Tác tử AI giao dịch tiền mã hóa 24/7, rủi ro nằm ở đâu?
Tác tử AI có thể canh thị trường tiền mã hóa suốt đêm, đọc tin mới và đặt lệnh khi chủ nhân đang ngủ. Nhưng theo Yat Siu, Chủ tịch Animoca Brands, rủi ro đáng lo nhất chưa chắc là một lệnh sai.
Người dùng có thể xây cả thói quen giao dịch quanh một trợ lí đã học về mình nhiều năm, rồi mất nó chỉ vì tài khoản bị khóa hoặc dịch vụ thay đổi.
Tác tử AI khác chatbot ở chỗ nào?
Trò chuyện với Cointelegraph bên lề hội nghị Token2049 Singapore, Yat Siu lấy ví dụ từ chính lịch làm việc của mình. Nếu được hỏi, một chatbot sẽ đưa ra danh sách các sự kiện sắp diễn ra. Một tác tử tự hành thì liên tục dò thông báo mới và gợi ý chủ nhân đăng kí khi xuất hiện sự kiện đáng đi. Khác biệt nằm ở chỗ nó không chờ được hỏi.
Với giới giao dịch tiền mã hóa, đặc tính ấy rất hấp dẫn. Thị trường không đóng cửa ngày nào, còn con người thì phải ngủ. Một tác tử có thể đọc tin, theo dõi biến động giá và, nếu được nối với đúng công cụ, tự ra tay thay vì chỉ gửi cảnh báo lúc nửa đêm.
Công nghệ này vẫn còn nhiều trục trặc của buổi đầu. Siu kể tác tử của ông mải mê chuyện giao dịch và quản lí đầu tư tới mức câu hỏi nào nó cũng hiểu thành chuyện tiền mã hóa. Cách ông xử lí là chia việc cho nhiều tác tử chuyên biệt. “Nếu một tác tử lo cả lịch cá nhân, lịch gia đình, các chuyến đi, rồi còn tư vấn tiền mã hóa cho bạn, thì không chỉ nó rối mà chính bạn cũng sẽ rối”, ông nói.
Hạ tầng để giao cả tiền cho tác tử đã có sẵn. Ngày 11/2 năm nay, Coinbase ra mắt Agentic Wallets, cho phép tác tử giữ tiền, thanh toán và giao dịch token mà không cần người duyệt từng lệnh. Người dùng đặt hạn mức cho mỗi phiên và từng giao dịch, còn khóa riêng tư được cách li trong hạ tầng của Coinbase, không bao giờ lộ ra trong câu lệnh hay mô hình ngôn ngữ. “Chúng tôi đang chuyển từ những tác tử đưa lời khuyên sang những tác tử hành động”, đội ngũ phát triển của hãng viết.
Ngày 3/3, Binance giới thiệu bảy AI Agent Skills đầu tiên. Kĩ năng giao ngay cho phép tác tử đọc dữ liệu thị trường theo thời gian thực, còn khi được cấp khóa API thì có thể đặt, sửa hay hủy lệnh. Chỉ chín ngày sau, sàn bổ sung bốn kĩ năng mới, trong đó có hợp đồng tương lai, giao dịch kí quỹ và quản lí tài sản.
Hoạt động 24/7 không đồng nghĩa có lợi thế
Chạy một tác tử chưa chắc đã giúp người dùng đi trước thị trường. Theo Siu, một nghìn người cùng hỏi AI về một giao dịch có thể nhận về những câu trả lời gần như trùng nhau.
Giới quản lí tài chính đã để ý tới nguy cơ đó. Trong báo cáo tháng 4/2025, Ủy ban Chính sách Tài chính của Ngân hàng Trung ương Anh lưu ý rằng việc nhiều bên cùng dùng một số ít mô hình AI có thể khiến họ nắm giữ những vị thế ngày càng tương đồng. Khi thị trường căng thẳng, các hệ thống ấy dễ phản ứng giống nhau và khuếch đại cú sốc. Theo khảo sát năm 2024 của ngân hàng này và Cơ quan Quản lí Tài chính Anh (FCA) mà báo cáo dẫn lại, 55% ứng dụng AI của các tổ chức có ít nhiều yếu tố ra quyết định tự động, nhưng chỉ 2% hoàn toàn tự hành.
