Thái Lan chuẩn bị ban hành luật khởi nghiệp mới, hướng tới quốc gia thu nhập cao

Với việc trao thêm quyền cho Cơ quan Đổi mới Quốc gia (NIA), Thái Lan kỳ vọng tạo cú hích cho hệ sinh thái startup, tăng sức cạnh tranh của doanh nghiệp nhỏ và từng bước đưa nền kinh tế thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình.

Luật mới trao thêm quyền cho NIA, giảm rào cản để startup phát triển

Thái Lan đang tiến gần thêm một bước trong chiến lược phát triển nền kinh tế dựa trên đổi mới sáng tạo khi dự luật Startup Promotion and Development Act được kỳ vọng sẽ được Quốc hội thông qua và chính thức có hiệu lực trước cuối năm 2026.

Thông tin được bà Krithpaka Boonfueng, Giám đốc điều hành Cơ quan Đổi mới Quốc gia Thái Lan (National Innovation Agency - NIA), chia sẻ trong cuộc phỏng vấn với Nikkei Asia bên lề Triển lãm Startup & Innovation Thailand Expo 2026 diễn ra tại Bangkok.

Theo bà Krithpaka, dự luật sẽ tạo ra sự thay đổi căn bản đối với môi trường pháp lý dành cho các doanh nghiệp khởi nghiệp và doanh nghiệp đổi mới sáng tạo ở giai đoạn đầu.

Điểm đáng chú ý nhất là NIA sẽ được trao vai trò như một "đầu mối một cửa" (one-stop organization), giúp doanh nghiệp tiếp cận các chính sách hỗ trợ thuận tiện hơn thay vì phải làm việc với nhiều cơ quan khác nhau như hiện nay.

Không chỉ đơn giản hóa các thủ tục hành chính, cơ quan này còn được trao thêm thẩm quyền triển khai hàng loạt chương trình hỗ trợ, từ ưu đãi thuế, tư vấn pháp lý, kết nối đầu tư cho tới hỗ trợ ứng dụng công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

"NIA sẽ có đầy đủ công cụ để hỗ trợ các startup và doanh nghiệp nhỏ nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ nhằm tăng lợi thế cạnh tranh", bà Krithpaka nhấn mạnh.

Là cơ quan trực thuộc Bộ Giáo dục Đại học, Khoa học, Nghiên cứu và Đổi mới sáng tạo, NIA hiện chịu trách nhiệm thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và hỗ trợ thương mại hóa các sáng chế tại Thái Lan. Sau khi luật mới được thông qua, cơ quan này dự kiến sẽ được tăng đáng kể ngân sách cũng như nhân sự để mở rộng phạm vi hỗ trợ trên toàn quốc.

Theo lãnh đạo NIA, mục tiêu không chỉ là hỗ trợ các startup công nghệ mà còn giúp hàng nghìn doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) tiếp cận đổi mới sáng tạo nhằm tạo ra giá trị gia tăng cao hơn.

"NIA sẽ đóng vai trò là nhạc trưởng kết nối doanh nghiệp với công nghệ và đổi mới sáng tạo, giúp họ nâng cao giá trị sản phẩm, qua đó góp phần đưa Thái Lan trở thành quốc gia có thu nhập cao", bà nói.

Bên cạnh việc hỗ trợ doanh nghiệp, dự luật còn được kỳ vọng sẽ cải thiện khả năng phối hợp giữa các bộ, ngành trong việc xây dựng chính sách dành riêng cho startup, vốn lâu nay bị đánh giá còn phân tán và thiếu tính đồng bộ.

Startup được kỳ vọng giúp Thái Lan thoát "bẫy thu nhập trung bình"

Đằng sau dự luật mới là tham vọng lớn hơn của Chính phủ Thái Lan: chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ phụ thuộc vào các tập đoàn lớn sang nền kinh tế được dẫn dắt bởi đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp vừa, nhỏ.

