Tài sản số tại Việt Nam: Cơ hội lớn nhưng cần thiết lập nền tảng pháp lý vững chắc
Việt Nam đang mở ra một kỷ nguyên mới với sự bùng nổ chấp nhận tài sản số. Các con số thống kê chỉ ra một sự thật rõ ràng: tài sản mã hóa không còn là ngành đầu tư ngách, mà đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tài chính của nhiều người dân.
Theo báo cáo của Triple-A, hơn 20% dân số Việt Nam đã sở hữu tiền số trong năm 2024, đưa Việt Nam vào nhóm ba nước hàng đầu thế giới về mức độ chấp nhận crypto. Đến đầu năm 2025, số lượng người sở hữu tài sản số đã đạt khoảng 17–20 triệu người, tương ứng 17‑21% dân số Việt Nam.
Theo Chainalysis, công ty phân tích dữ liệu crypto hàng đầu thế giới, Việt Nam đứng thứ năm toàn cầu về quan tâm đến tài sản số, thứ ba về sử dụng các nền tảng giao dịch quốc tế, và thứ sáu về khối lượng giao dịch trên sàn phi tập trung.
Cũng theo dữ liệu từ Chainalysis, dòng chảy tài sản mã hóa vào Việt Nam liên tục duy trì trên 100 tỷ USD mỗi năm, tính từ 2022-2024, cao hơn gấp đôi dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) chính thống. Nghĩa là đang tồn tại một vùng kinh tế xám chưa được luật hóa và quy định.
Cơ hội thực sự từ tài sản số và tiền mã hóa
Việc phổ cập tài sản số nhanh chóng mở ra nhiều cơ hội đầu tư và đổi mới tài chính. Thanh khoản cao, khả năng biến động mạnh và khả năng tạo lợi nhuận lớn khiến Bitcoin, Ethereum và các token khác trở thành kênh hấp dẫn, đặc biệt là với nhà đầu tư trẻ.
Ông Nguyễn Đình Thắng – Chủ tịch CLB VINA Fintech và Trung tâm Quản lý Tài sản số – từng nhận định: “Nhà nước cần khuyến khích dòng tiền số chảy vào nền kinh tế một cách hiệu quả, vừa để bảo đảm quyền lợi nhà đầu tư, vừa quản lý hiệu quả thị trường này để biến tiềm năng thành lợi ích bền vững trong kỷ nguyên số”.
Theo hãng tư vấn BCG, thị trường tài sản mã hóa toàn cầu có thể tăng trưởng khoảng 33% mỗi năm, đạt khoảng 19.000 tỷ USD vào năm 2033, chiếm hơn 10% GDP toàn cầu. Điều này mở ra triển vọng lớn cho Việt Nam tận dụng xu hướng này để phát triển kinh tế kỹ thuật số, thúc đẩy công nghệ blockchain, token hóa tài sản, DeFi và NFT.
Người đứng đầu Binance tại Việt Nam, Richard Teng, cho rằng Việt Nam có tiềm năng lớn nhờ dân số trẻ và am hiểu công nghệ. Ông nhận định rằng khi khung pháp lý hoàn thiện, thị trường tài sản số nội địa sẽ trở thành nền tảng đầu tư hấp dẫn cho giới trẻ
Rủi ro hiện hữu và bài toán pháp lý
Dù cơ hội rõ rệt, thị trường vẫn tồn tại nhiều rủi ro. Do chưa có khung pháp lý rõ ràng, hoạt động giao dịch tài sản số hiện đa phần diễn ra trên các sàn quốc tế, ngoài sự kiểm soát chặt chẽ của cơ quan chức năng Việt Nam. Điều này tiềm ẩn nguy cơ lừa đảo, rửa tiền hay mất tài sản do nền tảng không minh bạch
Hiện tại, nhiều người dân giao dịch ngang hàng P2P trên nền tảng chưa được phép, tạo ra một nền kinh tế bất hợp pháp trị giá hàng trăm tỷ USD. Trong khi đó, Chainalysis đánh giá thị trường này đang tạo ra một nền kinh tế ngầm khổng lồ
Nhiều chuyên gia cho rằng nếu không có quy định rõ ràng, dòng tiền số có thể không đóng góp vào phát triển kinh tế mà chỉ chảy ra khỏi hệ thống chính thức. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi cá nhân mà còn gây thiệt hại lớn về mặt ngân sách và minh bạch.
Một bước tiến quan trọng đã được ghi nhận khi Quốc hội Việt Nam thông qua Luật Công nghiệp công nghệ số vào 14.6.2025. Đây là lần đầu tiên Việt Nam chính thức định nghĩa và phân loại tài sản số – gồm cả tiền mã hóa và tài sản ảo trên nền tảng điện tử – như một loại tài sản có thể đầu tư và giao dịch hợp pháp. Luật này cho phép thử nghiệm quy mô nhỏ (sandbox), cho phép các đơn vị đủ điều kiện tổ chức sàn giao dịch tài sản số nội địa, qua đó tạo điều kiện kiểm soát, minh bạch và bảo vệ quyền lợi người tham gia
Trang tin Decrypt đưa tin về sự kiện này của Việt Nam đồng thời cho rằng khung pháp lý mới mở ra khả năng thu thuế, tăng minh bạch và thúc đẩy doanh nghiệp công nghệ số – nhưng cũng cần được triển khai thực tiễn kèm theo hướng dẫn chi tiết và cơ chế giám sát rõ ràng
Nhìn về phía trước: cân bằng giữa đổi mới và kiểm soát
Viễn cảnh Việt Nam trở thành một trong những thị trường tài sản số hàng đầu châu Á không chỉ dựa vào con số sở hữu cao, mà còn phụ thuộc vào khả năng xây dựng một hệ sinh thái an toàn, minh bạch và góp phần phát triển kinh tế số.
Để biến tiềm năng thành hiện thực, ba yếu tố quan trọng cần được chú trọng:
- Thanh lọc khung pháp lý rõ ràng: Luật đã có, bước cần đến là hướng dẫn triển khai và cơ chế xử lý vi phạm.
- Xây dựng sàn giao dịch nội địa có giấy phép: Giúp nhà đầu tư giao dịch minh bạch, giảm thiểu rủi ro và tránh dòng tiền chảy ra nước ngoài.
- Tăng cường giáo dục và xây dựng lòng tin: Bởi theo ANT Lawyers, chính niềm tin mới là “đồng tiền thật sự” trong thị trường này – một khi mất đi, rất khó lấy lại.
Tài sản số tại Việt Nam đang đứng ở điểm giao giữa cơ hội lớn và thách thức không nhỏ. Với tỷ lệ sở hữu và giao dịch lên đến hàng chục triệu người, thị trường này rõ ràng có vị thế tiềm năng. Song để thực sự khai thác được giá trị đó, Việt Nam cần chủ động kiến tạo khung pháp lý thích hợp, đồng thời thúc đẩy minh bạch và lòng tin. Nếu làm được, tài sản số không chỉ mang lại lợi nhuận cho người dùng mà còn trở thành kênh huy động vốn, đổi mới tài chính và phát triển doanh nghiệp công nghệ Việt Nam trong kỷ nguyên số.