Tôi mua iPhone 18 bằng lương năm... tới
Sáng qua, hai người đồng nghiệp báo bận việc nhà không dự họp được. Hóa ra họ đi xếp hàng để nhận iPhone 18 từ rất sớm. Hai người sẽ có điện thoại ngầu nhất, điều này làm cuộc họp gần như mất ý nghĩa vì ai cũng không tập trung được.
Tôi cũng lên mạng, so sánh lợi hại giữa một rừng giải pháp trả góp, trả chậm, trả sau của ngân hàng, công ty tài chính khác nhau, để sắm một cái iPhone 18 cho… vợ. Tự dưng nhớ lúc công bố ra mắt cái vật kỳ lạ này, hàng loạt ông chổng dùng AI để chế bức ảnh hài: mình vừa… bán một quả thận để đưa vợ vào cửa hàng sắm iPhone.
iPhone 18 và 3 tiếng đồng hồ sáng thứ sáu
Hai anh bạn “bao” mọi người ăn trưa để "rửa" điện thoại mới, mặt đỏ bừng hạnh phúc, và vô cùng hãnh diện. Anh kể năm nay xếp hàng trật tự, chưa tới ba tiếng đồng hồ là tới số thứ tự vô nhận, không cực như lần trước phải thức cả đêm chờ.
Ba tiếng đồng hồ, sáng thứ sáu, trong giờ làm việc. Chiếc iPhone 18 Pro rẻ nhất giá ngót 40 triệu đồng, hơn 4 tháng lương bình quân. Có tiền mua thì phải có việc làm. Mà có việc thì 8 giờ sáng thứ sáu, đáng lẽ, người ta phải ở chỗ làm, chứ không mọi thứ sẽ bị chậm một tuần. Vậy mà họ xem việc xếp hàng nhận một cái điện thoại là ưu tiên hàng đầu.
Chip mạnh hơn, pin bền hơn, camera có thêm khẩu độ chỉnh được, toàn những thứ không ai nhìn thấy từ phía xa xa. Thứ duy nhất người khác nhìn thấy là màu đỏ burgundy - đỏ trầm rượu vang độc đáo của dòng 18, thay cho màu cam 17 đã “cũ”. Phần lớn người nhận máy đợt đầu chọn màu đỏ, vì máy mới mà không ai biết là mới thì… chưa phải mới.
Nhưng có một thứ còn đắt hơn màu đỏ: buổi sáng làm việc ngày thứ sáu. Người giàu thời xưa khoe mình bằng hai cách: tiêu tiền cho người ta thấy, và rảnh cho người ta thấy. Đứng xếp hàng giữa giờ làm là cách thứ hai vì nó “chưng diện” một thứ xa xỉ: tôi tiên phong, tôi có tiền và tôi làm chủ thời gian của mình. Cái điện thoại có thể trả góp còn buổi sáng thì không góp được, nó trôi qua và không bao giờ quay lại.
Hàng người xếp hàng còn là một nghi thức của cộng đồng khách hàng trung thành. Ba tiếng đó, người lạ đứng sát nhau, hỏi nhau màu gì, bao nhiêu GB, đặt lúc nào, có ứng dụng gì hay không, kỹ thuật mới là gì... Dàn đồng ca “sành điệu” này có cô nhân viên ngân hàng xin sếp đi trễ một tiếng, có anh thợ chụp ảnh nói cần máy trước mùa cưới, có cá cậu sinh viên đứng giữ chỗ cho anh trai. Đồng nghiệp của tôi nói rằng: "Đứng đây mới thấy mình có máy mới, ship về nhà thì thấy… bình thường”.
Rồi đến khoảnh khắc bóc hộp, gỡ lớp nilon, ngồi chờ dữ liệu từ máy cũ chạy sang máy mới. Năm nay còn phải xác thực lại SIM. Người ta làm việc đó ngay tại chỗ, trước mặt nhau.
