Thành viên Hội đồng Sơ khảo VinFuture 2025 nói về các đề cử
Trong khuôn khổ Giải thưởng VinFuture 2025, GS Ana Belén Elgoyhen, thành viên Hội đồng Sơ khảo, đã có những chia sẻ sâu sắc về tầm vóc của giải thưởng và tình yêu đặc biệt của bà dành cho đất nước Việt Nam.
Khẳng định mức độ danh giá quốc tế
Trả lời phỏng vấn bên lề tọa đàm “Khoa học vì cuộc sống” trong khuôn khổ Tuần lễ Trao giải VinFuture 2025 diễn ra sáng nay (3.12), GS Ana Belén Elgoyhen, nhà khoa học nổi tiếng Argentina, nhấn mạnh VinFuture đã trở thành một biểu tượng tiên phong trong cộng đồng khoa học toàn cầu.
Khi được hỏi về việc nhiều nhà khoa học đoạt giải VinFuture sau đó tiếp tục giành được các giải thưởng lớn khác như Nobel, bà khẳng định: "Giải thưởng VinFuture đã đi tiên phong và chọn ra được những khối óc vĩ đại nhất trên thế giới trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học. Điều này càng một lần nữa khẳng định mức độ danh giá của giải thưởng VinFuture, và cho thấy đây là một giải thưởng rất uy tín".
Bà cho biết giải thưởng mang tầm vóc quốc tế này không chỉ là sự công nhận mà còn là "một động lực rất lớn" để bà tiếp tục công việc nghiên cứu chuyên sâu của mình trong thời gian tới. Đặc biệt, GS Elgoyhen tin rằng VinFuture đóng vai trò thiết yếu trong việc tạo ra động lực mới: "Giải thưởng này cũng là một sự khích lệ rất là lớn đối với các nhà khoa học trẻ, đặc biệt là các nhà khoa học trẻ ở các nước đang phát triển, nhất là các nước trong khu vực Đông Nam Á... để chúng ta có thể là khích lệ được sự phát triển của khoa học và công nghệ ở các nước đang phát triển".
Những cái tên nào sẽ được xướng?
Với vai trò là thành viên Hội đồng Sơ khảo, GS Elgoyhen chia sẻ quá trình đánh giá các đề cử diễn ra vô cùng nghiêm túc và bảo mật.
Khi PV Một Thế Giới đề nghị bà chia sẻ đánh giá dưới góc nhìn cá nhân đối với các đề cử tiềm năng và sáng giá cho giải thưởng năm nay, bà hài hước từ chối: "Thông tin bảo mật không thể chia sẻ, chờ đến thứ 6 (ngày công bố giải thưởng) rồi biết. Bạn hãy để ý, tất cả họ cũng chỉ ở khán phòng này mà thôi".
Chuyên môn và kinh tế trong sản phẩm Y tế
Chia sẻ về mục tiêu cốt lõi của nhóm nghiên cứu mà GS Elgoyhen tham gia, bà cho hay được xây dựng trên hai trụ cột: chuyên môn và kinh tế. "Mục tiêu là làm thế nào mà có thể giải quyết được cái vấn đề sức khỏe của người dân một cách nhanh nhất, tốt nhất và với chi phí thấp nhất".
Bà cho rằng các quốc gia đang phát triển, đặc biệt ở Đông Nam Á, đang đối mặt với một thách thức lớn: chi phí điều trị quá cao, khiến nhiều người không thể tiếp cận dịch vụ y tế an toàn và hiệu quả. Chính thực tế ấy đã thôi thúc bà tham gia các nhóm nghiên cứu nhằm tìm ra những giải pháp phù hợp hơn.
“Chúng tôi muốn tạo ra những phương pháp vừa có hiệu quả điều trị rõ ràng, vừa có chi phí thấp”, bà chia sẻ. “Giải quyết được cả hai yếu tố ấy mới thật sự mang lại lợi ích cho cộng đồng.”
Ngoài việc tạo ra sản phẩm, bà còn nhấn mạnh một yếu tố quan trọng khác là sự tiếp cận. Các sản phẩm y tế phải được đưa đến tay người dân Việt Nam một cách tốt nhất và tiện lợi nhất.
Định hướng tương lai: Hợp tác toàn cầu - lợi ích địa phương
Định hướng nghiên cứu của GS Elgoyhen vẫn nhất quán: tập trung giải quyết các vấn đề sức khỏe tại các quốc gia đang phát triển, nơi nguồn lực y tế còn hạn chế. Với bà, chìa khóa để đạt được những tiến bộ bền vững nằm ở hợp tác quốc tế.
