Thấy gì khi AI vượt con người trong việc truy cập Internet?

Trong nhiều năm, thường có dự báo "Năm nay bot sẽ vượt con người" xuất hiện trong các báo cáo về tương lai Internet. Nhưng ngay cả những chuyên gia lạc quan nhất cũng không nghĩ điều đó xảy ra sớm đến vậy.

Khi lưu lượng truy cập Internet phần lớn đến từ bot AI

Thế rồi Matthew Prince, Giám đốc điều hành Cloudflare, vừa công bố một thống kê khiến giới công nghệ phải chú ý. Theo hệ thống giám sát thời gian thực Cloudflare Radar, trong 7 ngày liên tiếp gần đây, lượng truy cập HTTP toàn cầu tới các trang web đã có sự đảo chiều mang tính lịch sử: bot chiếm 57,5%, còn con người chỉ chiếm 42,5%.

Điều đáng chú ý là cột mốc này xuất hiện sớm hơn hơn một năm so với nhiều dự báo trước đó của ngành công nghệ. Nhìn qua, đây có vẻ là một tín hiệu đáng sợ. Nếu robot đã tạo ra nhiều lưu lượng hơn con người, liệu Internet có đang dần trở thành lãnh địa của máy móc?

Nỗi lo ấy không phải vô căn cứ. Trong những năm gần đây, thế giới liên tục chứng kiến các hệ thống AI ngày càng mạnh hơn. Chúng có thể viết văn bản, lập trình, dịch thuật, sáng tác hình ảnh, thậm chí giải quyết những bài toán khoa học mà con người theo đuổi hàng chục năm chưa có lời giải.

Khi đặt cạnh thông tin "robot đã vượt con người trên Internet", nhiều người dễ liên tưởng đến viễn cảnh máy móc đang dần chiếm lĩnh thế giới số.

Tuy nhiên, thực tế có lẽ ít kịch tính hơn. Điều quan trọng nhất cần hiểu là phần lớn số lượng truy cập được ghi nhận là bot hiện nay không phải những cỗ máy tự ý lang thang trên mạng để khám phá thế giới. Phần lớn trong số đó vẫn đang thực hiện các nhiệm vụ do con người giao phó.

Hãy hình dung một thao tác rất quen thuộc. Một người dùng đặt câu hỏi cho ChatGPT, Gemini, Claude hay bất kỳ trợ lý AI nào. Để trả lời, hệ thống có thể phải tìm kiếm, đọc và đối chiếu thông tin từ hàng chục nguồn khác nhau trên Internet.

Người dùng chỉ thực hiện một lần truy vấn, nhưng phía sau là hàng chục hoặc thậm chí hàng trăm yêu cầu truy cập được AI gửi tới các website.

Nói cách khác, lưu lượng bot đang tăng mạnh không hoàn toàn phản ánh việc robot thay thế con người, mà phản ánh việc ngày càng nhiều người sử dụng AI như một lớp trung gian để tương tác với Internet.

Con người không biến mất, nhưng cách truy cập Internet đang thay đổi

Trong nhiều thập niên, Internet vận hành theo một nguyên tắc rất đơn giản. Con người trực tiếp mở trình duyệt, gõ từ khóa, nhấp vào liên kết và tự tìm kiếm thông tin.

Ngày nay, mô hình đó đang thay đổi. Thay vì truy cập 20 website để tìm câu trả lời, người dùng chỉ cần hỏi một trợ lý AI. Phần việc còn lại được giao cho thuật toán.

Đó là lý do nhiều chuyên gia cho rằng chúng ta đang chứng kiến sự chuyển đổi từ "Internet của con người" sang "Internet của các tác tử AI", nơi tác tử AI trở thành người đại diện cho người dùng trong không gian mạng.

Bên cạnh các mô hình ngôn ngữ lớn, một lượng đáng kể bot traffic còn đến từ các công cụ thu thập dữ liệu, trình quét web, hệ thống tìm kiếm và các chương trình tự động hóa. Những công nghệ này vốn đã tồn tại từ lâu, nhưng đang phát triển mạnh hơn nhờ nhu cầu dữ liệu khổng lồ của AI.

Điều đó đồng nghĩa Internet không hề mất đi yếu tố con người. Ngược lại, con người đang hiện diện ở khắp nơi, nhưng thông qua các lớp trung gian thông minh hơn. Có thể xem đây là bước tiến hóa tiếp theo của công nghệ số.

Trước đây, công cụ tìm kiếm giúp chúng ta tìm thông tin nhanh hơn. Ngày nay, AI đang giúp chúng ta thay đổi hoàn toàn cách tiếp cận thông tin. Thay vì tìm kiếm, chúng ta đối thoại. Thay vì đọc hàng chục trang web, chúng ta nhận được câu trả lời tổng hợp.

Xu hướng này chắc chắn sẽ tiếp tục tăng tốc trong những năm tới. Tuy nhiên, bài học quan trọng nhất không nằm ở tỷ lệ 57,5% hay 42,5%. Điều đáng suy ngẫm hơn là sự thay đổi trong cách con người làm việc cùng công nghệ.

Nhiều người vẫn đặt câu hỏi liệu AI có thay thế con người hay không. Nhưng có lẽ câu hỏi đúng hơn là: ai sẽ sử dụng AI hiệu quả hơn?

Trong phần lớn lĩnh vực hiện nay, AI chưa thể tự vận hành nền kinh tế hay tự đưa ra các quyết định phức tạp như con người. Nó vẫn cần mục tiêu, dữ liệu và định hướng do con người cung cấp.

Nguy cơ lớn nhất không phải là AI thay thế tất cả mọi người. Nguy cơ thực tế hơn là những người biết khai thác AI sẽ vượt lên trước những người từ chối sử dụng nó.

Trong lịch sử, mỗi cuộc cách mạng công nghệ đều tạo ra sự dịch chuyển tương tự. Máy tính không loại bỏ hoàn toàn người lao động. Internet cũng không khiến mọi nghề nghiệp biến mất. Nhưng những người biết tận dụng công nghệ mới thường có lợi thế vượt trội so với phần còn lại.

AI có thể sẽ đi theo quy luật ấy. Bởi vậy, thay vì lo sợ khi nghe tin robot đã tạo ra nhiều lưu lượng Internet hơn con người, có lẽ điều cần làm là hiểu cách những "robot" đó hoạt động và học cách điều khiển chúng.

Tiếng bước chân của AI quả thực đang vang lên mỗi ngày. Nhưng ít nhất ở thời điểm hiện tại, đó chưa phải là âm thanh của sự thay thế. Nó giống tiếng động cơ của một công cụ mới đang được khởi động.

Và giống như mọi công cụ từng thay đổi thế giới, giá trị của AI cuối cùng vẫn phụ thuộc vào người cầm nó trong tay.