Thiên đường du lịch dùng công nghệ in 3D cứu rạn san hô
Maldives từ lâu được xem là biểu tượng của du lịch nghỉ dưỡng hạng sang với những biệt thự trên mặt nước, bãi biển cát trắng và các rạn san hô rực rỡ.
Thế nhưng, đằng sau vẻ đẹp ấy là cuộc chạy đua ngày càng quyết liệt nhằm bảo vệ hệ sinh thái biển, đặc biệt là rạn san hô trước tác động của biến đổi khí hậu. Khi san hô trắng hóa ngày càng nghiêm trọng, quốc đảo phụ thuộc lớn vào du lịch đang buộc phải đổi mới để giữ gìn "tài sản" quan trọng nhất của mình.
Kẻ thù là biến đổi khí hậu
Những năm gần đây, nhiệt độ nước biển tăng do biến đổi khí hậu đã khiến nhiều rạn san hô tại Maldives bị tẩy trắng trên diện rộng. Giữa năm 2025, quốc đảo này tiếp tục ghi nhận một đợt tẩy trắng nghiêm trọng, trong khi truyền thông địa phương và mạng xã hội liên tục chia sẻ những hình ảnh cho thấy các rạn san hô khỏe mạnh chuyển sang màu trắng chỉ trong vòng vài tuần.
Hiện tượng tẩy trắng xảy ra khi nhiệt độ nước biển tăng khiến san hô mất đi tảo cộng sinh, nguồn cung cấp phần lớn năng lượng và màu sắc của chúng. Nếu tình trạng kéo dài, san hô sẽ chết, kéo theo sự suy giảm của cả hệ sinh thái biển. Đối với Maldives, đây không chỉ là vấn đề môi trường.
Du lịch là trụ cột của nền kinh tế quốc gia với khoảng nửa triệu dân. Năm 2024, Maldives đón khoảng 2,2 triệu lượt khách quốc tế, mang về doanh thu khoảng 5,4 tỉ USD, vượt dự báo ban đầu là 5 tỉ USD. Theo Ngân hàng Thế giới, ngành du lịch đóng góp khoảng 21% GDP của quốc đảo này.
Điều đó đồng nghĩa nếu các rạn san hô tiếp tục suy thoái và sức hấp dẫn của Maldives giảm sút, nền kinh tế nước này cũng sẽ chịu tác động trực tiếp.
Đối với nhiều du khách sẵn sàng chi hàng chục nghìn USD cho một kì nghỉ, trải nghiệm lặn biển và khám phá thế giới dưới nước chính là yếu tố khiến Maldives khác biệt so với nhiều điểm đến nhiệt đới khác.
Công nghệ trở thành "phao cứu sinh" cho các rạn san hô
Trước áp lực ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu, các khu nghỉ dưỡng tại Maldives không còn chỉ cạnh tranh bằng dịch vụ sang trọng mà còn bằng các sáng kiến bảo tồn môi trường.
Theo Nikkei Asia, một trong những dự án đáng chú ý nhất là việc Summer Island Maldives xây dựng rạn san hô nhân tạo bằng công nghệ in 3D ngay gần khu vực bãi tắm. Được giới thiệu là một trong những công trình lớn nhất thế giới thuộc loại này, rạn san hô nhân tạo được thiết kế mô phỏng cấu trúc tự nhiên với nhiều cụm san hô có hình dáng và màu sắc gần giống ngoài tự nhiên. Sau thời gian triển khai, khu vực này đã thu hút nhiều loài cá rạn sinh sống, góp phần hình thành hệ sinh thái mới.
Mục tiêu của dự án không phải thay thế hoàn toàn san hô tự nhiên mà tạo nền tảng để các sinh vật biển quay trở lại, đồng thời hỗ trợ quá trình phục hồi hệ sinh thái.
Theo cựu Bộ trưởng Du lịch Maldives Thoriq Ibrahim, danh tiếng của quốc đảo gắn chặt với vẻ đẹp tự nhiên và thế giới dưới nước. Vì vậy, các khu nghỉ dưỡng được khuyến khích tham gia vào nỗ lực bảo tồn môi trường biển nhằm duy trì sức hấp dẫn lâu dài của điểm đến.