Đồ vật cũng có đời sống của nó. Hôm nay, chiếc máy trên tay họ còn là một thứ đặc biệt: được chờ, được đếm ngày, được chụp hình. Vài tuần nữa nó chỉ còn là cái điện thoại nằm úp trên bàn, dính dấu vân tay. Hàng người xếp hàng là cái ngưỡng giữa hai kiếp đó. Đứng qua cái ngưỡng ấy, người ta được giữ chiếc máy ở kiếp thứ nhất thêm một chút.
Đạo diễn cho niềm vui
Nghi lễ nào cũng có người đạo diễn. Năm nay các nhà bán lẻ dời giờ, rải điểm giao, nói là để phân tán lượng khách. Hàng người vì thế được thiết kế: đủ dài để bàn luận, đủ ngắn để ổn định. Báo chí có mặt từ sớm. Tựa phóng sự ảnh sáng nay là "hàng nghìn người", dù ngay trong bài, một cửa hàng ở Hà Nội được tả là trầm lắng, và một cửa hàng khác chỉ trả máy cho gần năm mươi khách. Hàng người không chỉ để nhận máy. Nó là một tấm quảng cáo tự chạy: người đi ngang thấy người ta xếp hàng, nghĩ chắc phải có gì.
Người bán cũng biết dùng chữ "chưa đủ", hàng đợt đầu thiếu, một số khách phải chờ đợt hai, đợt ba. Một chuỗi có khoảng năm chục nghìn đơn, ngày đầu chỉ trả được chừng mười nghìn máy. Được nhận trong đợt đầu là sành điệu, là “thắng đời 1-0”, vì ai cũng biết sức mua lên đỉnh trong mấy ngày đầu rồi giảm dần, tháng sau mới có thì “ý nghĩa gì đâu”.
Niềm vui là thứ có hạn sử dụng. Đôi khi niềm vui lúc chờ còn lớn hơn niềm vui lúc cầm máy. Người ta đứng xếp hàng là để hưởng cho trọn cái phần chờ đó.
Nói cho sòng phẳng, không phải ai trong hàng cũng trốn làm. Một người đứng đầu hàng ở Hà Nội nói anh cần máy sớm một phần vì công việc: anh chụp ảnh nhiều, cần ống kính tốt. Và có những người mà với họ, xếp hàng chính là việc. Năm ngoái, iPhone 17 Pro Max ra mắt hai tuần vẫn bán cao hơn giá niêm yết; bản màu nào ít hàng thì còn đắt hơn. Mỗi suất nhận máy đợt đầu là một món hàng có chênh lệch.
Bán sự thong dong, mua một khoảnh khắc
Còn tôi, tôi định mua theo gói trả chậm 12 tháng. Trên trang bán hàng, nhãn "góp 0%" chỉ gắn vào những gói ba tháng, sáu tháng, tức dành cho người trả được gần hết ngay, hoặc có sẵn một khoản lớn để trả trước. Người cần kéo dài thì trả thêm. Không lãi, hóa ra, dành cho người không cần vay. Nghe nói, còn có kiểu trả góp đặc biệt là “thế chấp” tài khoản iCloud cho cửa hàng nếu không đủ điều kiện trả góp, nghĩa là giao hết bí mật cuộc đời mình ra làm con tin, mà vẫn phải trả cả gốc lẫn lãi.
Giờ tôi mua, là đem lương của cả một năm tới ra trả. Bạn tôi, có lẽ cũng không khá gì hơn.
Người ta thường nói nhiều về con số gần bốn chục triệu đồng, thậm chí lên tới bảy chục, nhưng lại lờ đi cái giá vô hình của những giờ làm việc bị bòn rút và thứ áp lực vô hình phải chứng tỏ mình không bị bỏ lại phía sau. Trả góp cho một cái điện thoại thực chất là việc bạn đồng ý bán rẻ sự thong dong của ngày mai để mua lấy một khoảnh khắc chớp nhoáng của ngày hôm nay.
Tôi không dám bán thận, cũng không dám bán sự thong dong một năm tới, nên tôi về quỳ xin lỗi vợ vậy.
