để cung cấp Internet toàn cầu thông qua dịch vụ Starlink.
Sau khi mua lại xAI của Elon Musk vào tháng 2, SpaceX tham gia cuộc đua AI với chatbot Grok và nền tảng mạng xã hội X. Công ty đang theo đuổi ý tưởng xây dựng các trung tâm dữ liệu trong không gian, dù đây vẫn là dự án mang tính thử nghiệm và chưa được chứng minh về mặt thương mại.
Hôm 16/6, SpaceX thông báo sẽ mua lại Anysphere, hãng phần mềm đứng sau công cụ lập trình bằng AI nổi tiếng Cursor, với giá 60 tỉ USD. Thương vụ này giúp SpaceX mở rộng sự hiện diện trong thị trường AI dành cho doanh nghiệp khi xAI đang tụt hậu so với các đối thủ ở mảng lập trình bằng AI.
Tuy nhiên, một công ty mang tính cách mạng không đồng nghĩa với việc cổ phiếu nó đang được định giá hợp lý. Đây chính là vấn đề lớn nhất hiện nay với cổ phiếu SpaceX.
Giá trị thực của SpaceX vẫn là dấu hỏi lớn
Thực tế là hiện nay không ai biết chính xác giá trị của SpaceX là bao nhiêu và có thể phải mất nhiều tuần hoặc thậm chí nhiều tháng nữa thị trường mới tìm ra câu trả lời.
Tầm nhìn về công nghệ của Elon Musk trong 5 - 10 năm tới rất hấp dẫn, nhưng thời gian triển khai cũng là yếu tố quan trọng. Những công nghệ chưa được kiểm chứng như trung tâm dữ liệu trong không gian có thể mất nhiều thời gian hơn dự kiến để trở thành hiện thực.
Hiện tại, khả năng sinh lời của SpaceX vẫn là dấu hỏi lớn khi công ty cần chi rất nhiều tiền cho các dự án dài hạn. Song song đó, công ty đang đưa ra các dự báo về quy mô thị trường lên tới hàng nghìn tỉ USD - con số mà nhiều người có thể cho là quá lạc quan.
Theo CNBC, điều đáng chú ý nhất là quá trình thị trường tự tìm ra mức giá hợp lý cho cổ phiếu SpaceX gần như chưa diễn ra.
Thông thường, trước IPO, các ngân hàng đầu tư sẽ thu thập nhu cầu từ các nhà đầu tư để xác định phạm vi giá phù hợp. Thế nhưng, SpaceX gần như bỏ qua quá trình này khi tự đặt giá IPO ở mức 135 USD/cổ phiếu.
Ngoài ra, các quy định mới của Nasdaq và FTSE Russell còn giúp SpaceX được đưa vào các chỉ số chứng khoán nhanh hơn rất nhiều so với trước đây.
Vì sao việc vào các chỉ số chứng khoán lại quan trọng?
Nasdaq đã sửa đổi quy định để những gã khổng lồ công nghệ mới lên sàn có thể được đưa vào chỉ số Nasdaq 100 nhanh hơn. Điều này không chỉ có lợi cho SpaceX, mà còn giúp các công ty AI hàng đầu như OpenAI hay Anthropic trong tương lai khi IPO.
Trước đây, một công ty phải có ít nhất 10% cổ phiếu được tự do giao dịch trên thị trường mới đủ điều kiện gia nhập chỉ số. Song nay, yêu cầu đó đã được nới lỏng.
SpaceX chỉ bán khoảng 5% cổ phần ra công chúng trong đợt IPO vừa qua, nên lượng cổ phiếu lưu hành tự do hiện rất thấp.
Nasdaq cũng rút ngắn thời gian đánh giá một công ty mới niêm yết từ tối đa 1 năm xuống chỉ còn 15 ngày. Điều đó đồng nghĩa SpaceX có thể đủ điều kiện gia nhập Nasdaq 100 chỉ sau khoảng ba tuần giao dịch.
FTSE Russell còn nhanh hơn khi cho phép công ty đủ điều kiện tham gia các chỉ số Russell chỉ sau 5 ngày giao dịch.
Nasdaq 100 là chỉ số chứng khoán gồm 100 công ty phi tài chính lớn nhất niêm yết trên sàn Nasdaq.
Russell là tên gọi chung của một nhóm chỉ số chứng khoán do FTSE Russell xây dựng để theo dõi thị trường cổ phiếu Mỹ. Các chỉ số Russell nổi tiếng nhất gồm:
1. Russell 3000
Bao gồm khoảng 3.000 công ty niêm yết lớn nhất tại Mỹ.