Không chỉ dưới nước, nhiều thay đổi cũng đang diễn ra trên các hòn đảo nghỉ dưỡng. Ngày càng nhiều khu nghỉ thay thế chai nhựa bằng chai thủy tinh, đầu tư hệ thống xử lí rác thải bền vững, sử dụng điện mặt trời và áp dụng các giải pháp giảm phát thải carbon.
Xu hướng này phản ánh sự thay đổi trong nhu cầu của du khách, đặc biệt là thế hệ Gen Z, nhóm khách được đánh giá quan tâm nhiều hơn đến dấu chân carbon và tính bền vững của các điểm đến.
Khái niệm "luxury bền vững" vì thế đang trở thành xu hướng mới của ngành du lịch cao cấp, khi sự sang trọng không còn chỉ được đo bằng tiện nghi mà còn bằng trách nhiệm với môi trường.
Muốn giữ vị thế thiên đường nghỉ dưỡng, Maldives phải liên tục đổi mới
Thực tế, đổi mới không phải điều xa lạ với Maldives. Trong khoảng nửa thế kỉ phát triển du lịch, quốc đảo này liên tục tạo ra những sản phẩm nghỉ dưỡng mang tính biểu tượng.
Ban đầu là các biệt thự trên mặt nước, mô hình sau này trở thành hình ảnh nhận diện của Maldives. Tiếp đó là biệt thự có hồ bơi riêng, villa tích hợp cầu trượt dẫn thẳng xuống biển, rồi phòng ngủ dưới nước, spa dưới biển và cả nhà hàng nằm dưới lòng đại dương.
Theo nhà phát triển khách sạn Abdul Majeed, bước ngoặt diễn ra từ đầu những năm 1990 khi Maldives chuyển mạnh sang phân khúc nghỉ dưỡng siêu sang. Kể từ đó, hầu hết các thương hiệu khách sạn quốc tế đều muốn hiện diện tại đây.
Ngày nay, một số khu nghỉ dưỡng tại các đảo san hô xa xôi cung cấp biệt thự với giá lên tới 25.000 USD mỗi đêm. Những bữa tối 6 món kèm rượu vang có giá hơn 1.200 USD mỗi khách cũng không còn hiếm gặp.
Chính khả năng liên tục sáng tạo đã giúp Maldives duy trì vị thế hàng đầu trong ngành du lịch nghỉ dưỡng suốt nhiều thập kỉ. Tuy nhiên, thách thức hiện nay khác hoàn toàn những lần đổi mới trước.
Nếu trước đây các khu nghỉ dưỡng cạnh tranh bằng thiết kế độc đáo hay dịch vụ xa xỉ, thì giờ đây điều quyết định sức hút lâu dài lại là khả năng bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên.
Những biệt thự sang trọng có thể được xây dựng trong vài năm, nhưng một rạn san hô cần hàng chục, thậm chí hàng trăm năm để hình thành. Khi san hô biến mất, không chỉ các loài cá mất nơi sinh sống mà chính trải nghiệm đã làm nên thương hiệu Maldives cũng dần mai một.
Vì thế, tương lai của ngành du lịch Maldives sẽ không chỉ phụ thuộc vào việc xây thêm những resort đắt đỏ hay đưa ra các dịch vụ xa hoa hơn, mà còn ở khả năng bảo tồn tài nguyên thiên nhiên đang ngày càng mong manh trước biến đổi khí hậu.
Đối với quốc đảo này, đổi mới giờ đây không chỉ còn là tạo ra những trải nghiệm nghỉ dưỡng độc đáo mà là tìm cách để vẻ đẹp đã làm nên thương hiệu Maldives vẫn còn tồn tại cho các thế hệ du khách trong nhiều thập kỉ tới.
Bảo vệ san hô vì thế không chỉ là nhiệm vụ môi trường, mà còn là chiến lược sống còn đối với nền kinh tế phụ thuộc lớn vào du lịch của quốc đảo giữa Ấn Độ Dương.
