Thầy giáo ở Đồng Nai dùng AI, đưa tiếng Anh vào giờ học Toán
Sau 36 năm gắn bó với bục giảng, TS. Vũ Ngọc Hòa (giáo viên Trường THPT Ngô Quyền, TP. Đồng Nai), vẫn miệt mài tìm tòi những cách dạy mới.
Từ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong soạn giảng đến đưa tiếng Anh vào giờ Toán, thầy luôn tìm cách làm mới bài học, giúp học trò tiếp cận tri thức bằng nhiều cách khác nhau.
Từ cậu học trò nghèo đến bục giảng
Mái tóc đã điểm bạc, giọng nói điềm đạm. Khi nhắc đến nghề giáo và người thầy cũ, TS. Vũ Ngọc Hòa chậm rãi kể lại những năm tháng tuổi thơ. Đó là quãng đời không dư dả, nhưng đã đưa thầy đến với nghề dạy học theo một cách rất tự nhiên.
Thầy Hòa sinh năm 1967 tại Khánh Hòa. Năm 1975, gia đình chuyển đến Định Quán, Đồng Nai, xây dựng vùng kinh tế mới. Cha làm văn thư, đánh máy, soạn thảo giấy tờ cho chính quyền xã; mẹ là công nhân cạo mủ cao su. Tuổi thơ của cậu bé Hòa gắn với những buổi đến trường và cả những ngày phụ gia đình việc nương rẫy.
Cơ duyên với nghề giáo đến vào những năm học cấp ba. Thầy hiệu trưởng mở lớp dạy thêm Toán tại nhà. Mỗi khi thầy bận hoặc đi vắng, Hòa cùng hai người bạn được giao dạy kèm các em lớp dưới. Cậu học trò khi ấy chưa nghĩ nhiều đến chuyện đứng lớp, nhưng những buổi dạy kèm đã giúp Hòa làm quen với việc truyền đạt kiến thức.
“Suốt những năm cấp 3, tôi được thầy hiệu trưởng cưu mang, đùm bọc”, thầy Hòa nhớ lại. Từ người thầy năm ấy, Hòa học được những phương pháp dạy học đầu tiên, rồi mang theo khi bước vào giảng đường sư phạm.
Hòa chọn ngành Toán - Đại học Sư phạm TP. HCM vì yêu thích môn học, phù hợp với hoàn cảnh gia đình. “Ngày đó tôi chọn thi vào ngành sư phạm vì đam mê, miễn tiền học phí, học xong không phải lo tìm việc làm”, thầy kể.
Tốt nghiệp Sư phạm Toán loại giỏi, chàng cử nhân trở về giảng dạy tại ngôi trường THPT cũ. Mười sáu năm đầu đứng lớp là khoảng thời gian tích lũy kinh nghiệm, từng bước rèn giũa phương pháp giảng dạy. Năm học 2003–2004, thầy Hòa đạt giải ba giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh.
Năm 2005, thầy chuyển đến Trường THPT Trấn Biên. Đến năm 2016 về công tác tại Trường THPT Ngô Quyền, phường Trấn Biên, TP. Đồng Nai. Qua nhiều năm đứng lớp, thầy đảm nhận các công việc như giáo viên chủ nhiệm, tổ trưởng chuyên môn, thư ký hội đồng và giáo viên cốt cán.
Ngoài giờ dạy ở trường, thầy còn dành thời gian kèm miễn phí cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn tại nhà. Những buổi học ấy được duy trì đến khoảng 10 năm trước, khi hai con trưởng thành, kinh tế gia đình ổn định. Với thầy, đó cũng là một phần công việc của người làm nghề giáo: giúp những học trò còn khó khăn có thêm cơ hội học tập.
Làm mới từng giờ dạy Toán
Qua nhiều thế hệ học trò, thầy Hòa nhận ra cách học và nhu cầu tiếp cận kiến thức đã thay đổi. Bảng đen, phấn trắng vẫn là hình ảnh quen thuộc trong lớp học, nhưng bên cạnh đó, công nghệ mở ra thêm nhiều cách truyền tải bài giảng.
Với môn Toán, những công thức và khái niệm trừu tượng đôi khi khiến học sinh khó hình dung. Thầy tìm đến các công cụ như GeoGebra, Desmos, Excel để minh họa hình học, biểu diễn dữ liệu và hỗ trợ học sinh tiếp cận bài học. Gần đây, AI cũng được đưa vào quá trình soạn giảng, từ tìm kiếm thông tin đến xây dựng nội dung và tạo hình ảnh minh họa.
Nhờ những công cụ này, một số kiến thức vốn khó hình dung có thể được trình bày trực quan hơn. Tuy nhiên, thầy Hòa không xem công nghệ là giải pháp thay thế người dạy. AI có thể hỗ trợ chuẩn bị bài, nhưng lựa chọn kiến thức, kiểm tra độ chính xác và dẫn dắt học sinh vẫn cần đến chuyên môn của giáo viên. Điều quan trọng là sử dụng công cụ đúng mục tiêu, phù hợp với từng nội dung bài học.
