Tiền mã hóa Knaken sụp đổ khiến 6.300 khách hàng bất an
Cơ quan Công tố Hà Lan đã bán số tiền mã hóa bị tịch thu từ Knaken, thu về khoảng 2,5 triệu USD (2,2 triệu euro) để phục vụ quá trình thanh toán cho các chủ nợ của nền tảng này.
Trong khi đó, tổng số tiền khách hàng đã đưa vào nền tảng được ước tính lên tới 12-14 triệu USD, làm dấy lên câu hỏi về quyền sở hữu tài sản và trách nhiệm của một nền tảng tiền mã hóa.
.jpg)
Theo quản tài viên được tòa chỉ định Carl Hamm, khoản tiền thu được từ thương vụ hiện là nguồn tiền duy nhất trong khối tài sản phá sản của Knaken. Ông đã gửi thông báo tới khoảng 6.300 khách hàng, cảnh báo họ không nên kì vọng quá nhiều về số tiền có thể thu hồi.
Knaken từng cho phép khách hàng tại Hà Lan mua, giao dịch và lưu trữ tiền mã hóa thông qua ứng dụng. Tuy nhiên, nền tảng này hoạt động mà không có giấy phép mà cơ quan quản lí thị trường Hà Lan yêu cầu.
Knaken ngừng hoạt động vào đầu tháng 6. Đến ngày 16/7, tòa án Rotterdam tuyên bố công ty phá sản sau khi công tố đề nghị giải thể nền tảng vì lợi ích công cộng.
Khoảng cách hàng chục triệu USD và câu hỏi “tiền mã hóa thuộc về ai?”
Theo ông Hamm, khách hàng đã đưa vào Knaken khoảng 12-14 triệu USD (10-12 triệu euro). Tuy nhiên, số tiền hiện có trong khối tài sản phá sản chỉ khoảng 2,5 triệu USD từ việc bán tiền mã hóa bị tịch thu. Khoảng cách này bắt nguồn từ chính cách Knaken vận hành hoạt động giao dịch.
Ông Hamm đưa ra ví dụ: một khách hàng nạp 100 euro để mua Bitcoin sẽ trả khoảng 1 euro phí cho Knaken. Nền tảng sau đó sử dụng 99 euro để mua một vị thế tương ứng trên một sàn giao dịch. Tuy nhiên, theo quản tài viên, vị thế đó thuộc về Knaken chứ không trực tiếp thuộc về khách hàng.
Trên ứng dụng, tài khoản khách hàng vẫn hiển thị một lượng tiền mã hóa tương ứng. Nhưng về mặt pháp lí và cấu trúc tài sản, khách hàng thực chất có quyền đòi một khoản tiền bằng euro tương đương, thay vì trực tiếp sở hữu số coin được ghi nhận trên giao diện.
Đáng chú ý, ông Hamm cho rằng Knaken dường như cũng không nắm giữ lượng tiền mã hóa tương ứng với toàn bộ số dư hiển thị cho khách hàng. Các khoản đầu tư và chi phí vận hành đã “từ lâu kết thành một khoản chung”. Điều này khiến câu hỏi lớn nhất của vụ phá sản trở thành: Ai thực sự sở hữu số tiền mã hóa mà khách hàng nhìn thấy trên tài khoản?
Một luật sư đại diện cho một khách hàng bị ảnh hưởng đã đặt câu hỏi liệu cơ quan công tố có nên bán số tiền mã hóa bị tịch thu hay không. Ông ví von trường hợp này giống như việc chiếc gara nơi gửi xe bị phá sản, sau đó chiếc xe của khách hàng bị bán nhưng chủ xe không nhận được gì.
Cơ quan công tố cho biết họ có lí do để bán tài sản nhưng không công bố cụ thể. Theo Rijnmond, một khả năng là nhà chức trách dựa trên quy định cho phép bán những tài sản bị tịch thu có nguy cơ mất giá. Ông Hamm cho rằng quyết định này có thể hiểu được bởi giá tiền mã hóa “hoàn toàn không thể dự đoán”.
