Thành công của Tây Ban Nha tại World Cup nhờ chuyên gia dữ liệu

Phía sau Luis de la Fuente là một ê-kíp làm việc lặng lẽ, trong đó đặc biệt nổi bật là nhóm chuyên gia phân tích dữ liệu, những người biến hàng nghìn con số thành thông tin chiến thuật, giúp đội tuyển chuẩn bị tốt hơn cho từng đối thủ.

Những cựu thủ môn xây dựng nền móng cho De la Fuente

Ẩn mình giữa những khu nhà yên tĩnh của nước Mỹ, với những bãi cỏ được chăm sóc kĩ lưỡng, những chiếc xe đỗ trước cửa và không khí gần như tách biệt với sự ồn ào của World Cup, đội tuyển Tây Ban Nha vẫn đang hoàn tất những bước chuẩn bị cuối cùng.

Luis de la Fuente không làm việc một mình. HLV người La Rioja xây dựng xung quanh mình một nhóm cộng sự ổn định, nhiều người trong số đó từng là thủ môn. Juanjo González, Miguel Ángel Espana, Javier López Vallejo đều từng đứng trong khung thành trước khi trở thành những nhân vật quan trọng trong bộ máy đội tuyển Tây Ban Nha.

Có thể nói, kinh nghiệm của một thủ môn đã tạo nên một điểm chung đặc biệt trong đội ngũ hỗ trợ De la Fuente: khả năng quan sát toàn cảnh trận đấu. Juanjo González là một ví dụ tiêu biểu. Từng trưởng thành từ lò đào tạo Mareo và có nhiều năm thi đấu cho Sporting Gijón, ông gia nhập Liên đoàn Bóng đá Tây Ban Nha năm 2014. González lần lượt làm việc với các đội U17, U19, U21 trước khi lên đội tuyển quốc gia.

Ông từng làm việc cùng Luis Enrique tại World Cup 2022 và tiếp tục ở lại đội tuyển khi De la Fuente được bổ nhiệm. Ban đầu, González đảm nhiệm vai trò trợ lí thứ ba và chuyên gia phân tích dữ liệu trưởng. Sau khi Pablo Amo rời đội tuyển để sang Qatar, ông trở thành trợ lí HLV.

Từ một thủ môn, González chuyển sang công việc đòi hỏi khả năng đọc trận đấu bằng dữ liệu. Những con số về vị trí, khoảng cách, tần suất di chuyển hay các tình huống chiến thuật giúp đội ngũ huấn luyện có thêm một góc nhìn khác bên cạnh quan sát trực tiếp trên sân.

Miguel Ángel Espana là thành viên có thâm niên lâu nhất trong bộ máy đội tuyển. Sau sự nghiệp thi đấu từ năm 1992 đến 2006, ông gia nhập Liên đoàn và đã có gần 20 năm huấn luyện các thủ môn ở nhiều cấp độ đội tuyển trẻ.

Espana làm việc với De la Fuente từ năm 2013. Ông đặc biệt chú trọng khả năng chơi chân của thủ môn, một yếu tố ngày càng quan trọng trong phong cách bóng đá Tây Ban Nha. Với ông, thủ môn không chỉ là người cản phá mà còn là điểm khởi đầu của một đợt tấn công.

Javier López Vallejo cũng từng là thủ môn, từng thi đấu cho Osasuna, Villarreal và Zaragoza, đồng thời được triệu tập lên đội U23 Tây Ban Nha. Sau khi giải nghệ năm 2010, ông chuyển sang lĩnh vực tâm lí thể thao.

López Vallejo là người hỗ trợ De la Fuente trong việc truyền tải thông điệp đến cầu thủ. Ông tham gia chuẩn bị các bài nói chuyện trước trận, xử lí những vấn đề cảm xúc và duy trì sự ổn định trong phòng thay đồ.

“Thể trạng của đội tuyển được quyết định bởi những cầu thủ thi đấu ít nhất”, ông từng nói. Đó là một quan điểm cho thấy thành công của Tây Ban Nha không chỉ được xây dựng từ 11 cầu thủ đá chính.

Khi dữ liệu biến thành lợi thế chiến thuật của Tây Ban Nha

Nếu những cựu thủ môn tạo nên bộ khung kinh nghiệm, nhóm chuyên gia dữ liệu chính là bộ phận giúp Tây Ban Nha nhìn trận đấu theo một cách khác. Pablo Pena là một trong những nhân vật quan trọng nhất ở bộ phận này. Ông đã có 17 năm làm việc tại Liên đoàn và từng là cánh tay phải của Juanjo González trong giai đoạn González tập trung nhiều hơn vào việc thu thập, đọc và phân tích dữ liệu.

