Thủ tướng Lê Minh Hưng: Việt Nam chủ động chiến lược trước biến động toàn cầu

Sáng 28/10, tại Diễn đàn Kinh tế mùa Thu 2026 ở TP.HCM, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã đối thoại với ông Stephan Mergenthaler, Giám đốc điều hành Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), về chủ đề “Định vị Việt Nam trong tương lai toàn cầu”. Cuộc đối thoại tập trung vào những chuyển dịch của kinh tế thế giới, các thách thức đối với mô hình phát triển và định hướng chiến lược của Việt Nam trong giai đoạn mới.

Thông điệp xuyên suốt là trong một thế giới ngày càng khó dự báo, năng lực phát triển của mỗi quốc gia không còn chỉ dựa vào quy mô thị trường hay lợi thế sẵn có. Khả năng thích ứng, sức chống chịu, mức độ tự chủ chiến lược và năng lực tạo ra động lực tăng trưởng mới sẽ có ý nghĩa quyết định.

Thế giới phân mảnh, cạnh tranh mở rộng sang công nghệ và dữ liệu

Theo đánh giá của Thủ tướng Lê Minh Hưng, thế giới đang trải qua giai đoạn biến động và chuyển đổi sâu sắc. Tương quan sức mạnh tiếp tục dịch chuyển theo hướng đa cực, đa trung tâm; cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng và mở rộng sang nhiều lĩnh vực, từ kinh tế, công nghệ, dữ liệu, năng lượng đến các chuẩn mực về thương mại, đầu tư và quản trị.

Toàn cầu hóa vẫn tiếp diễn nhưng phương thức tổ chức các hoạt động kinh tế đang thay đổi theo hướng phân mảnh hơn. Các quốc gia vì thế phải quan tâm nhiều hơn đến an ninh kinh tế, khả năng tự chủ và sức chống chịu trước những cú sốc bên ngoài. Việc phụ thuộc vào một số thị trường, đối tác hoặc nguồn cung có thể trở thành rủi ro khi chuỗi cung ứng và quan hệ kinh tế quốc tế liên tục được tái cấu trúc.

Một chuyển dịch đáng chú ý khác là vai trò ngày càng lớn của khoa học công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) và các công nghệ mới. Những công nghệ này đang làm thay đổi phương thức sản xuất, quản trị và phân bổ nguồn lực, đồng thời tác động đến lợi thế cạnh tranh của các nền kinh tế.

Trong bối cảnh đó, Thủ tướng chỉ ra ba thách thức có quan hệ chặt chẽ với nhau. Thứ nhất, các thể chế và luật lệ toàn cầu chưa theo kịp tốc độ thay đổi của thực tiễn. Thứ hai, mô hình tăng trưởng truyền thống đang bộc lộ giới hạn, đặt ra yêu cầu tìm kiếm những động lực phát triển mới. Thứ ba, cạnh tranh chiến lược và bất ổn quốc tế làm suy giảm lòng tin giữa các quốc gia, gây khó khăn cho hợp tác, đầu tư và phối hợp giải quyết các vấn đề chung.

Ba thách thức này cho thấy việc điều chỉnh chính sách không thể chỉ dừng ở ứng phó với từng biến động riêng lẻ. Các nền kinh tế cần đồng thời củng cố nội lực, đổi mới mô hình phát triển và duy trì khả năng hợp tác trong môi trường quốc tế nhiều bất định.

Khoa học công nghệ và chuyển đổi số là động lực tăng trưởng mới

Trước những thay đổi của môi trường quốc tế, Việt Nam xác định yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được đặt ở vị trí trọng tâm trong quá trình tạo lập các động lực phát triển mới.

Định hướng này gắn với yêu cầu thay đổi cách thức tạo ra giá trị của nền kinh tế, thay vì tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào những lợi thế truyền thống. Năng lực nghiên cứu, ứng dụng công nghệ, đổi mới quy trình sản xuất và phát triển các mô hình kinh doanh mới sẽ có vai trò ngày càng lớn đối với khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp và nền kinh tế.

Cùng với chuyển đổi mô hình tăng trưởng, Việt Nam hướng tới đa dạng hóa thị trường, đối tác và nguồn cung nhằm giảm thiểu rủi ro từ những biến động bên ngoài. Tăng cường tự chủ chiến lược trong cách tiếp cận này không đồng nghĩa với thu hẹp hội nhập, mà gắn với việc chủ động tham gia sâu hơn vào các mạng lưới hợp tác quốc tế, đồng thời nâng cao năng lực nội tại để tận dụng tốt hơn các cơ hội phát triển.

Một trụ cột khác là cải cách mô hình quản trị quốc gia. Việc điều chỉnh, hoàn thiện bộ máy từ trung ương đến địa phương được đặt trong yêu cầu tinh gọn, nâng cao hiệu quả điều hành và lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Mục tiêu là giảm thời gian, chi phí tuân thủ, cải thiện chất lượng dịch vụ công và tạo môi trường thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Trong bối cảnh công nghệ đang thay đổi nhanh phương thức quản lý và cung cấp dịch vụ, chuyển đổi số vì thế không chỉ là việc ứng dụng công cụ kỹ thuật. Đây còn là một phần của quá trình đổi mới phương thức quản trị, nâng cao hiệu quả vận hành và cải thiện khả năng phản ứng chính sách trước những thay đổi của nền kinh tế.

Tự chủ chiến lược đi cùng mở rộng hợp tác quốc tế

Các định hướng được Thủ tướng nêu tại Diễn đàn Kinh tế mùa Thu cho thấy Việt Nam đặt trọng tâm vào việc kết hợp củng cố nội lực với chủ động hội nhập quốc tế. Trong môi trường cạnh tranh ngày càng phức tạp, khả năng tự chủ và đa dạng hóa quan hệ kinh tế cần đi cùng việc duy trì các kênh đối thoại, hợp tác và xây dựng lòng tin.

Việt Nam khẳng định ủng hộ các nỗ lực thúc đẩy toàn cầu hóa, đa phương hóa và đổi mới các thể chế quản trị toàn cầu theo hướng phục vụ lợi ích chung. Đồng thời, Việt Nam tiếp tục xác định mình là bạn, đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư, thông điệp này gắn với định hướng duy trì môi trường hợp tác ổn định, mở rộng kết nối và cùng tạo ra các giá trị mới. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng và các trung tâm tăng trưởng toàn cầu đang dịch chuyển, khả năng thu hút nguồn lực quốc tế sẽ gắn ngày càng chặt chẽ với năng lực công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực, môi trường đầu tư và mức độ liên kết với doanh nghiệp trong nước.

Bài toán đặt ra với Việt Nam là chuyển những định hướng chiến lược thành kết quả cụ thể: năng suất được cải thiện, doanh nghiệp có năng lực công nghệ cao hơn, bộ máy quản trị hoạt động hiệu quả hơn và nền kinh tế có khả năng chống chịu tốt hơn trước các cú sốc bên ngoài.

Trong một thế giới nhiều biến động, chủ động chiến lược vì vậy không chỉ là lựa chọn về đối ngoại hay ứng phó rủi ro. Đó còn là yêu cầu đổi mới từ bên trong, tạo dựng những động lực tăng trưởng mới và nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế.