Thiếu hụt CPU Intel và AMD khiến ngành máy tính điêu đứng

Các nhà quản lý cấp cao tại những tập đoàn công nghệ hàng đầu như HP và Dell phát hiện ra một khoảng trống nguồn cung khổng lồ đã bắt đầu xuất hiện rõ rệt vào cuối tháng 2. Sự chênh lệch giữa khối lượng CPU họ cần để duy trì dây chuyền sản xuất và số lượng thực tế có thể mua được đang nới rộng với tốc độ chóng mặt, khiến tình hình hiện tại trở nên nghiêm trọng hơn rất nhiều so với những đánh giá lạc quan cách đây vài tháng. Sự gián đoạn này tác động trực tiếp đến toàn bộ chuỗi cung ứng toàn cầu, từ khâu lắp ráp thiết bị gốc cho đến các đại lý bán lẻ cuối cùng.

Thời gian chờ đợi kỷ lục và bài toán chi phí leo thang

Sự thiếu hụt nguồn cung đang trực tiếp kéo dài thời gian chờ đợi và đẩy giá CPU cho cả máy chủ lẫn PC lên những mức cao mới. Nhiều giám đốc điều hành và nhà quản lý chuỗi cung ứng dự báo tình trạng này sẽ tiếp tục diễn biến xấu hơn trong những tháng tới. Mức báo giá cho các lô hàng CPU đã rục rịch tăng nhiều lần trong năm nay, dẫn đến mức tăng trung bình từ 10% đến 15%, thậm chí một số trường hợp giao dịch khẩn cấp còn ghi nhận tỷ lệ trượt giá cao hơn mức này. Theo nhiều nguồn tin trực tiếp nắm rõ vấn đề, cả Intel và AMD gần đây đã thông báo với khách hàng doanh nghiệp về việc họ sẽ áp dụng biểu giá mới, tăng giá cho tất cả các dòng CPU lần lượt từ tháng 3 và tháng 4.

Một giám đốc điều hành tại một công ty sản xuất máy chủ chuyên phân phối các giải pháp của Nvidia, AMD và Intel chia sẻ rằng trước đây, thời gian giao hàng trung bình cho một CPU chỉ rơi vào khoảng một đến hai tuần. Hiện tại, khoảng thời gian chờ đợi đã bị kéo dài lên mức trung bình từ tám đến 12 tuần, gây đình trệ hàng loạt hợp đồng lắp đặt cơ sở hạ tầng. Một lãnh đạo cấp cao khác trong lĩnh vực phân phối thiết bị điện toán còn tiết lộ thêm rằng trong một số trường hợp cá biệt, khách hàng phải mòn mỏi chờ đợi đến sáu tháng mới có thể nhận được hàng.

Đối với mảng thiết bị chơi game chuyên dụng, một giám đốc điều hành dự đoán sự thiếu hụt CPU sẽ đạt đỉnh điểm trầm trọng trong quý từ tháng 4 đến tháng 6. Intel và AMD hiện đang ưu tiên dồn phần lớn công suất nhà máy cho các vi xử lý máy chủ mang lại biên lợi nhuận cao, khiến nguồn cung dành cho thị trường PC tiêu dùng bị thu hẹp đáng kể. Khối lượng linh kiện mà các nhà sản xuất PC có thể nhận được trong quý 2 được dự báo sẽ ít hơn rất nhiều so với mức vốn đã eo hẹp của quý 1. Vị giám đốc này nhấn mạnh nỗi lo lớn nhất hiện nay là dù doanh nghiệp có sẵn sàng chi trả nhiều tiền hơn, họ vẫn hoàn toàn bất lực trong việc mua thêm hàng hóa.

Mức độ nghiêm trọng của việc thiếu hụt CPU đang gia tăng từng ngày, sức tàn phá ngang ngửa với cơn khủng hoảng chip nhớ toàn cầu. Khi được yêu cầu bình luận về vấn đề này, đại diện Intel cho biết hãng đã gửi thông báo đến các khách hàng về kế hoạch cập nhật giá trên một số sản phẩm nhất định. Quyết định này phản ánh nhu cầu duy trì liên tục từ thị trường, chi phí vật liệu và linh kiện sản xuất gia tăng, cùng những biến động phức tạp của kinh tế vĩ mô.