Hiện nay, Pena thường xuyên xuất hiện trên khán đài với chiếc laptop. Ông theo dõi trận đấu từ một góc nhìn khác với ban huấn luyện bên đường biên. Đến giờ nghỉ hoặc khoảng 30 phút trước khi trận đấu kết thúc, Pena có thể xuống phòng thay đồ để cung cấp những thông tin mới nhất.

Công việc của ông không đơn giản là thống kê số lần chuyền bóng hay tỉ lệ kiểm soát bóng. Dữ liệu hiện đại có thể cho biết một đội bóng đang tạo ra khoảng trống ở đâu, một cầu thủ đối phương thường di chuyển như thế nào trước khi nhận bóng, hàng thủ bắt đầu mất cự ly ở thời điểm nào hoặc những tình huống cố định nào có khả năng tạo ra nguy hiểm.

Trong bóng đá đỉnh cao, đôi khi một chi tiết nhỏ có thể quyết định cả trận đấu. Một vài mét khoảng cách giữa hai tuyến. Một nhịp di chuyển sớm hơn. Một cầu thủ thường xuyên bỏ vị trí trong những phút cuối hiệp hai.

Đó là những điều mà mắt thường có thể bỏ qua, nhưng dữ liệu có thể phát hiện. Alberto de la Fuente, con trai của HLV trưởng, cũng là một chuyên gia phân tích dữ liệu của đội tuyển. Sau bốn năm làm giám đốc phương pháp tại Huesca, ông gia nhập Liên đoàn năm 2022 với vai trò phân tích dữ liệu cho đội U21 cùng Santi Denia.

Hiện tại, Alberto đặc biệt phụ trách các tình huống cố định của đội tuyển Tây Ban Nha. Trong một giải đấu mà sự khác biệt giữa các đội bóng ngày càng thu hẹp, bóng chết có thể trở thành vũ khí quyết định. Một quả phạt góc, một tình huống đá phạt trực tiếp hay cách tổ chức phòng ngự có thể được chuẩn bị dựa trên hàng trăm tình huống trong quá khứ.

Dữ liệu giúp đội tuyển trả lời những câu hỏi cụ thể: đối thủ phòng ngự khu vực hay theo người? Ai thường mắc sai lầm khi bị kéo ra khỏi vị trí? Cầu thủ nào có xu hướng di chuyển về cột gần? Khoảng trống xuất hiện ở đâu sau pha bóng đầu tiên? Tất cả được phân tích trước khi trận đấu diễn ra.

Nhưng dữ liệu không phải toàn bộ câu chuyện. Nó chỉ trở nên có giá trị khi được kết hợp với kinh nghiệm của các HLV, khả năng phán đoán của cầu thủ và bối cảnh cụ thể trên sân. Đó cũng là lí do bộ máy của De la Fuente không chỉ có các nhà phân tích.

Carlos Cruz phụ trách thể lực và được De la Fuente trao quyền lớn trong việc xây dựng kế hoạch tập luyện. Ông chú trọng cả công việc cá nhân lẫn tập thể, nhằm giúp từng cầu thủ đạt trạng thái tốt nhất để phục vụ đội bóng.

Toscana Viar, chuyên gia dinh dưỡng có nền tảng về dược và dinh dưỡng học, chịu trách nhiệm xây dựng chế độ ăn cho các cầu thủ. Nguyên tắc của bà rất đơn giản: Dinh dưỡng không phù hợp có thể ngăn một vận động viên đạt đến giới hạn cao nhất của mình. Tất cả những bộ phận ấy tạo thành một hệ thống hỗ trợ phía sau đội tuyển.

Trên sân, người hâm mộ nhìn thấy Yamal, Olmo, Pedri hay những bàn thắng của Tây Ban Nha. Nhưng trước khi một đường chuyền được thực hiện, một tình huống cố định được triển khai hay một cầu thủ đạt trạng thái thể lực tốt nhất, phía sau đó có thể là hàng giờ phân tích dữ liệu, nghiên cứu đối thủ và chuẩn bị chiến thuật.

Bóng đá hiện đại không còn chỉ là cuộc đấu giữa 11 cầu thủ với 11 cầu thủ. Đó còn là cuộc chiến giữa các bộ máy. Và Tây Ban Nha của De la Fuente hiện sở hữu một bộ máy được xây dựng từ những cựu thủ môn, chuyên gia thể lực, nhà tâm lí, chuyên gia dinh dưỡng và đặc biệt là những người biến dữ liệu thành tri thức chiến thuật.

Họ không ghi bàn. Không nâng cúp. Không xuất hiện thường xuyên trước truyền thông. Nhưng trong một giải đấu mà ranh giới giữa chiến thắng và thất bại đôi khi chỉ là một khoảnh khắc, những con số họ đọc, những xu hướng họ phát hiện và những thông tin họ truyền đi có thể tạo ra sự khác biệt lớn nhất.