TP.HCM cảnh báo nguy cơ vi phạm trật tự xây dựng sau sáp nhập

Theo đó, Thành phố yêu cầu xử lý dứt điểm các công trình vi phạm, không hợp thức hóa sai phạm, đồng thời xem xét trách nhiệm người đứng đầu nếu để xảy ra tình trạng xây dựng trái phép hoặc phát sinh “điểm nóng” về trật tự xây dựng.

Không để phát sinh ‘điểm nóng’

Sau khi hoàn tất quá trình sáp nhập các đơn vị hành chính, TP.HCM đang đối mặt với thách thức mới trong công tác quản lý trật tự xây dựng. Dù thành phố đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo nhằm tăng cường kiểm tra, giám sát và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực xây dựng, thực tế cho thấy một số địa phương vẫn chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm được giao.

Theo đánh giá của UBND TP.HCM, tại một số khu vực, tình trạng vi phạm trật tự xây dựng vẫn diễn biến phức tạp. Có trường hợp công trình vi phạm chưa được phát hiện hoặc xử lý kịp thời, làm ảnh hưởng đến hiệu lực quản lý nhà nước. Đây là nguy cơ có thể dẫn tới những hệ lụy lâu dài đối với quy hoạch đô thị, hạ tầng kỹ thuật và môi trường sống của người dân.

Đáng chú ý, thành phố nhấn mạnh yêu cầu không để xuất hiện các “điểm nóng” về trật tự xây dựng. Đây là cụm từ cho thấy quyết tâm của chính quyền trong việc ngăn chặn từ sớm các khu vực có nguy cơ hình thành các công trình xây dựng trái phép quy mô lớn hoặc kéo dài nhiều năm mà không được xử lý dứt điểm.

Trong bối cảnh TP.HCM bước vào giai đoạn phát triển mới với quy mô dân số và không gian đô thị ngày càng mở rộng, áp lực về nhà ở, đất đai và đầu tư xây dựng tiếp tục gia tăng. Nếu công tác quản lý không được thực hiện đồng bộ, nguy cơ phát sinh vi phạm sẽ càng lớn, đặc biệt tại những khu vực ven đô, các địa bàn đang chuyển đổi mục đích sử dụng đất hoặc có tốc độ đô thị hóa nhanh.

Chính vì vậy, UBND TP.HCM yêu cầu các sở, ngành, ban quản lý khu công nghệ cao, khu chế xuất, khu công nghiệp, khu nông nghiệp công nghệ cao cùng chính quyền xã, phường, đặc khu tiếp tục thực hiện nghiêm các quy định phân cấp quản lý và quy chế phối hợp trong công tác kiểm tra, giám sát hoạt động xây dựng.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là tăng cường thanh tra, kiểm tra thường xuyên nhằm kịp thời phát hiện các vi phạm ngay từ khi mới phát sinh. Thành phố yêu cầu các địa phương rà soát toàn bộ các trường hợp tồn đọng, tổ chức cưỡng chế theo quy định đối với các công trình vi phạm chưa được xử lý dứt điểm.

Tuyệt đối không hợp thức hóa sai phạm. Điều này đồng nghĩa với việc các công trình xây dựng trái phép hoặc sai phép sẽ không có cơ hội được “hợp thức hóa” thông qua các thủ tục hành chính sau khi vi phạm đã xảy ra.

Xử lý trách nhiệm người đứng đầu

Không chỉ tập trung vào xử lý công trình vi phạm, TP.HCM còn đặt trọng tâm vào trách nhiệm của đội ngũ cán bộ quản lý.

Theo chỉ đạo mới, các tổ chức, cá nhân và người đứng đầu cơ quan, đơn vị được giao nhiệm vụ quản lý trật tự xây dựng sẽ bị xem xét xử lý nghiêm nếu thiếu trách nhiệm trong thực thi công vụ, buông lỏng quản lý hoặc có dấu hiệu bao che, tiếp tay cho các hành vi vi phạm.

Đây được xem là bước đi mạnh mẽ nhằm chấn chỉnh tình trạng “trên nóng dưới lạnh”, khi một số vụ việc xây dựng trái phép kéo dài thường có nguyên nhân từ sự thiếu quyết liệt hoặc thiếu trách nhiệm của lực lượng quản lý tại cơ sở.

Cùng với đó, UBND TP.HCM giao Sở Xây dựng khẩn trương tổ chức hội nghị sơ kết công tác quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn thành phố trong tháng 6/2026. Hội nghị được kỳ vọng sẽ đánh giá toàn diện thực trạng quản lý hiện nay, chỉ rõ những tồn tại, hạn chế cũng như đề xuất các giải pháp phù hợp với mô hình chính quyền mới sau sáp nhập.

Sở Xây dựng cũng được giao nhiệm vụ xây dựng dự thảo chỉ thị về tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với lĩnh vực trật tự đô thị và xây dựng. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để hình thành cơ chế quản lý thống nhất, chặt chẽ hơn trong thời gian tới.

Sở Xây dựng sẽ tổng hợp tình hình trật tự xây dựng trên toàn thành phố và báo cáo Thường trực UBND TP.HCM vào ngày 25 hằng tháng. Cơ chế này giúp lãnh đạo thành phố kịp thời nắm bắt diễn biến thực tế, từ đó đưa ra các quyết sách phù hợp.

Văn bản chỉ đạo cũng xác định rõ trách nhiệm của Giám đốc Sở Xây dựng, lãnh đạo các ban quản lý chuyên ngành và chủ tịch UBND các xã, phường, đặc khu. Những người đứng đầu sẽ chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật và trước UBND TP.HCM về tình hình quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn được giao phụ trách.

Động thái quyết liệt lần này cho thấy TP.HCM đang chuyển từ tư duy xử lý hậu quả sang chủ động phòng ngừa vi phạm. Trong bối cảnh thành phố bước vào giai đoạn phát triển mới sau sáp nhập đơn vị hành chính, việc siết chặt kỷ cương xây dựng không chỉ nhằm bảo đảm trật tự đô thị mà còn tạo nền tảng cho quá trình phát triển bền vững, minh bạch và hiện đại trong những năm tới.