Câu trả lời bắt đầu khác nhau khi người dùng hỏi tiếp bằng hiểu biết và mối bận tâm của riêng mình. “Bạn hỏi đi hỏi lại, rồi gu, ý tưởng và cách nghĩ của bạn dần thấm vào đó”, Siu mô tả. Theo thời gian, tác tử học được sở thích của chủ nhân và giao dịch theo hướng ấy.
Siu vẫn muốn con người giữ vai trò định hướng. “Khi nói con người tham gia, tôi không có ý là một người đứng trong vòng phê duyệt. Nhưng con người là người cuối cùng sẽ nói, khoan đã, anh nên xem cái này”, ông giải thích.
Mô hình cũng chưa phải điểm yếu duy nhất. Tháng 3/2025, kẻ tấn công chiếm được bảng điều khiển của aixbt, một bot AI về tiền mã hóa, và chỉ bằng hai câu lệnh đã khiến nó chuyển 55,5 ETH, trị giá khoảng 106.200 USD khi đó, ra khỏi ví. Nhà phát triển cho biết AI không bị thao túng mà lỗ hổng nằm ở bảng điều khiển. Với một tác tử cầm tiền, mắt xích yếu nhất có thể nằm ở lớp phần mềm bao quanh nó, từ khóa API, giao diện quản trị tới cách phân quyền.
Cái giá của một trợ lí biết quá nhiều
Muốn tác tử làm tốt, người dùng phải cho nó biết nhiều. Siu khuyên coi trợ lí AI như một cố vấn bên ngoài, và trước khi đưa tài liệu nào, hãy tự hỏi nó thật sự cần biết gì. “Còn chuyện tài chính cá nhân, thu nhập của bạn, những người bạn thân nhất của bạn thì sao?”, ông đặt câu hỏi. “Đó là những chi tiết nhỏ mà trước đây chúng không biết về bạn, giờ chúng được phép biết”.
Một nhà giao dịch có thể mất hàng tháng dạy tác tử nên theo dõi thị trường nào, cần đọc thông tin gì trước khi quyết định. Tác tử ghi nhớ những cuộc trò chuyện ấy để người dùng khỏi phải giải thích lại từ đầu. Chính sự tiện lợi này tạo ra điểm phụ thuộc mới. Công ty vận hành dịch vụ vẫn nắm quyền truy cập, nên chỉ cần tài khoản bị đình chỉ, sản phẩm đóng cửa hay chính sách thay đổi là mọi việc người dùng đang làm có thể dừng cùng lúc.
Siu đề nghị người dùng hình dung một trợ lí đã hiểu mình qua nhiều năm bỗng biến mất vào một buổi sáng. “Ít nhất, bạn có quyền tải dữ liệu của mình về để chuyển sang nơi khác, để một tác tử khác có thể tiếp quản”, ông nói.
Ở Liên minh châu Âu, Điều 20 của Quy định chung về bảo vệ dữ liệu (GDPR) từ năm 2018 đã cho người dùng quyền nhận lại dữ liệu cá nhân do chính mình cung cấp và chuyển sang dịch vụ khác, kèm một số điều kiện. Nhưng hướng dẫn của các cơ quan bảo vệ dữ liệu châu Âu loại khỏi quyền này những dữ liệu do bên xử lí tự suy ra, chẳng hạn hồ sơ người dùng. Với tác tử AI, phần quý nhất lại thường nằm ở đó, tức cách nó hiểu khẩu vị rủi ro, thói quen và những ưu tiên chưa bao giờ được viết thành lời của chủ nhân. Một tác tử mới có hiểu người dùng như tác tử cũ hay không vì thế vẫn là câu hỏi bỏ ngỏ, trong khi thị trường thì không chờ ai học lại từ đầu.
