Thị trường đồ secondhand: Phía sau xu hướng tiêu dùng này là những khó khăn gì?
Từ những khu chợ đồ si (secondhand) đến các sàn thương mại điện tử, thị trường hàng đã qua sử dụng tại Việt Nam đang mở rộng nhờ nhu cầu của người trẻ. Tuy nhiên, phía sau xu hướng tiêu dùng này là những khó khăn về nguồn hàng, kiểm định chất lượng, hóa đơn đầu vào và thuế.
Người trẻ thay đổi cách mua đồ cũ
Tại khu chợ đồ si trên đường Hoàng Hoa Thám (phường 13, TP.HCM), hàng chục bạn trẻ chen quanh những thùng quần áo vừa được chủ hàng đưa xuống. Được xem là một trong những khu chợ đồ si nổi tiếng tại TP.HCM, nơi đây bày bán hàng nghìn sản phẩm đã qua sử dụng như quần áo, túi xách, giày dép có nguồn gốc từ nhiều nơi trên thế giới. Người mua liên tục lựa chọn, thử đồ và mặc cả, tạo nên không khí mua bán nhộn nhịp.
Hồng Anh (25 tuổi), người có gần hai năm duy trì thói quen săn đồ si, cho biết mỗi tháng cô dành ít nhất hai buổi cuối tuần để ghé các khu chợ đồ cũ tại TP.HCM.

"Ban đầu mình mua vì rẻ. Nhưng sau này điều thú vị nhất lại là cảm giác đi tìm kiếm. Có hôm mình mất cả tiếng đồng hồ mà không mua được gì, nhưng cũng có hôm lại tìm được chiếc áo hàng hiệu chỉ vài chục nghìn đồng. Cảm giác giống như trúng thưởng vậy", Hồng Anh chia sẻ.
Không chỉ tìm kiếm sản phẩm giá thấp, nhiều người trẻ còn xem việc mua đồ secondhand là một trải nghiệm. Họ thích cảm giác khám phá những món đồ có kiểu dáng khác biệt, chất liệu độc đáo hoặc không còn phổ biến trên thị trường.
Một tiểu thương có gần 10 năm kinh doanh đồ si tại chợ Hoàng Hoa Thám cho biết lượng khách trẻ tăng lên rõ rệt trong những năm gần đây.
"Ngày trước khách chủ yếu là người lao động hoặc những người muốn mua quần áo giá rẻ. Bây giờ các bạn trẻ đến đông lắm, nhiều bạn đi theo nhóm, vừa lựa đồ vừa chụp ảnh, trò chuyện", bà nói.
Sự thay đổi này cho thấy đồ secondhand không còn chỉ phục vụ nhóm khách hàng có thu nhập thấp. Một bộ phận người tiêu dùng trẻ tìm đến hàng đã qua sử dụng để thể hiện cá tính, tìm sản phẩm khác biệt và tiếp cận những thương hiệu cao cấp với mức giá thấp hơn hàng mới.
Theo khảo sát, trước đây khoảng 70% người tiêu dùng lựa chọn đồ cũ vì muốn tiết kiệm. Hiện nay, nhu cầu trải nghiệm sản phẩm cao cấp với giá thấp hơn và thể hiện lối sống xanh được nhắc đến nhiều hơn, với tỷ lệ 65% trong nhóm được khảo sát.
Xu hướng này cũng xuất hiện trên các nền tảng trực tuyến. TikTok Shop ghi nhận doanh thu tăng 93%, thị phần tăng từ 26,9% năm 2024 lên 39,6% năm 2025. Sự phát triển của tính năng livestream bán đồ cũ góp phần đưa các kho đồ si và cửa hàng vintage tiếp cận nhiều khách hàng hơn. Nhóm Gen Z và Gen Alpha đóng góp hơn 60% lượng đơn hàng đồ cũ trên nền tảng này.
Trong khi đó, Chợ Tốt ghi nhận nhu cầu tìm kiếm các mặt hàng đã qua sử dụng như đồ điện tử, phụ kiện giải trí, đồ gia dụng, nội thất và hàng xa xỉ. Nền tảng này có trung bình 50 triệu lượt truy cập mỗi tháng. Theo số liệu được cung cấp, kinh doanh đồ cũ vẫn là một trong những nguồn thu chính của Chợ Tốt trong hai năm gần đây.
Thị trường cũng xuất hiện nhiều mô hình kinh doanh chuyên nghiệp hơn. Một số doanh nghiệp và sàn thương mại điện tử đứng ra thu mua, thuê đơn vị kiểm định chất lượng, cấp chứng nhận bảo hành rồi mới phân phối sản phẩm đến người mua. Cách làm này giúp tăng độ tin cậy, nhất là với hàng hiệu, đồ xa xỉ và thiết bị điện tử.
Bài toán lợi nhuận và khoảng trống quản lí
Thị trường đồ cũ phát triển mở ra cơ hội kinh doanh cho các hộ cá thể và doanh nghiệp nhỏ. Tuy nhiên, đây cũng là lĩnh vực có nhiều đặc thù về nguồn hàng, định giá và kiểm soát chất lượng.
Khác với hàng mới được sản xuất theo tiêu chuẩn đồng nhất, mỗi món đồ đã qua sử dụng có tình trạng, chất lượng và giá trị khác nhau. Người kinh doanh phải dành thời gian tìm nguồn hàng, phân loại, kiểm tra và định giá. Nếu mua vào với giá cao, hàng khó bán sẽ làm giảm lợi nhuận. Ngược lại, định giá quá thấp có thể khiến người bán không đủ bù đắp chi phí.