Đại diện cho khoảng 98% giá trị vốn hóa toàn thị trường chứng khoán Mỹ.
Được xem là "vũ trụ cổ phiếu" của thị trường Mỹ.
2. Russell 1000
Gồm 1.000 công ty lớn nhất trong Russell 3000.
Bao gồm các tên tuổi như Apple, Microsoft, Nvidia, Amazon...
Đại diện cho khoảng 90% giá trị vốn hóa của Russell 3000.
3. Russell 2000
Gồm 2.000 công ty còn lại trong Russell 3000.
Chủ yếu là doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Thường được dùng để đo sức khỏe của nền kinh tế nội địa Mỹ.
Bài kiểm tra quan trọng hơn sẽ đến trong vài tháng tới
Khi SpaceX được thêm vào các chỉ số, các quỹ đầu tư thụ động và quỹ ETF (hoán đổi danh mục) mô phỏng những chỉ số này sẽ buộc phải mua cổ phiếu SpaceX, bất kể giá cao hay thấp. Ví dụ, quỹ ETF QQQ của Invesco (theo dõi Nasdaq 100) đang quản lý gần 500 tỉ USD tài sản.
Thị trường vẫn chưa thực sự xác định được giá trị hợp lý của cổ phiếu SpaceX. Quá trình đó chỉ bắt đầu khi các quỹ đầu tư theo chỉ số hoàn tất việc mua vào cổ phiếu SpaceX. Bài kiểm tra quan trọng hơn sẽ đến trong vài tháng tới, khi thời gian hạn chế giao dịch kết thúc và các cổ đông nội bộ cùng nhà đầu tư sớm được phép bán cổ phiếu ra thị trường. Khi đó, nguồn cung cổ phiếu sẽ tăng lên đáng kể.
Khi ngày càng nhiều cổ phiếu SpaceX được tự do giao dịch, tỉ trọng của công ty trong chỉ số Nasdaq 100 cũng sẽ tăng lên. Điều này buộc các quỹ ETF và quỹ chỉ số bám theo Nasdaq 100 phải mua thêm cổ phiếu SpaceX.
Nói cách khác, thị trường sẽ chứng kiến hai lực tác động ngược chiều: một bên là lượng cổ phiếu mới được tung ra từ các cổ đông hiện hữu, bên kia là nhu cầu mua bắt buộc từ các quỹ chỉ số. Kết quả cuối cùng sẽ cho thấy mức độ hấp dẫn thực sự của cổ phiếu SpaceX.
Nhà đầu tư sẽ phải đánh giá lại SpaceX dựa trên khả năng tạo doanh thu và lợi nhuận thực tế.
Dù việc được thêm vào Nasdaq 100 sẽ tiếp tục tạo ra nhu cầu mua mới, nhưng lượng cung cổ phiếu tăng lên cũng có thể tạo áp lực giảm giá. Chưa ai biết lực mua và lực bán này cuối cùng sẽ cân bằng ra sao.
Nhiều biến động hơn
Những người tin tưởng vào tầm nhìn đầy tham vọng của Elon Musk hoàn toàn có lý do để đầu tư vào SpaceX. Trong nhiều năm qua, tỉ phú giàu nhất thế giới đã chinh phục trí tưởng tượng của hàng triệu người bằng những dự án táo bạo, từ xe điện, tên lửa cho đến AI. Jim Cramer, MC chương trình ăn khách Mad Money trên kênh CNBC, nhận xét: "Đây là câu chuyện đang khiến cả nước Mỹ say mê".
Tuy nhiên, nhà đầu tư cũng cần nhìn nhận rằng đà tăng mạnh cổ phiếu SpaceX những ngày đầu lên sàn không chỉ xuất phát từ kết quả kinh doanh hay các yếu tố cơ bản của doanh nghiệp. Một phần đáng kể lực mua đến từ những yếu tố kỹ thuật của thị trường, chẳng hạn việc các quỹ chỉ số chuẩn bị đưa SpaceX vào danh mục đầu tư.
Nói cách khác, mức giá hiện nay chưa phản ánh đầy đủ giá trị thực của SpaceX. Thị trường sẽ cần thêm thời gian để đánh giá chính xác tiềm năng của công ty. Quá trình tìm kiếm mức định giá hợp lý cho SpaceX nhiều khả năng sẽ đi kèm nhiều biến động hơn rất nhiều so với ba ngày giao dịch đầu tiên đầy hưng phấn sau IPO.