Thuế quan của Tổng thống Donald Trump khiến các hãng xe chao đảo

Tình cảnh Volkswagen khi bị đòn kép

Theo Telegraph, mức thuế 27,5% áp lên xe châu Âu nhập khẩu vào Mỹ đã tạo ra sự phân hóa rõ rệt trên bản đồ thương mại. Trong khi Anh may mắn đàm phán được mức thuế ưu đãi 10%, Liên minh châu Âu vẫn đang vật lộn trong các cuộc đàm phán kéo dài với Nhà Trắng. Sự bất định này khiến CEO Oliver Blume phải thừa nhận rằng công ty "không thể giả định rằng tình hình thuế quan chỉ là tạm thời".

Các thương hiệu xa xỉ trong danh mục của Volkswagen chịu tổn thất nặng nề nhất. Phân khúc xe hiện đại bao gồm Audi, Lamborghini và Bentley chứng kiến lợi nhuận giảm một nửa, còn mảng xe thể thao siêu sang chủ yếu là Porsche thậm chí sụt giảm hơn hai phần ba. Doanh số Porsche giảm 11%, xuống còn khoảng 135.000 chiếc cho thấy tác động trực tiếp của chính sách thuế quan lên phân khúc cao cấp.

Volkswagen đang phải đối mặt với thách thức đa chiều chưa từng có. Bên cạnh áp lực từ thuế quan Mỹ, tập đoàn này còn đang trải qua quá trình tái cấu trúc lớn để thích ứng với cuộc chuyển đổi sang xe điện. Việc cắt giảm hàng chục nghìn việc làm và thậm chí cân nhắc đóng cửa các nhà máy tại Đức cho thấy mức độ nghiêm trọng của tình hình.

Thị trường Trung Quốc - từng là nguồn thu chính với một phần ba doanh số và phần lớn lợi nhuận của Volkswagen - giờ đây trở thành mặt trận khó khăn khác. Thị phần của tập đoàn Đức đã tụt từ 20% năm 2019 xuống còn 15% hiện tại, khi các nhà sản xuất xe điện và hybrid nội địa như BYD ngày càng thống trị với cuộc chiến giá cắt cổ.

Sự bất định về diễn biến thuế quan đã buộc Volkswagen phải điều chỉnh dự báo tăng trưởng từ 5% xuống 0% cho năm 2025. Cảnh báo về "sự không chắc chắn cao" từ phía công ty phản ánh tâm lý thận trọng của toàn ngành khi chính sách thương mại toàn cầu trở nên khó lường.

Tình huống hiện tại của Volkswagen minh họa rõ nét cho thách thức mà các tập đoàn đa quốc gia phải đối mặt trong bối cảnh chủ nghĩa bảo hộ gia tăng. Khi các rào cản thương mại được dựng lên, những công ty từng hưởng lợi từ chuỗi cung ứng toàn cầu giờ đây phải tìm cách thích ứng với thực tế mới - nơi mà địa chính trị có thể quyết định số phận của cả những gã khổng lồ công nghiệp.

Các hãng xe châu Á cũng chịu ảnh hưởng

Các chính sách thuế quan được Tổng thống Mỹ Donald Trump ban hành đã tạo nên một làn sóng chấn động, gây ra những tác động đáng kể lên các hãng xe châu Á tại thị trường Mỹ. Đặc biệt, Nhật Bản và Hàn Quốc – hai cường quốc xuất khẩu ô tô hàng đầu sang Mỹ, là những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Một trong những hệ quả trực tiếp và rõ ràng nhất của chính sách thuế quan là sự gia tăng đáng kể về chi phí sản xuất và phân phối, kéo theo sự sụt giảm về biên lợi nhuận của các hãng xe châu Á.

Ban đầu, ông Trump đã áp dụng mức thuế suất 25% đối với ô tô nhập khẩu "không được sản xuất tại Mỹ". Mặc dù sau đó có những thỏa thuận giảm thuế riêng với một số quốc gia, ví dụ Nhật Bản được giảm xuống 15%, nhưng nhìn chung các hãng xe châu Á vẫn phải đối mặt với mức thuế cao hơn đáng kể so với trước đây. Đặc biệt là Hàn Quốc khi họ chưa đàm phán được mức thuế xuống 15% như Nhật Bản.

Không dừng lại ở xe nguyên chiếc, linh kiện ô tô nhập khẩu cũng bị đánh thuế. Điều này làm tăng chi phí sản xuất ngay cả đối với những hãng xe châu Á đã có nhà máy lắp ráp tại Mỹ. Các nhà sản xuất buộc phải tìm kiếm chuỗi cung ứng thay thế hoặc chấp nhận chi phí cao hơn. Để bù đắp, các hãng xe không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tăng giá bán xe tại thị trường Mỹ, điều này lại làm giảm sức cạnh tranh và có nguy cơ khiến người tiêu dùng Mỹ chuyển sang các lựa chọn khác.

Hậu quả tất yếu của việc tăng giá và giảm sức cạnh tranh là doanh số bán hàng sụt giảm. Các hãng xe châu Á có mức độ phụ thuộc lớn vào thị trường Mỹ như Toyota, Honda, Nissan, Hyundai, Kia đã chứng kiến lượng xe tiêu thụ giảm mạnh.

Ngay sau khi các chính sách thuế quan được công bố, giá cổ phiếu của các hãng xe lớn này cũng lao dốc không phanh, khiến hàng tỉ USD giá trị vốn hóa thị trường "bốc hơi" chỉ trong thời gian ngắn. Điều này phản ánh rõ sự lo ngại của giới đầu tư về triển vọng kinh doanh của các nhà sản xuất ô tô châu Á dưới áp lực thuế quan.

Để đối phó với tình hình này, các hãng xe châu Á đang phải chịu áp lực lớn trong việc tái cấu trúc hoạt động sản xuất trên quy mô toàn cầu. Một số nhà sản xuất có thể cân nhắc tăng cường đầu tư và mở rộng sản xuất tại Mỹ để tránh thuế quan, đáp ứng tiêu chí "sản xuất tại Mỹ".

Tuy nhiên, việc chuyển đổi chuỗi cung ứng và cơ sở sản xuất là một quá trình vô cùng phức tạp, tốn kém và đòi hỏi nhiều thời gian. Đồng thời, các hãng xe cũng đang tìm cách đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tìm kiếm các đối tác thương mại mới ở châu Âu, Trung Đông hoặc tăng cường thương mại nội khối châu Á nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào thị trường Mỹ.

Ngay cả một số quốc gia ASEAN cũng đối mặt với nguy cơ bị áp thuế cao hơn đối với ô tô và linh kiện, buộc họ phải thích ứng bằng cách khám phá thị trường mới hoặc đầu tư mạnh hơn vào cơ sở hạ tầng sản xuất nội địa.