Sự trỗi dậy của kiến trúc Arm giữa cơn khát vi xử lý truyền thống

Nhu cầu toàn cầu tăng vọt đối với sức mạnh điện toán trí tuệ nhân tạo đã dẫn đến sự khan hiếm nghiêm trọng đối với chip nhớ và hàng loạt vật liệu ít được chú ý khác như vải thủy tinh. Sự đứt gãy này khiến ngay cả một gã khổng lồ quản trị chuỗi cung ứng như Apple cũng bắt đầu cảm thấy lo lắng. Các thương hiệu PC và điện thoại thông minh đều đã phát đi tín hiệu về việc tăng giá bán lẻ sản phẩm trong năm nay khi chi phí đầu vào tiếp tục phình to không kiểm soát. Đáng chú ý, đợt khủng hoảng nguồn cung mới nhất này đang tác động mạnh mẽ và định hình lại một trong những cuộc chiến lâu đời nhất trên thị trường CPU toàn cầu.

Một giám đốc điều hành tại đơn vị cung ứng chuyên phục vụ HP, Dell và Asus tiết lộ các khách hàng của họ đang âm thầm phân bổ nhiều nguồn lực hơn trong năm 2026 để thiết kế máy tính sử dụng CPU dựa trên nền tảng của nhà cung cấp sở hữu trí tuệ Arm đến từ Anh. Sự dịch chuyển chiến lược này diễn ra chủ yếu do nguồn cung CPU Intel đang vô cùng khan hiếm và đắt đỏ. Jose Liao, tổng giám đốc bộ phận hệ thống tại Asus – nhà sản xuất PC lớn thứ 5 thế giới, đánh giá các CPU X-86 tầm trung đang đối mặt với khoảng trống nguồn cung lớn hơn hẳn do Intel và AMD đang dồn toàn lực cho các dòng chip cao cấp. Cùng lúc đó, các sản phẩm của Arm đang giành được những vị thế vô cùng vững chắc.

Để thấy rõ sự dịch chuyển mang tính cấu trúc này, chúng ta có thể so sánh hai nền tảng kiến trúc đang cạnh tranh gay gắt trên thị trường:

Trong sự kiện ra mắt sản phẩm tại Đài Bắc, ông Liao chia sẻ rằng trong trường hợp của Asus, hiện có khoảng 30% dòng máy tính Copilot AI PC đang chạy trên CPU dựa trên kiến trúc Arm, tăng mạnh so với mức 20% vào thời điểm cuối năm ngoái. Tỷ lệ này được các chuyên gia ước tính sẽ tiếp tục duy trì đà tăng trưởng trong suốt năm nay khi Asus liên tục tung ra các mẫu AI PC cao cấp mới được trang bị bộ vi xử lý AI của Qualcomm. Những CPU máy chủ Vera mới nhất của Nvidia cũng được xây dựng trên kiến trúc Arm, vốn nổi tiếng với khả năng tiết kiệm điện năng vượt trội.

Nhiều công ty công nghệ lớn khác như Apple, MediaTek và Qualcomm cũng đang đẩy mạnh thiết kế bộ vi xử lý dựa trên Arm. Để gia tăng áp lực lên phe X-86, Arm trong tuần này đã bất ngờ ra mắt sản phẩm CPU máy chủ của riêng mình nhằm tận dụng tối đa sự bùng nổ của AI. Bước đi này đánh dấu sự từ bỏ vai trò truyền thống là một nhà cung cấp cơ sở hạ tầng phần mềm trung lập, đồng nghĩa với việc Arm sẽ bước vào sân chơi cạnh tranh trực tiếp với chính các nhà phát triển chip hiện tại.