Để theo kịp những thay đổi ấy, bản thân người thầy cũng phải liên tục học hỏi. Thầy Hòa quan niệm kiến thức không đứng yên, những điều mới mẻ hôm nay có thể nhanh chóng trở nên lạc hậu nếu người dạy ngừng cập nhật. “Nếu người giáo viên ngừng học hỏi thì những kiến thức từng rất mới hôm nay có thể trở nên lạc hậu vào ngày mai”, thầy chia sẻ.
Cùng với công nghệ, ngoại ngữ cũng là hướng đi thầy kiên trì theo đuổi. Hơn 10 năm trước, khi còn công tác tại Trường THPT Trấn Biên, thầy bắt đầu thử nghiệm dạy Toán bằng tiếng Anh. Từ những thuật ngữ, công thức quen thuộc, học sinh được làm quen với cách diễn đạt kiến thức Toán học bằng ngoại ngữ.
Qua các giờ học, thầy nhận thấy năng lực tiếng Anh của học sinh ngày càng tốt hơn. Nhiều em đã sử dụng ngoại ngữ thành thạo từ bậc THCS. “Ngay từ cấp hai, nhiều học sinh đã đọc, viết, nghe tiếng Anh thuần thục”, thầy nhận xét.
Theo thầy, việc học Toán bằng tiếng Anh giúp học sinh phát triển tư duy toán học, đồng thời làm quen với môi trường học thuật bằng ngoại ngữ. Đây cũng là bước chuẩn bị cho những em có nguyện vọng tham gia chương trình giáo dục quốc tế, học tập ở nước ngoài hoặc tiếp cận các kỳ thi chuẩn hóa như SAT.
Dẫu vậy, đưa tiếng Anh vào giờ Toán không đơn thuần là dịch các thuật ngữ. Giáo viên phải có nền tảng chuyên môn và ngoại ngữ phù hợp; học sinh cũng cần được chuẩn bị về năng lực ngôn ngữ. Chương trình, giáo trình, tài liệu, cơ sở vật chất và lộ trình giảng dạy đều cần được tính toán đồng bộ.
Những yêu cầu ấy gắn với công việc thường ngày của thầy. Năm học 2026–2027, thầy chủ nhiệm lớp 10A1, dạy Toán các lớp 10A1, 10A2, 10A3, bồi dưỡng học sinh giỏi Toán 12 và tham gia dạy Toán bằng tiếng Anh. Mỗi công việc có một đòi hỏi riêng, từ sự kiên trì khi chủ nhiệm lớp đến chiều sâu kiến thức trong những giờ bồi dưỡng học sinh giỏi.
Bền bỉ học tập, mở rộng chân trời tri thức
Những đổi mới trong lớp học cũng bắt đầu từ quá trình tự học của người đứng lớp. Sau khi tốt nghiệp đại học Sư phạm Toán, thầy Hòa tiếp tục học Sư phạm tiếng Anh, rồi hoàn thành chương trình thạc sĩ Giải tích toán học tại Trường Đại học Sư phạm Huế.
Tháng 10/2026, ở tuổi 59, thầy hoàn thành chương trình tiến sĩ tại Viện Chiến lược và Chính sách giáo dục, Bộ GD&ĐT, chuyên ngành Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Toán trong khoa học giáo dục.
Luận án của thầy tập trung vào việc tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học Toán ở trường THPT. Từ những kiến thức hình học, học sinh được tiếp cận các tình huống thực tế, chẳng hạn bài toán tính chiều rộng sông Đồng Nai dưới góc nhìn của một kỹ sư trắc địa. Những con số, công thức vì thế không chỉ nằm trên trang giấy mà còn gắn với những vấn đề các em có thể bắt gặp trong cuộc sống.
Việc học hỏi của thầy không dừng trong nước. Tháng 6/2019, thầy tham dự Hội nghị Toán học chung Việt Nam – Hoa Kỳ tại Quy Nhơn, Bình Định. Tháng 9/2026, thầy đến Đại học Melbourne (Australia), trao đổi học thuật và tìm hiểu các xu hướng dạy Toán trong nửa sau thế kỷ 21.
Qua những dịp tiếp xúc với môi trường giáo dục quốc tế, thầy có thêm góc nhìn về phương pháp giảng dạy. Tuy nhiên, theo thầy, điều quan trọng không phải là áp dụng nguyên xi những gì học được, mà phải chọn lọc sao cho phù hợp với văn hóa, chương trình và mục tiêu giáo dục trong nước.
Ngoài công việc giảng dạy và nghiên cứu, thầy đang hoàn thiện sách từ vựng tiếng Anh dành cho học sinh tiểu học, THCS và THPT. Hai lĩnh vực Toán học và ngoại ngữ, vì thế, vẫn tiếp tục song hành trong những dự định nghề nghiệp của thầy.
Trong quá trình công tác, thầy nhận được nhiều danh hiệu thi đua và bằng khen của UBND tỉnh Đồng Nai. Nhưng sau những năm tháng đứng lớp, điều dễ nhận thấy ở thầy Hòa vẫn là tinh thần học hỏi và sự hào hứng trước những cách dạy mới.
Ngày 20/11 lại về, khi nhiều thế hệ học trò hướng về thầy cô, câu chuyện của thầy Hòa gợi lên hình ảnh một người thầy vẫn bền bỉ bên trang giáo án, miệt mài ươm mầm tri thức và mở ra những chân trời mới cho học trò.
.jpg)