Một khó khăn khác nằm ở chứng từ đầu vào. Hàng secondhand thường được thu mua từ cá nhân, giao dịch nhỏ lẻ. Người bán ban đầu thường không có hoặc không giữ hóa đơn mua hàng. Khi hộ kinh doanh và doanh nghiệp thu gom để bán lại, việc thiếu chứng từ khiến họ gặp khó trong việc chứng minh nguồn gốc hàng hóa và thực hiện các thủ tục thuế liên quan.
Trong bối cảnh cơ quan thuế tăng cường quản lí dòng tiền trên các sàn thương mại điện tử, việc áp dụng thuế đối với hoạt động kinh doanh đồ cũ cũng đặt ra nhiều vấn đề. Biên lợi nhuận của mặt hàng này thường thấp và không ổn định. Nếu chỉ nhìn vào doanh thu để xác định nghĩa vụ thuế mà chưa tính đến đặc thù thu mua, chi phí phân loại và kiểm định, người kinh doanh có thể chịu thêm áp lực.
Chi phí xác định chất lượng cũng là một khoản đáng kể, các nền tảng như Chợ Tốt phải đầu tư thuê chuyên gia hoặc ứng dụng công nghệ để xác định giá trị hàng hóa cao cấp, tình trạng kỹ thuật của máy móc và thiết bị điện tử. Chi phí này có thể chiếm 5-15% giá trị món hàng.
Khoản chi phí kiểm định làm tăng giá bán hoặc buộc nền tảng phải chấp nhận giảm lợi nhuận để duy trì uy tín. Nếu giá hàng cũ bị đẩy lên quá cao, lợi thế cạnh tranh về giá so với hàng mới sẽ giảm, khiến việc thu hút người mua khó khăn hơn.
Theo phân tích từ Small Business Trends, thị trường secondhand có lợi thế khi giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn hàng với chi phí thấp hơn đáng kể so với hàng mới, đồng thời đáp ứng nhu cầu tiêu dùng bền vững. Tuy nhiên, lợi thế này chỉ phát huy khi doanh nghiệp kiểm soát tốt chi phí thu mua, kiểm định và vận hành.

Ông Neil Saunders, Giám đốc điều hành GlobalData, nhận định: "Thị trường secondhand toàn cầu đang bước vào giai đoạn cạnh tranh cao hơn và cấu trúc phức tạp hơn. Hệ thống khám phá sản phẩm cần dịch chuyển mạnh sang các nền tảng mạng xã hội - nơi người tiêu dùng trẻ dành phần lớn thời gian".
Ở góc độ tiêu dùng, việc kéo dài vòng đời sản phẩm còn góp phần giảm áp lực lên môi trường. Ngành thời trang mới chiếm khoảng 10% lượng khí thải carbon toàn cầu. Việc kéo dài vòng đời một chiếc áo hoặc quần thêm 9 tháng có thể giúp giảm khoảng 30% lượng phát thải carbon và nước trong quá trình sản xuất.
Chị Thu Hường, người kinh doanh thời trang tại phường Thạch Mỹ Tây, nhận định sự phát triển của thị trường secondhand phản ánh xu hướng tiêu dùng linh hoạt của giới trẻ. Thay vì chỉ quan tâm sản phẩm mới hay cũ, người mua ngày càng chú ý đến giá trị sử dụng và mức độ phù hợp với nhu cầu cá nhân.
Sự lan tỏa của mạng xã hội cũng thúc đẩy xu hướng này. Những video chia sẻ kinh nghiệm săn đồ, phối trang phục từ quần áo cũ và giới thiệu địa điểm mua sắm thu hút sự quan tâm của người trẻ.
Dù vậy, để thị trường phát triển bền vững, bài toán không chỉ nằm ở sức mua. Hoạt động thu mua, kinh doanh hàng đã qua sử dụng cần có cơ chế phù hợp về chứng từ, hóa đơn, thuế và xác định nguồn gốc hàng hóa. Việc phân biệt giao dịch đồ cũ hợp pháp với hàng lậu, hàng không rõ nguồn gốc cũng cần được chú trọng.
Từ những gian hàng nhỏ tại các khu chợ đến các nền tảng thương mại điện tử, đồ secondhand đang hình thành một thị trường có quy mô và phương thức kinh doanh ngày càng chuyên nghiệp. Tuy nhiên, để xu hướng này trở thành một mắt xích thực chất của kinh tế tuần hoàn, cần giải quyết những vướng mắc đang khiến người kinh doanh khó minh bạch hóa hoạt động và bảo đảm lợi nhuận.