Thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực hóa học và khám phá thuốc

Chương trình quy tụ các nhà khoa học trong nước và quốc tế nhằm cập nhật những hướng nghiên cứu mới, đồng thời mở rộng kết nối từ nghiên cứu cơ bản đến ứng dụng.

Kết nối những hướng nghiên cứu tiên tiến trong hóa học và khám phá thuốc

Một trong những điểm nhấn của chương trình là sự tham gia của GS David MacMillan, Đại học Princeton (Mỹ), chủ nhân Giải Nobel Hóa học năm 2021. Cùng tham gia trao đổi còn có GS Nguyễn Thành Vinh, Đại học New South Wales (UNSW, Úc), và PGS.TS Đoàn Lê Hoàng Tân, Phó Viện trưởng Viện Công nghệ Vật liệu Tiên tiến, ĐHQG TP.HCM.

Các diễn giả mang đến những góc nhìn từ nhiều nhánh khác nhau của hóa học hiện đại, từ xúc tác, tổng hợp hữu cơ đến hóa dược, vật liệu và khám phá thuốc. Sự giao thoa này cho thấy một xu hướng ngày càng rõ trong khoa học hiện đại: những bài toán về thuốc và sức khỏe không còn được giải quyết bởi một ngành riêng lẻ, mà cần sự kết hợp giữa hóa học, dược học, công nghệ sinh học, vật liệu và công nghệ.

Nội dung chuyên môn của chương trình tập trung vào những hướng nghiên cứu như tổng hợp bất đối sử dụng xúc tác hữu cơ (asymmetric organocatalysis), xúc tác quang (photoredox catalysis), hóa học xanh (green chemistry), hóa dược (medicinal chemistry) và khoa học chuyển giao (translational science).

Đây đều là những lĩnh vực có vai trò quan trọng trong quá trình tạo ra các phân tử mới, nghiên cứu hoạt tính sinh học và hướng tới phát triển những ứng dụng có giá trị trong y dược. Đặc biệt, khoa học chuyển giao đặt ra câu hỏi về cách đưa một kết quả nghiên cứu từ phòng thí nghiệm tiến gần hơn đến sản phẩm, quy trình hoặc giải pháp có thể ứng dụng trong thực tế.

Trong bối cảnh đổi mới sáng tạo ngày càng được đặt ở vị trí trung tâm của khoa học và công nghệ, việc tạo ra những diễn đàn để các nhà khoa học trao đổi trực tiếp có ý nghĩa không chỉ ở việc cập nhật tri thức. Đây còn là cơ hội để các nhóm nghiên cứu nhận diện những hướng hợp tác mới, tìm kiếm đối tác và mở rộng mạng lưới học thuật.

Từ xúc tác, vật liệu đến thuốc: Mở rộng không gian hợp tác

GS David MacMillan là một trong những nhà khoa học có ảnh hưởng trong lĩnh vực xúc tác hữu cơ. Năm 2021, ông cùng GS Benjamin List được trao Giải Nobel Hóa học cho công trình phát triển xúc tác hữu cơ bất đối xứng. Các nghiên cứu của ông tập trung vào xúc tác hữu cơ, xúc tác quang oxi hóa - khử và những ứng dụng trong sinh học hóa học.

Trong khi đó, GS Nguyễn Thành Vinh tại Trường Hóa học, UNSW, tập trung phát triển những phương pháp tổng hợp mới để tạo ra các phân tử phức tạp có giá trị sinh học. Các hướng nghiên cứu của ông gồm xúc tác hữu cơ, tổng hợp bất đối xứng, hoạt hóa cation thơm và tổng hợp những phân tử có hoạt tính sinh học phục vụ nghiên cứu dược học, hóa học y sinh.

Ở một hướng tiếp cận khác, PGS.TS Đoàn Lê Hoàng Tân nghiên cứu các vật liệu nano xốp, khung cơ-kim (Metal–Organic Frameworks - MOFs), vật liệu organosilica và vật liệu lai tiên tiến. Những nghiên cứu này hướng tới nhiều ứng dụng, trong đó có phân phối thuốc, điều trị ung thư, cảm biến, xúc tác và xử lí môi trường.

Sự hiện diện của ba hướng nghiên cứu tại cùng một diễn đàn tạo nên bức tranh liên ngành về hóa học và khám phá thuốc. Nếu xúc tác và tổng hợp hữu cơ giúp tạo ra những phân tử mới, hóa dược giúp tìm hiểu và phát triển các phân tử có tiềm năng sinh học, thì hóa học vật liệu có thể mở ra những phương thức mới trong phân phối thuốc và các ứng dụng y - sinh.

Từ góc độ ĐHQG TP.HCM và Quỹ VinFuture, chương trình còn hướng tới mục tiêu kết nối cộng đồng khoa học Việt Nam với các chuyên gia quốc tế, thúc đẩy hợp tác giữa trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp. Những cuộc trao đổi như vậy có thể tạo tiền đề cho các dự án nghiên cứu chung, chương trình trao đổi học thuật, đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh và chuyển giao công nghệ.

Đối với các nhà nghiên cứu trẻ, học sinh và sinh viên, việc trực tiếp tiếp xúc với những nhà khoa học đang làm việc ở các trung tâm nghiên cứu quốc tế cũng mở ra cơ hội tiếp cận những câu hỏi khoa học mới và hình dung rõ hơn về con đường nghiên cứu.

Sự kết nối giữa các nhóm nghiên cứu trong nước và quốc tế, giữa đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp, cũng có thể góp phần hình thành những hướng hợp tác dài hạn trong hóa học, hóa dược và khám phá thuốc. Đây là nền tảng để thúc đẩy năng lực nghiên cứu, đào tạo thế hệ khoa học trẻ và từng bước đưa những thành quả của khoa học cơ bản tiến gần hơn tới thực tiễn.