Sự cố công nghệ liên tiếp lan tới chính phủ Mỹ, ông Trump nói ‘mọi thứ ổn’
Làn sóng sự cố công nghệ khiến hệ thống email của nhiều công ty ngừng hoạt động và hàng nghìn chuyến bay bị đình trệ trong những ngày qua đã lan đến Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ (NSA) hôm 17/11.
Chính quyền Trump tìm cách trấn an dư luận, giảm nhẹ lo ngại về khả năng xảy ra một vấn đề trên diện rộng.
NSA cho biết hệ thống mạng của cơ quan này gặp tình trạng “suy giảm hiệu suất tạm thời” trong quá trình bảo trì định kì, nhưng các “năng lực thiết yếu phục vụ nhiệm vụ” vẫn hoạt động bình thường.

Chuỗi sự cố làm gián đoạn nhiều hệ thống trọng yếu, trong đó có cả hệ thống ngân hàng hôm 16/11, khiến ngay cả một số đồng minh của ông Trump cũng yêu cầu chính phủ cung cấp thêm thông tin.
“Nếu tất cả chỉ là sự trùng hợp thì đây có lẽ là sự trùng hợp lớn nhất trong lịch sử thế giới”, Thượng nghị sĩ Mỹ Josh Hawley, thành viên đảng Cộng hòa đại diện bang Missouri, nói với các phóng viên.
Trước đó, ông Trump đã tìm cách giảm nhẹ mức độ nghiêm trọng của những sự cố này, vì chúng làm dấy lên câu hỏi liệu chính phủ Mỹ và khu vực tư nhân có quá vội vàng trong việc cắt giảm nhân sự công nghệ hay không.
“Khi bạn lớn mạnh, có quyền lực và có rất nhiều tiền, những chuyện như thế này vẫn xảy ra. Mọi thứ đều ổn”, ông Trump nói với các phóng viên tại Manila (thủ đô Philippines), nơi ông tham dự hội nghị kinh tế ASEAN.
Sự cố công nghệ xảy ra liên tiếp mỗi ngày làm việc
Các sự cố liên quan đến công nghệ đã xảy ra trong tất cả các ngày làm việc kể từ hôm 12/11, khi vấn đề tại Microsoft khiến nhiều dịch vụ của hãng, trong đó có email, bị gián đoạn.
Ngày 13/11, Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) yêu cầu dừng hoạt động bay trên toàn quốc trong 4 giờ 30 phút. Đây là đợt đình chỉ hoạt động hàng không dài nhất tại Mỹ kể từ vụ khủng bố ngày 11/9/2001.

Chuỗi sự cố còn bao gồm trục trặc hệ thống công nghệ của United Airlines hôm 16/11, khiến khoảng 150 chuyến bay bị chậm. Cũng trong ngày 16/11, lỗi phần mềm tại ngân hàng JPMorgan Chase làm gián đoạn một số dịch vụ ngân hàng.
Hôm 17/11, Apple cho biết hãng đang tìm cách khôi phục các hệ thống sau khi một bản cập nhật nội bộ gây ra sự cố, ảnh hưởng đến nhiều dịch vụ dành cho khách hàng, trong đó có iCloud và Apple Pay. Apple khẳng định sự cố không xuất phát từ một cuộc tấn công mạng.
Cũng trong ngày 17/11, công ty cung cấp dịch vụ bảo hiểm Marsh cho biết khách hàng của họ đã báo cáo 105 sự cố an ninh mạng trong hai tuần cuối tháng 10, cao hơn gấp đôi con số 48 vụ được ghi nhận hai tuần cuối tháng 5.
Các chuyên gia lo ngại những công cụ AI đang góp phần làm gia tăng hoạt động tấn công mạng. Các công ty an ninh mạng liên tục phát hiện những trường hợp hacker sử dụng AI để thực hiện hàng loạt vụ xâm nhập cùng lúc.
“Chuỗi sự cố nghiêm trọng gần đây trên nhiều ngành công nghiệp cho thấy hạ tầng kỹ thuật số của chúng ta đã liên kết chặt chẽ đến mức nào. Chỉ một lỗi kỹ thuật hoặc một bản cập nhật phần mềm cũng có thể gây ra hàng loạt gián đoạn với hậu quả vượt xa phạm vi ban đầu, ảnh hưởng đến các hệ thống trọng yếu”, bà Cynthia Kaiser, cựu quan chức cấp cao phụ trách an ninh mạng của Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI), nhận định.
Cynthia Kaiser hiện là Phó chủ tịch cấp cao Trung tâm Nghiên cứu mã độc tống tiền thuộc công ty an ninh mạng Halcyon.
Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ Jay Clayton cho rằng chuỗi sự cố công nghệ này có thể bắt nguồn từ những vấn đề phát sinh trong quá trình nâng cấp hệ thống. Ông đưa ra nhận định này trong cuộc phỏng vấn với kênh Fox Business hôm 17/11.
“Chúng tôi không thấy dấu hiệu của một cuộc tấn công mạng có phối hợp... Chúng tôi cũng không thấy dấu hiệu cho thấy có hoạt động do một quốc gia bảo trợ đứng sau. Vì vậy, chúng tôi có thể khá chắc chắn về điều đó”, Jay Clayton nhấn mạnh.
Ông cho biết sự cố tại NSA có liên quan đến việc triển khai các bản vá bảo mật nhằm khắc phục lỗ hổng trong PHP, ngôn ngữ lập trình được sử dụng rộng rãi để xây dựng website và ứng dụng web. Lỗ hổng này được AI hỗ trợ phát hiện trong tháng 10, có thể cho phép hacker thực thi mã độc từ xa và chiếm quyền kiểm soát máy chủ.
“Ai cũng nhận thấy đã đến lúc phải nâng cấp hệ thống. Tuy nhiên, trong quá trình nâng cấp, một số hệ thống không thể hoạt động trở lại như dự kiến. Trong một số trường hợp, hệ thống phải chuyển giao công việc cho hệ thống khác, nhưng quá trình chuyển giao này cũng không diễn ra như mong đợi”, Jay Clayton nói trong chương trình Claman Countdown của Fox Business.
Sự cố xuất hiện sau các đợt sa thải và những cảnh báo
Tại nhiều tổ chức, cả khu vực tư nhân lẫn cơ quan chính phủ, các sự cố công nghệ xảy ra sau những đợt cắt giảm nhân sự. Trong một số trường hợp, các tổ chức này từng được cảnh báo rõ ràng về nguy cơ gián đoạn hoạt động.
Tại Cục Hàng không Liên bang Mỹ, Quốc hội Mỹ từng cảnh báo chương trình hiện đại hóa được đẩy nhanh của cơ quan này thiếu sự chuẩn bị và tổ chức hợp lý, có thể dẫn đến gián đoạn dịch vụ. Cục Hàng không Liên bang Mỹ chịu ảnh hưởng từ các đợt cắt giảm nhân sự do Elon Musk thúc đẩy sau khi ông Trump nhậm chức năm 2025.
Năm ngoái, United Airlines cho biết những tiến bộ của AI đã giúp hãng cắt giảm 4% nhân sự cấp quản lý. United Airlines dự kiến tiếp tục giảm thêm 4% trong năm nay.
Tại Microsoft, sự cố email xảy ra chỉ một tháng sau khi công ty thông báo chương trình đề nghị mua lại hợp đồng lao động với một bộ phận tương đương 1/4 lực lượng lao động toàn cầu. Động thái này nối tiếp những đợt cắt giảm nhân sự trước đó.
Hiện chưa có bằng chứng cho thấy việc cắt giảm nhân sự tại bất kì tổ chức nào trong số này là nguyên nhân dẫn đến các sự cố. Tuy nhiên, một chuyên gia tổ chức lao động trong ngành công nghệ cho rằng việc giảm nhân lực thường khiến các hệ thống mất đi những lớp nhân sự dự phòng cần thiết để bảo đảm an toàn.
“Một phần khả năng chống chịu và duy trì hoạt động ổn định của hệ thống đến từ những người có kinh nghiệm vận hành nó”, Liz Fong-Jones, người có 20 năm làm việc trong lĩnh vực bảo đảm độ tin cậy của phần mềm, nhận định.
Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Jack Reed, đại diện bang Rhode Island, cũng tham gia kêu gọi Nhà Trắng cung cấp thêm thông tin.
“Chỉ trong vài ngày qua, nước Mỹ đã chứng kiến hàng loạt trục trặc công nghệ trên khắp các lĩnh vực. Tổng thống phải nhanh chóng nắm bắt tình hình, giải thích cho người dân Mỹ biết chuyện gì đang xảy ra. Đó là nhiệm vụ mà hiện nay ông ấy vẫn chưa thực hiện”, Jack Reed nói với các phóng viên.