Giáo sư cho biết bà đã làm việc với nhiều nhóm chuyên gia tại Nhật Bản, Hàn Quốc và Mỹ trong suốt quá trình nghiên cứu. Ở những nền y tế tiên tiến này, bà nhận thấy một điểm chung đáng quý: sự quan tâm chân thành tới sức khỏe cộng đồng ở Đông Nam Á, khu vực vốn phải đối mặt với nhiều thách thức về điều trị, dự phòng và tiếp cận dịch vụ y tế.
“Điều quan trọng nhất,” GS Elgoyhen chia sẻ, “là chúng ta có thể kết nối được các chuyên gia đến từ những quốc gia phát triển với đội ngũ chuyên gia tại Việt Nam. Khi cùng phối hợp, họ sẽ tìm ra những giải pháp toàn diện và thiết thực hơn cho các vấn đề sức khỏe ở các nước đang phát triển.”
Bà cho rằng mô hình hợp tác này giúp tận dụng đồng thời hai nguồn lực: kinh nghiệm và công nghệ tiên tiến của thế giới, cùng với hiểu biết thực tiễn về điều kiện kinh tế - xã hội của Việt Nam. Sự kết hợp ấy, theo bà, không chỉ tạo ra các giải pháp hiệu quả hơn mà còn nâng cao năng lực khoa học trong khu vực.
GS Elgoyhen cũng nhấn mạnh vai trò của các giải thưởng có tầm vóc quốc tế như VinFuture, xem đây là động lực quan trọng khích lệ các nhà khoa học trẻ Đông Nam Á theo đuổi những nghiên cứu đột phá, đặc biệt trong lĩnh vực y tế, nơi khoa học có thể tạo ra tác động trực tiếp và sâu rộng nhất đối với cộng đồng.
Tình yêu đặc biệt với "văn hóa Việt Nam và sự kiên cường"
Ngoài công việc chuyên môn, GS Elgoyhen còn bày tỏ tình cảm sâu đậm dành cho Việt Nam. Bà cho biết đây không phải là lần đầu tiên bà đến Việt Nam, và thậm chí dịp trao giải thưởng lần này, bà còn chủ đích đến sớm hơn một tuần để du lịch.
"Tôi rất yêu con người và văn hóa Việt Nam... Tôi đã đi nhiều nơi như Hội An, Huế, Hạ Long, Ninh Bình... Và lần này tôi đã chủ đích là đến sớm hơn một tuần để trải nghiệm các cung đường ở Hà Giang bằng xe máy", GS Elgoyhen chia sẻ.
Ấn tượng mạnh mẽ nhất đối với bà là sự thân thiện và kiên cường của người Việt Nam: "Tôi cảm thấy rất ấn tượng và kinh ngạc trước sự thân thiện cũng như sự kiên cường của con người Việt Nam. Một quốc gia mà đã trải qua rất nhiều cuộc chiến tranh và trải qua rất nhiều khó khăn mà người Việt vẫn rất thân thiện, rất hiếu khách với người nước ngoài. Tôi nghĩ điều đó thật là tuyệt vời".
Bà Ana Belén Elgoyhen hiện là giáo sư tại Khoa Dược lý, Trường Y, Đại học Buenos Aires, đồng thời là Nghiên cứu viên cao cấp kiêm Phó giám đốc Viện Nghiên cứu Kỹ thuật Di truyền và Sinh học Phân tử thuộc Hội đồng Nghiên cứu Khoa học và Kỹ thuật Quốc gia Argentina (CONICET). Bà nhận bằng tiến sĩ chuyên ngành Hóa sinh và Dược lý tại Đại học Buenos Aires; hoàn thành chương trình đào tạo sau tiến sĩ về Sinh học Thần kinh Phân tử tại Viện Salk, California, Hoa Kỳ.
Hướng nghiên cứu của bà tập trung vào di truyền học, sinh lý học và bệnh học liên quan đến thính giác ở cấp độ hệ thống và khớp thần kinh, các cơ chế gây mất thính lực do tiếng ồn và các cơ chế sinh lý bệnh dẫn đến chứng ù tai.
GS Elgoyhen đã nhận được nhiều giải thưởng danh giá bao gồm: Tài trợ của Quỹ tưởng niệm John Simon Guggenheim (2003, Hoa Kỳ), Giải thưởng TWAS về Sinh học (2011), Học giả Quốc tế của Viện Y học Howard Hughes (1997 - 2011), Giải thưởng L’Oréal-UNESCO dành cho Nhà khoa học nữ khu vực Mỹ Latinh (2008), danh hiệu Nhà Khoa học Quốc gia Argentina do Tổng thống trao tặng (2012), Giải thưởng của Quỹ Pour l'Audition (2018). Bà là thành viên của Viện Hàn lâm Khoa học Thế giới, Viện Hàn lâm Khoa học Mỹ Latinh và Viện Hàn lâm Khoa học Argentina.