Áp lực từ cơn sốt AI và rào cản mở rộng công suất

Tương tự như sự khan hiếm chip nhớ, nhu cầu phát triển theo cấp số nhân của các hệ thống AI chính là động lực lớn nhất gây ra cuộc khủng hoảng CPU hiện tại. Hầu hết các loại vật liệu bán dẫn và năng lực sản xuất của các xưởng đúc đang bị đặt chỗ trước một cách ồ ạt cho các gã khổng lồ phát triển AI như Nvidia, Broadcom, Google và Amazon. Nhu cầu tăng vọt đối với điện toán AI cũng kéo theo sự gia tăng nhu cầu đối với các máy chủ lưu trữ và máy chủ đa dụng. Cả hai loại máy chủ này đều phụ thuộc rất lớn vào CPU truyền thống để xử lý các tác vụ sắp xếp dữ liệu, quản lý mạng và phân bổ tài nguyên.

Một nhà quản lý am hiểu tình hình chia sẻ rằng mức độ tăng trưởng trong phân khúc máy chủ đa dụng năm nay có thể đạt gần 15%, nhưng tổng công suất của Intel chỉ đang mở rộng ở mức một con số. Sự chênh lệch này tạo ra tình trạng mất cân bằng cung cầu vô cùng nghiêm trọng. Brady Wang, nhà phân tích tại tổ chức Counterpoint Research, đánh giá nhu cầu đối với máy chủ lưu trữ và máy chủ đa dụng đã vượt xa mọi dự báo ban đầu của giới chuyên môn.

Không phải mọi máy chủ trên thị trường đều cần đến những bộ xử lý đồ họa mạnh mẽ hay bộ tăng tốc AI đắt đỏ. Khi ngày càng có nhiều máy chủ trung tâm dữ liệu AI được triển khai, chúng cần được hỗ trợ bởi hàng loạt cơ sở hạ tầng lưu trữ và đa dụng vệ tinh, và tất cả những hệ thống đó đều bắt buộc phải có CPU máy tính. Thách thức lớn nhất là không một chuyên gia nào dự đoán được sự tăng trưởng bùng nổ như vậy trong các phân khúc trung tâm dữ liệu phi AI, khiến việc quản lý sự gia tăng đột biến này trong một thời gian ngắn trở nên bất khả thi.

Cả Intel và AMD đều đang vật lộn trong cơn bão để mở rộng quy mô đủ nhanh nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường. Trong trường hợp của Intel, công ty đang nỗ lực thúc đẩy sản lượng sản xuất chip nội bộ và sẽ cần một thời gian dài để xây dựng thêm nhà máy cũng như tạo ra sản phẩm đầu ra. Nhiều nguồn tin tiết lộ Intel cũng phải đối mặt với một số hạn chế về nguồn cung đối với vật liệu nền tảng đóng gói chip.

Về phần AMD, do hãng áp dụng mô hình thuê ngoài toàn bộ khâu sản xuất cho các xưởng đúc chip theo hợp đồng như Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. (TSMC) và Samsung, họ phải bước vào một cuộc chiến tranh giành công suất trực tiếp vô cùng khốc liệt với các gã khổng lồ chip AI khác. Khi năng lực sản xuất của TSMC bị giới hạn bởi các công nghệ đóng gói tiên tiến, việc AMD muốn yêu cầu gia tăng sản lượng vi xử lý truyền thống là một bài toán cực kỳ nan giải.

Giám đốc điều hành Intel, ông Lip-Bu Tan, đã trình bày thẳng thắn với các nhà đầu tư vào cuối tháng 1 rằng những hạn chế về nguồn cung đang kìm hãm nghiêm trọng khả năng của công ty trong việc nắm bắt toàn bộ sức mạnh của các thị trường trọng điểm. Tại một hội nghị nhà đầu tư khác, Giám đốc điều hành AMD Lisa Su cũng thừa nhận công ty của bà đã phát hiện ra sự tăng trưởng vô cùng mạnh mẽ trong mảng CPU máy chủ và đang phải nỗ lực huy động mọi nguồn lực để tăng cường năng lực cung cấp. Sự gián đoạn chuỗi cung ứng này không thể được giải quyết một sớm một chiều và chắc chắn sẽ tiếp tục định hình lại cấu trúc cũng như giá cả của toàn bộ ngành công nghiệp phần cứng.