Thông tin sai lệch về kem chống nắng lan truyền rộng rãi trên TikTok

Các chủ đề sức khỏe thường bị ảnh hưởng bởi thông tin sai lệch lan truyền trên mạng, trong đó có cả nội dung liên quan đến kem chống nắng – thứ quan trọng giúp ngăn ngừa ung thư da. Theo nghiên cứu đã qua bình duyệt của Đại học Alberta, thông tin sai lệch nhận được sự tương tác của người xem cao hơn so với nội dung ủng hộ sử dụng kem chống nắng.

Tìm hiểu 971 đoạn phim TikTok về kem chống nắng sở hữu lượt xem nhiều nhất, nhóm nghiên cứu phát hiện đa số chúng mang thông điệp phản đối sử dụng kem chống nắng. Đáng chú ý là số nội dung này chỉ chiếm phần nhỏ trong tổng số nội dung trên TikTok (6%) so với nội dung ủng hộ sử dụng (86,8%). Chỉ 1,5% số bài đăng mang thông điệp kem chống nắng gây hại.

Dù chỉ chiếm phần nhỏ, đoạn phim phản đối sử dụng kem chống nắng lại thu hút nhiều sự chú ý vì lời lẽ mang tính công kích hơn. Thông tin sai lệch mà chúng lan truyền bao gồm kem chống nắng gây ung thư, ngăn cản hấp thụ vitamin D và độc hại với con người. Nội dung như vậy khi phổ biến có thể ảnh hưởng xấu đến người xem đặc biệt là giới trẻ, khiến họ hoàn toàn tránh sử dụng kem chống nắng.

Một khảo sát thực hiện bởi Trung tâm nghiên cứu Pew công bố vào tháng 4 cho kết quả 36% người Mỹ được hỏi đôi lúc tiếp nhận thông tin sức khỏe từ mạng xã hội, 22% nhận từ chatbot AI. Những KOL lĩnh vực sức khỏe biết cách tạo ra nội dung đặc biệt hấp dẫn làm do người khác dễ dàng tin tưởng thông điệp họ chia sẻ, ngay cả khi đó là thông tin sai lệch hoặc gây hiểu lầm.

Tâm lý dễ tin vào thông tin sai lệch về kem chống nắng xuất phát từ nhiều yếu tố. Theo bác sĩ da liễu Melanie Palm (trung tâm thẩm mỹ Art of Skin MD): “Tôi nghĩ rằng sự hoài nghi về kem chống nắng bắt nguồn từ vài trào lưu chồng chéo như ưa chuộng vẻ đẹp tự nhiên, thiếu tin tưởng cơ sở y tế, lo ngại thành phần tổng hợp trong kem cùng văn hóa chăm sóc sức khỏe có xu hướng coi tự nhiên là an toàn hơn”. Loạt thông điệp giật gân lan truyền dễ dàng trên mạng xã hội do chúng dựa trên nỗi sợ có thật của con người.

Nội dung ủng hộ sử dụng kem chống nắng trên TikTok không ít, nhưng chúng cũng còn thiển cận. Nghiên cứu của Đại học Alberta ghi nhận phần lớn nội dung như vậy chủ yếu tập trung vào lợi ích làm đẹp, trong khi chỉ có 6% đề cập đến lợi ích giảm nguy cơ ung thư da.

“Với nhiều người đặc biệt là giới trẻ, dường như lão hóa da do ánh nắng mặt trời nghiêm trọng hơn phòng ngừa ung thư. Không phải chống nắng không có lợi ích làm đẹp. Tôi không nghĩ nói về lợi ích làm đẹp của kem chống nắng là sai vì quả thực sản phẩm này ngăn ngừa xuất hiện đốm nâu, nói về lợi ích làm đẹp của kem chống nắng là sai vì, collagen phân hủy và lão hóa sớm. Tuy nhiên vì nội dung về kem chống nắng ngày càng nghiêng về khía cạnh làm đẹp, nên thông điệp về phòng ngừa ung thư da đã bị xem nhẹ”, bà Palm chia sẻ.

Nữ bác sĩ nói thêm: “Các bác sĩ da liễu lẫn nhãn hàng cần phải nói rõ hơn rằng kem chống nắng có thể ngăn ngừa ung thư da. Và chúng ta cần nói bằng ngôn ngữ dễ hiểu. Thông tin trên mạng xã hội thường nghe giống bài giảng. Giới chuyên gia có thể nỗ lực giải thích rõ hơn mà không làm giảm nhẹ tính khoa học, góp phần giảm bớt lo ngại về việc sử dụng kem chống nắng”.

Bà đề xuất giới chuyên gia hoạt động tích cực trên mạng xã hội, tập trung vào đoạn phim ngắn, ví dụ đơn giản, trường hợp thực tế về tác hại của ánh nắng mặt trời. Còn phía nhãn hàng nên giải thích rõ thuật ngữ, cho thấy sản phẩm khi thoa lên các tông màu da khác nhau sẽ trông như thế nào.