Theo bà Krithpaka, tại nhiều nền kinh tế phát triển, các doanh nghiệp SME và startup đóng góp hơn 70% GDP, trong khi phần còn lại thuộc về các tập đoàn lớn."Chúng tôi muốn hướng tới mô hình tương tự để các doanh nghiệp nhỏ đóng vai trò trung tâm trong nền kinh tế", bà cho biết.

Hiện nay, Thái Lan có khoảng 2.000 startup. Tuy nhiên, chỉ khoảng 100 doanh nghiệp sở hữu công nghệ tiên tiến và có khả năng cạnh tranh quốc tế. Khoảng 700 startup khác đang cần được hỗ trợ đổi mới để nâng cấp sản phẩm, trong khi phần lớn còn lại vẫn ở giai đoạn khởi đầu và cần được ươm tạo.

Con số này cho thấy hệ sinh thái khởi nghiệp của Thái Lan vẫn còn khá khiêm tốn nếu so với các quốc gia láng giềng trong khu vực.

Theo thống kê của DealStreetAsia, tổng vốn đầu tư cổ phần mà startup Thái Lan huy động được trong năm 2025 chỉ khoảng 80 triệu USD. Trong khi đó, Singapore thu hút tới 4,2 tỉ USD vốn đầu tư mạo hiểm trong cùng kỳ, tạo khoảng cách rất lớn về quy mô hệ sinh thái.

Khoảng cách này phản ánh thực tế rằng Thái Lan vẫn chưa trở thành điểm đến hấp dẫn đối với các quỹ đầu tư công nghệ quốc tế. Đó cũng là lý do Bangkok muốn tạo ra một khuôn khổ pháp lý thuận lợi hơn nhằm kích thích đổi mới sáng tạo và thu hút nguồn vốn đầu tư.

Chiến lược này gắn chặt với mục tiêu dài hạn của Chính phủ Thái Lan là trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2037. Để đạt được mục tiêu đó, thu nhập bình quân đầu người của nước này cần tăng từ khoảng 8.000 USD hiện nay lên 15.000 USD.

Theo lãnh đạo NIA, điều này chỉ có thể đạt được nếu Thái Lan đầu tư mạnh hơn vào nghiên cứu và phát triển (R&D), đồng thời thương mại hóa thành công các kết quả nghiên cứu trong những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như công nghệ y tế, nông nghiệp thông minh, thực phẩm công nghệ, chăm sóc sức khỏe và công nghiệp số.

Bà Krithpaka cho rằng đổi mới sáng tạo chính là chìa khóa giúp nền kinh tế Thái Lan vượt qua "bẫy thu nhập trung bình" - tình trạng nhiều quốc gia đạt mức thu nhập trung bình nhưng sau đó tăng trưởng chậm lại và không thể bứt phá lên nhóm các nền kinh tế phát triển.

Triển lãm Startup & Innovation Thailand Expo 2026 vừa diễn ra tại Bangkok cũng phản ánh rõ định hướng này khi tập trung giới thiệu các công nghệ trong các lĩnh vực chiến lược như nông nghiệp công nghệ cao, thực phẩm, y tế, chăm sóc sức khỏe và chuyển đổi số.

Trong hoàn cảnh cạnh tranh đổi mới sáng tạo ngày càng gay gắt trong khu vực Đông Nam Á, việc Thái Lan chuẩn bị ban hành đạo luật riêng dành cho startup được xem là bước đi quan trọng nhằm tạo nền tảng pháp lý ổn định, thu hút đầu tư và nuôi dưỡng các doanh nghiệp công nghệ nội địa. Nếu được triển khai hiệu quả, luật mới không chỉ giúp cải thiện hệ sinh thái khởi nghiệp mà còn góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng, hướng tới một nền kinh tế dựa nhiều hơn vào tri thức và đổi mới sáng tạo trong những năm tới.