Tuy nhiên, việc bán tài sản trước khi xác định đầy đủ quyền sở hữu có thể tiếp tục trở thành vấn đề tranh luận trong quá trình xử lí phá sản. Nếu số tiền mã hóa thực sự thuộc về Knaken, chúng có thể được sử dụng để thanh toán cho các chủ nợ. Nhưng nếu khách hàng có quyền sở hữu trực tiếp đối với số tài sản đó, cách xử lí có thể phải được xem xét theo hướng khác.
Từ vụ hack năm 2020 đến cú sụp đổ của Knaken
Những vấn đề của Knaken không phải mới xuất hiện khi công ty phá sản. Rắc rối đã bắt đầu từ năm 2020, khi 23 Bitcoin bị đánh cắp trong một vụ tấn công mạng.
Ronald J., chủ sở hữu Knaken, từng cho biết vụ trộm gây thiệt hại lên tới hàng triệu USD. Tuy nhiên, tại thời điểm đó, 23 Bitcoin chỉ có giá khoảng 162.000 USD (140.000 euro).
Dù vậy, Knaken vẫn tiếp tục tuyển thêm khách hàng và mở rộng hoạt động. Công ty kí các thỏa thuận tài trợ với nhiều câu lạc bộ bóng đá Hà Lan như Feyenoord, Sparta, Heracles, Heerenveen và trong thời gian ngắn với Ajax.
Với một số khách hàng, sự xuất hiện của các thương hiệu thể thao lớn tạo cảm giác rằng Knaken là một doanh nghiệp đáng tin cậy.
Một khách hàng sử dụng tên Henk nói với Rijnmond rằng việc các câu lạc bộ bóng đá hợp tác với Knaken từng khiến ông cảm thấy yên tâm, đồng thời cho rằng diễn biến hiện nay là “thực sự đáng xấu hổ”.
Tại phiên điều trần về phá sản, tòa án cũng được biết Ronald J. từng chuyển khoảng 2,7 triệu USD (2,3 triệu euro) từ Knaken sang một công ty do chính ông kiểm soát. Tòa án mô tả giao dịch này là một dạng xung đột lợi ích.
Ronald J. giải thích rằng cấu trúc này được thiết lập nhằm phục vụ hoạt động marketing và phân tách các chức năng kinh doanh. Ông cũng cung cấp cho Rijnmond hồ sơ trong nhiều năm mà theo đài này không cho thấy dấu hiệu ông làm giàu cho bản thân.
Ông đồng thời bác bỏ con số liên quan đến hoạt động đầu tư mà quản tài viên đưa ra, cho rằng Knaken hoạt động như một nhà môi giới và mọi lệnh giao dịch đều được ghi nhận tại các nhà cung cấp thanh khoản.
Ronald J. gọi nhận định rằng tiền của khách hàng bị để không đầu tư là “hoàn toàn sai và gây tổn hại”, dù thừa nhận tồn tại một phần tài sản không được bảo chứng.
Vụ việc cũng đặt ra câu hỏi về giám sát tài chính. Knaken không báo cáo những vấn đề của mình cho De Nederlandsche Bank, ngân hàng trung ương Hà Lan. Tuy nhiên, ngân hàng này xác nhận phạm vi giám sát của họ vào thời điểm đó tập trung vào chống rửa tiền và tài trợ khủng bố, trong khi khả năng thanh toán của doanh nghiệp nằm ngoài phạm vi quản lí.
Với khoảng 6.300 khách hàng đang chờ xử lí, số tiền 2,5 triệu USD từ việc bán tài sản mã hóa khó có thể bù đắp toàn bộ nghĩa vụ ước tính 12-14 triệu USD.
Vụ Knaken vì thế không chỉ là câu chuyện về một nền tảng tiền mã hóa phá sản. Nó còn cho thấy rủi ro nằm ở cấu trúc lưu kí: Số dư hiển thị trên ứng dụng không nhất thiết đồng nghĩa với việc khách hàng thực sự sở hữu một lượng tài sản tương ứng trên blockchain.
Trong bối cảnh các dịch vụ tiền mã hóa ngày càng phổ biến, sự khác biệt giữa “tôi nhìn thấy số coin trong ví” và “tôi thực sự sở hữu số coin đó về mặt pháp lí” có thể quyết định khách hàng nhận lại được bao nhiêu khi một nền tảng sụp đổ.